Ujda jangi
| Ujda jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
| Muvahhidlar davlati Mariniylar davlati |
Tilimsan sultonligi | ||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Abul Hasan Said Mu’tazid † | Yagʻmurasan ibn Zayyon | ||||||
| Kuchlar | |||||||
| Nomaʼlum | Nomaʼlum | ||||||
Ujda jangi Muvahhidlar xalifasi Mariniylar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan holda Zayyoniylarga qarshi hujum uyushtirganda yuzaga kelgan jang[1].
1248-yilda Muvahhidlar ularga boʻysungan Mariniylar bilan birga Yagʻmurasan ibn Zayyon turgan qal’ani qamal qildilar[1][2]. Muvahhid xalifasi Abul Hasan Said Mu’tazid lashkar tortib kelib, Yagʻmurasanga unga boʻysunib, oʻzining oliy hukmdori sifatida tan olishni taklif qildi[1]. Yagʻmurasan bu taklifni rad etdi va Muvahhid xalifasi unga qarshi yurish qildi, xalifa Yagʻmurasan tomonidan qoʻyilgan qoʻmondonlik pistirmasiga tushib, magʻlub etildi[1][2][3]. Jang Ujdaning janubidagi Temzezdekt qal’asi qarshisida boʻlib oʻtdi[4].
Muvahhid xalifasi Muayyan Yusuf ibn Abdulmoʻminning nayza zarbasidan ogʻir yaralanadi va Yagʻmurasanning amakivachchasi Yoqub ibn Jabbor vazir Yahyo ibn Attuchni oʻldiradi. Xalifa Abul Hasan Said Mu’tazidning oʻlimi Muvahhid qamalchi qoʻshinlarining tarqalishiga sabab boʻldi. Boshqa bir rivoyatda Yagʻmurasan xalifalik martabasiga hurmat yuzasidan otidan tushib, afsusda ekanligini aytgan deyiladi. Yaralangan xalifa qisqa fursatdan soʻng vafot etdi[4].
Moʻminiylar xalifasi Zayyoniy gʻoliblari qoʻlida katta oʻlja qoldiradi: islomning uchinchi xalifasi Usmon ibn Affonning Qur’oni (Qur’on matnining asl nusxalaridan biri boʻlib, ilgari Umaviy xalifalariga, keyin esa Qurtaba Umaviylariga tegishli boʻlgan, soʻngra Ispaniyani zabt etish chogʻida Muvahhidlar tomonidan qoʻlga kiritilgan), suban deb atalgan „Ajdarho marjoni“ hamda bir qancha qimmatbaho buyumlar[4].
Muvahhid xalifasi oʻldirildi. Uning boshi kesib olindi va Zayyoniy sultonining onasiga koʻrsatish uchun olib borishga buyruq berildi. Chunki sultonning onasi jangdan oldin oʻgʻliga taslim boʻlishni maslahat bergan edi. Oʻgʻli esa bunga javoban dushmanining boshini olib kelishga vaʼda bergan[1][2][3][4].
Bu gʻalaba oʻsha paytda faqat amir al-muslimin unvoniga ega boʻlgan Yagʻmurasanning nufuzini oshirdi. U Magʻribning boshqa suverenlari bilan teng maqomdagi hukmdor sifatida eʼzozlandi[4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Histoire des Beni Zeiyan, rois de Tlemcen, par Abou-Abd’Allah-Mohammed ibn-Abd’el-Djelyl et Tenessy, ouvrage trad. par … 'Abu Abdallah Muhammad ibn 'Abd-al-jalil al-Tanasi. Duprat.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 L’Algérie, coeur du Maghreb classique: de l’ouverture islamo-arabe au repli (698-1518). Gilbert Meynier. La Découverte.
- ↑ 3,0 3,1 L’Espagne catalane et le Maghrib aux XIIIe et XIVe siècles: de la bataille de Las Navas de Tolosa (1212) à l’avènement du sultan mŕinide Abou-l-Hazzan (1331). Charles-Emmanuel Dufourcq. Presses universitaires de France.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Véronne, Chantal de La. Yaghmurasan: premier souverain de la dynastie berbère des Abd-Al-Wadides de Tlemcen, 633/1236-681/1283 (fr). Bouchene, 2002 — 27-bet. ISBN 978-2-912946-29-4.
