Avlod al-Imom masjidi
| Masjid | |
Avlod al-Imom masjidi
| |
![]() | |
Avlod al-Imom masjidi (arabcha: مسجد أولاد الإمام) — tarixiy masjid boʻlib, Jazoirdagi Tilimsan shahrida joylashgan. U 1310-yilda Abu Hammu Muso I tomonidan qurdirilgan boʻlib, yirik meʼmoriy majmuaning bir qismi boʻlgan.
Tarixi
Abu Hammu Muso I (h. taxminan 1308 – 1318) Abdulvadid (Zayyoniy sulolasi nomi bilan ham tanilgan) sulolasining toʻrtinchi hukmdori edi. Uning hukmronligi davomida uzoq davom etgan Mariniylar qamalidan keyin Tilimsanni qayta tiklashga va sulola hokimiyatidan chiqib ketgan qabila hududlarini qaytarib olishga katta eʼtibor qaratildi[1]. Ibn Xaldun tomonidan zehnli va taʼsirchan yetakchi sifatida tasvirlangan Abu Hammu Muso I, koʻchmanchi urf-odatlardan rasmiy saroy odobi va maʼmuriy tizimlarga oʻtish jarayoniga asos solgan[2]. Dono hukmdor sifatida u mashhur ziyolilar davrasini istagan, adabiyot va fanning fidoyi homiysi edi[2].
Uning hukmronligi bilan bogʻliq eng mashhur olimlardan ikkitasi Avlod al-Imom („Imomning oʻgʻillari“) nomi bilan mashhur boʻlgan aka-ukalar edi: Abu Zayd Abdulrahmon va Abu Muso Iso. Ular hozir vayronaga aylangan Tenes (hozirgi Jazoir) yaqinidagi Breshkda voyaga yetgan boʻlib, hurmatli diniy olimlar oilasiga mansub edilar. Otalari oʻldirilganidan soʻng, ular Tunisda oliy diniy taʼlim oldilar. Keyinchalik Tunisdan Breshkka, u yerdan esa Mashriqqa koʻchdilar, soʻngra al-Jazoirga (hozirgi Jazoir shahriga), undan keyin esa Milianaga borib, u yerda taʼsir kuchi baland boʻlgan muallimlar sifatida tanildilar. Ularning ilmiy shuhrati Magʻrib boʻylab yoyilgach, ularning ulugʻligi haqidagi xabarlar Abu Hammu Muso I ga uning hokimiyat tepasiga kelishidan oldinroq yetib borgan edi[3].
Taxtga chiqqach, sulton bu ikki aka-ukani Tilimsanga taklif qildi, ularni oʻz ichki doirasiga kiritdi va saroyda yuksak maqom berdi. Ularning ilmiga ehtirom bajo keltirish va poytaxtda diniy taʼlimni muassasalari sonini oshirish maqsadida u ularga atab, yoniga uylar bilan birga maxsus masjid tutashgan bir madrasa qurdirishga farmon berdi. Bu diniy majmua ularning nomi — Avlod al-Imom bilan bogʻlanib ketdi va Magʻribdagi muhim taʼlim markaziga aylandi[3].
Manbalar
- ↑ Hassani 2009, s. 11.
- ↑ 2,0 2,1 Brosselard 1859, s. 167.
- ↑ 3,0 3,1 Saadallah 2015, s. 390.
Adabiyotlar
- عدالة [Adala], مليكة [Malika] (2020). "فقهاء بيت ابن الإمام ومكانتهم العلمية في تلمسان الزيانية" (ar). مجلة عصور الجديدة [Revue Oussour Al-Jadida] 10 (1): 154–167.
- Berriah, Chahreddine. „Tlemcen : La restauration est un métier d'art“ (fr) (2013-yil 14-fevral). Qaraldi: 2026-yil 12-fevral.
- بوكرديمي [Boukridimi], نعيمة [Naima] (2022). "إسهامات بيت ابني الإمام في الحركة العلمية بالمغرب الإسلامي في العصر الوسيط من خلال كتب التراجم" (ar). مجلة المقدمة للدراسات الانسانية و الاجتماعية [Majallat al-Muqaddima] 7 (1): 737–748. https://asjp.cerist.dz/en/article/193239.
- Brosselard, Charles [Ch.] (1859). "Les Inscriptions Arabes de Tlemcen: IV. Mosquée Oulad El-Imam" (fr). Revue Africaine 3 (15): 167–172.
- بوجلابة [Boujelaba], فوزية سعاد [Fouzia Souad] (2021). "المجمع المعماري أولاد الإمام في عصر السلطان أبي حمو موسى الأول بتلمسان-دراسة أثرية-" (ar). المجلة التاريخية الجزائرية [Al-Majalla al-Tarikhiya al-Jazairiya] 5 (1): 159–169.
- Charpentier, Agnès. Tlemcen médiévale: Urbanisme, architecture et arts, Preface by Michel Terrasse (fr), Paris: Éditions de Boccard, 2018. ISBN 978-2-7018-0525-2.
- حساني [Hassani], مختار [Mukhtar]. تاريخ الدولة الزيانية: الأحوال السياسية (ar). الجزائر [Algiers]: منشورات الحضارة [Manchourat al-Hadara], 2009. ISBN 978-9961-767-67-2.
- Marçais, William; Marçais, Georges. Les monuments arabes de Tlemcen (fr). Paris (France): A. Fontemoing, 1903.
- سعد الله [Saadallah], أبو القاسم [Abu al-Qasim]. تاريخ الجزائر الثقافي, 1, السلسلة الأولى: من الفتح الإسلامي إلى نهاية القرن التاسع عشر (ar), الجزائر [Algiers]: عالم المعرفة [Alam al-Ma'rifa], 2015. ISBN 978-9947-912-70-6.
- حاجيات [Hajiyat], عبد الحميد [Abdelhamid] (1975). "الحياة الفكرية بتلمسان في عهد بني زيان" (ar). الأصالة [Al-Asala] (26): 138. https://archive.alsharekh.org/Articles/350/22159/504802.
