Kontent qismiga oʻtish

Shahzoda Mehmed Abdulhalim

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Shahzoda Mehmed Abdulhalim
Tugʻilishi 28-sentyabr 1894-yil
Feriye saroyi, Istanbul, Usmoniylar imperiyasi
(hozirgi Istanbul, Turkiya)
Vafoti 26-may 1926-yil(1926-05-26)
(31 yoshda)
Parij, Fransiya
Turmush oʻrtogʻi
Samiye xonim (turm. 1913)
Farzandlari
  • Fotima Samira Sulton
  • Shahzoda Cengiz
Toʻliq nomi
turkcha: Şehzade Mehmed Abdülhalim
usmonli turkcha: شهزاده محمد عبدالحلیم‎‎
Sulola Usmoniylar
Otasi Shahzoda Salim Sulaymon
Onasi Fotima Iqbol xonim
Dini Islom, sunniylik
Shahzoda Mehmed Abdulhalim
Harbiy faoliyati
Fuqaroligi Usmoniylar imperiyasi
Germaniya imperiyasi
Qoʻshin turlari Usmoniylar imperiyasi
Germaniya imperiyasi armiyasi
Xizmatdagi yillari tax. 1912–1922 (faol xizmat yillari)

Shahzoda Mehmed Abdulhalim afandi (usmonli turkcha: شهزادہ محمد عبدالحلیم‎‎; 1894-yil 28-sentyabr — 1926-yil 26-may) — Usmoniylar shahzodasi, Shahzoda Salim Sulaymonning oʻgʻli, sulton Abdulmajid I ning nabirasi.

Yoshligi

Shahzoda Mehmed Abdulhalim 1894-yil 28-sentyabrda Feriye saroyida tugʻilgan[1]. Uning otasi sulton Abdulmajid I va Serfiraz xonimning oʻgʻli Shahzoda Salim Sulaymon, onasi esa Fotima Iqbol xonim boʻlgan[2]. 1899-yilda u sulton Abdulhamid II ning oʻgʻli Shahzoda Abdurrahim Hayri hamda Shahzoda Mehmed Shavkatning oʻgʻli Shahzoda Mehmed Jamoliddin bilan birga sunnat qilingan[3][4].

Taʼlimi va faoliyati

1914-yilda[5] Abdulhalim boshqa shahzodalar, jumladan, sulton Abdulhamidning oʻgʻli Shahzoda Abdurrahim Hayri, Shahzoda Mehmed Salohiddining oʻgʻli Shahzoda Usmon Fuad bilan birga Kayzer Vilgelm II ning mehmoni sifatida Potsdam Harbiy akademiyasiga yuborildi. Keyinroq ularga Abdulmajid II ning oʻgʻli Shahzoda Umar Faruk ham qoʻshildi. Kayzer bu toʻrt shahzodani Kayzerning shaxsiy gvardiya polki boʻlgan gussarlar Imperator gvardiyasiga qabul qildi[6]. Potsdam Harbiy akademiyasini tamomlagach, Mehmed Abdulhalim Berlin qirollik saroyida kapitan sifatida xizmat qildi[1].

Shahzoda 1912 va 1913-yillarda Bolqon yarim orolida boʻlib oʻtgan Bolqon urushlarida qatnashib, urushda yaralandi. Birinchi Jahon urushi paytida unga polkovnik unvoni bilan avtomobil otryadlariga qoʻmondonlik qilish huquqi berildi. Harbiy vazir Anvar poshoning qaynukasi boʻlgani uchun u xalq orasida mashhur shahzoda boʻlgan. U Anqara harakatini qoʻllab-quvvatlagan, hatto koʻplab doʻstlarining Onadoʻliga koʻchib oʻtishiga yordam bergan[7]. 1918-yilga kelib Abdulhalim piyoda qoʻshinlarida mayor sifatida xizmat qilar edi. Shuningdek, u sultonning faxriy adyutanti sifatida ham xizmat qilgan[8].

Shaxsiy hayoti

1908-yilda sulton Abdulhamid oʻgʻli Shahzoda Abdurrahim Hayri va Abdulhalimning oʻgay singlisi Naciye Sultonning nikoh qurishi toʻgʻrisida qaror qilindi. Biroq bu qaror haqida Naciye va uning oilasiga aytilmagan edi. Ular keyinchalik bundan xabar topgach, Abdulhalimning otasi bu nikohga qarshi chiqdi, chunki oʻsha paytda Naciye atigi 12 yoshda edi. Shunga qaramay, uning otasi akasiga qarshi bora olmadi va bu qarorni qabul qilishga majbur boʻldi. Natijada, Naciye shahzoda Abdurrahim bilan unashtirildi[9].

1909-yilda ikki yosh unashtirilganidan soʻng, Abdulhalim agar bu unashtiruv bekor qilinmasa, uni oʻldirish bilan tahdid qilingan xat oldi[10]. Abdulhalimning onasi Iqbol xonim bu holatni sulton Mehmed V ga maʼlum qildi. Shundan soʻng sulton oʻzining birinchi kotibi Xolid Ziyo beyga tekshiruv oʻtkazishni buyurdi. Maʼlum boʻlishicha, Abdulhalimning oʻzi unashtiruvga qarshi boʻlgani uchun bu xatni yozgan edi[11]. Voqeadan soʻng sulton Mehmed unashtiruvni bekor qildi[12] va Naciyeni Anvar poshoga unashtirdi[13].

Abdulhalim Bebekda „Nisbettiye saroyi“ deb atalgan otasiga tegishli villaga egalik qilgan[14]. Uning yagona xotini Samiye xonim boʻlgan[15]. Samiye xonim 1896-yil 1-fevralda Uskudarda tugʻilgan. Juftlik 1913-yil 10-avgustda Nisbettiye saroyida turmush qurgan. 1920-yil 21-iyunda ularning birinchi qizi Fotima Samira Sulton dunyoga kelgan. Oradan 3 yil oʻtib, ularning ikkinchi farzandi 1925-yil 23-dekabrda Shahzoda Cengiz tugʻilgan[16]. Biroq Cengiz 1947-yilda vafot etgan[17] va Bobigny qabristoniga dafn qilingan[18].

Surgun va vafoti

1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilingach, Abdulhalim va uning oilasi Fransiyaning Parij shahriga joylashdi[1]. Shahzoda Abdulhalim shu yerda 1926-yil 26-may kuni vafot etdi[16]. Vafotidan keyin Suriyaning Damashq shahrida joylashgan Sulaymoniya takyasi qabristoniga dafn etildi[1].

Unvon va mukofotlari

Harbiy lavozimlari

Harbiy unvonlari va armiyadagi lavozimlari

  • Germaniya armiyasi kapitani, tax.1912-yil
  • Usmoniylar armiyasi polkovnigi
  • Usmoniylar armiyasi piyoda qoʻshinlari general-mayori, tax.1918-yil

Faxriy lavozimlari

  • Sultonning adyutanti, tax.1918-yil

Farzandlari

Ismi Tavalludi Vafoti Izohlar
Fotima Samira Sulton 1920-yil 21-iyun 2000-yil 6-yanvar[19][20][21] Nisbettiye saroyida tugʻilgan[16]. 1947-yilda Misrning Qohira shahrida Husayn Shevkiga turmushga chiqqan. 1951-yilda Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida Necla Xonimsulton ismli qizi dunyoga kelgan[16]. Nyu-York shahrida vafot etgan va Vashington Park qabristoniga dafn qilingan[19][20].
Shahzoda Cengiz 1925-yil 23-dekabr[16] 1950-yil 10-oktyabr[16] Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan, turmush qurmagan va shu yerda vafot etgan[16]. Vafotidan keyin Bobigny qabristoniga dafn qilingan[18].

Nasabi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Milanlıoğlu 2011, s. 13 n. 54.
  2. ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 9.
  3. ↑ Osmanoğlu, A.. Babam Sultan Abdülhamid: hatıralarım. Selçuk Yayınları, 1984 — 73-bet. 
  4. ↑ SUNAY, Serap (2017-12-01). ""SÛR-I HÜMAYUN" DEFTERİNE GÖRE 19. YÜZYIL SARAY DÜĞÜNLERİNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME". Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 20 (38): 327–342. doi:10.31795/baunsobed.645121. https://dergipark.org.tr/en/pub/baunsobed/issue/50161/645121. Qaraldi: 2022-02-05. Shahzoda Mehmed Abdulhalim]]
  5. ↑ Ekinci, Ekrem Buğra „Libya Çöllerinde Bir Osmanlı Şehzâdesi“ (2011-yil 21-sentyabr). Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.
  6. ↑ Glencross, M.; Rowbotham, J.. Monarchies and the Great War, Palgrave Studies in Modern Monarchy. Springer International Publishing, 2018 — 144-bet. ISBN 978-3-319-89515-4. 
  7. ↑ Ekinci, Ekrem Buğra „CEPHEDE ŞEHZÂDELER“ (tr). ekrembugraekinci.com (2019-yil 18-mart). Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.
  8. ↑ 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene. Hilal Matbaası, 1918 — 66–67-bet. 
  9. ↑ Milanlıoğlu 2011, ss. 19–20.
  10. ↑ Milanlıoğlu 2011, ss. 20–21.
  11. ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 21.
  12. ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 23.
  13. ↑ Akmeşe, Handan Nezir. The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to WWI. I.B.Tauris, 12 November 2005 — 100-bet. ISBN 978-1-850-43797-0. 
  14. ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 14 n. 61.
  15. ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 12 n. 54.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 16,6 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 12–13-bet. 
  17. ↑ Müzayede, Phebus „Talik yazı, Şehzade Abdülhalim Efendi'nin zevcesi Saniye Hanım'ın mezartaşı için yazılmış, Hattat Halim Özyazıcı terekesinden, 20,5x17 cm. Teklif Ver Al“. PHEBUS Müzayede (2021-yil 13-mart). Qaraldi: 2022-yil 17-fevral.
  18. ↑ 18,0 18,1 Ekinci, Ekrem Buğra. Sultan Abdülhamid'in Son Zevcesi, Hatırat. Timaş Tarih, 2017 — 82–83-bet. ISBN 978-605-08-2503-9. 
  19. ↑ 19,0 19,1 PAZAN, İbrahim „HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ? (18.12.2014 Türkiye)“ (tr). Ana Sayfa (2015-yil 17-avgust). Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.
  20. ↑ 20,0 20,1 „The 30 Most Influential Turkish-American Women / Ottoman Dynasty in America“. Issuu. 2022-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.
  21. ↑ „Saray Türkçesi İle Konuşan Son Şehzade New York'ta Defnedildi“. TURKAVENUE (2017-yil 10-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.

Adabiyotlar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shahzoda_Mehmed_Abdulhalim&oldid=774186" dan olindi