Sultonzoda Alibey
| Sultonzoda Alibey | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Tugʻilishi |
1921-yil 29-sentyabr Berlin, Veymar Respublikasi (hozirgi Germaniya) | ||||
| Vafoti |
2-dekabr 1971-yil (50 yoshda) Avstraliya | ||||
| Turmush oʻrtogʻi |
| ||||
| Farzandlari | Arzu Enver Akoğlu | ||||
| |||||
| Otasi | Anvar posho | ||||
| Onasi | Naciye Sulton | ||||
| Dini | Islom, sunniylik | ||||
Sultonozoda Alibey (usmonli turkcha: سلطان زادہ علی بك; 1921-yil 29-sentyabr — 1971-yil 2-dekabr), Ali Akoğlu nomi bilan ham tanilgan turk harbiy uchuvchisi. Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulmajid I ning nevarasi Naciye Sulton va Anvar poshoning oʻgʻli.
Yoshligi
Sultonozoda Alibey 1921-yil 29-sentyabrda Germaniyaning Berlin shahrida tugʻilgan[1][2][3]. Uning otasi Ismoil Anvar posho boʻlib, u Ahmadbey va Oysha Diloro xonimning oʻgʻli boʻlgan[4][5]. Onasi Naciye Sulton esa sulton Abdulmajid I ning oʻgʻli Shahzoda Salim Sulaymon va Oysha Tarziter xonimning qizi edi[6]. Uning Mohpaykar Xonimsulton va Türkan Xonimsulton ismli ikki opasi boʻlgan[7]. Shuningdek, onasi Naciyening Mehmed Komilbey (birinchi turmush oʻrtogʻining ukasi) bilan ikkinchi nikohidan tugʻilgan Rana Xonimsulton ismli singlisi ham bor edi[8]. Alibey tugʻilgan paytda uning oilasi Germaniyada yashar edi. Keyinchalik otasi Rossiya SFSRiga joʻnab ketdi, oilasi esa Germaniyada qolib ketdi. Alibey otasi ketganidan keyin dunyoga kelgan va u bilan hech qachon uchrashmagan, chunki Anvar posho oradan koʻp oʻtmay Rossiyada vafot etgan[9]. Anvar posho 1922-yilda vafot etgach, oila Istanbulga qaytdi[10]. 1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilingan paytda Ali va uning oilasi Fransiyaning Parij shahriga joylashdi[11], keyinroq esa Nice shahriga koʻchib oʻtdi[12].
Taʼlimi va faoliyati
Surgun davrida Alibey va uning opa-singillariga amakisi hamda oʻgay otasi Komil posho taʼlim bergan. Komil posho har yakshanba kuni Alibey va uning opa-singillari, shuningdek, Neslişah Sulton, Honzoda Sulton va Necla Sultonga eski turk alifbosini oʻrgatar edi[12]. 1939-yilda maxsus qonun qabul qilinib, Alibey va uning opa-singillariga Turkiyaga qaytishga ruxsat berildi. Qonun 1939-yil 25-maydan kuchga kirdi, shundan soʻng Ali va uning opa-singillari Istanbulga qaytdi[13][14][15] Ikkinchi Jahon urushi davrida opa-singillar onasining huzuriga Shveysariyaga ketdi, biroq Ali oʻqishini davom ettirish uchun Istanbulda qolishni tanladi[16].
Ali Galatasaroy litseyiga oʻqishga kirib, u yerda 1 yil tahsil oldi[3]. Kollejdagi taʼlimidan soʻng 1939-yilda otasining izidan borib harbiy akademiyaga kirdi va Ikkinchi Jahon urushi tufayli 1941-yil qishda akademiyani tamomladi. Ali, shuningdek, Turk aeronavtika assotsiatsiyasida ham oʻqib, u yerda parashyutdan sakrash bilan shugʻullandi. 1942-yilda Ali bakalavr taʼlimini yakunlash uchun Angliyaga bordi va u yerda aviatsiya boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtdi. 1944-yilda esa Turkiyaga qaytdi[17]. Ali 1956-yilgacha Turkiya havo kuchlarida xizmat qildi. U ingliz, fransuz, nemis va italyan tillarida gaplasha olgan[17]. Shuningdek, u Angliyaning London shahrida oʻt oʻchirish xizmatida yordamchi sifatida ham faoliyat yuritgan[17][18].
Shaxsiy hayoti va vafoti
Alibey 1948-yilda mashhur jurnalist va siyosatchi Abidin Daverning qizi Parizod Abidin bilan turmush qurdi[1][19]. 1955-yil 15-sentyabrda Italiyaning Neapol shahrida ularning yagona farzandi, qizi Orzu Anvar tugʻildi (u Arslon Sadikoglu ismli kishi bilan turmush qurgan va Burak ismli oʻgʻil koʻrgan)[1][20]. 1964-yilda er-xotin ajrashdi. Shundan soʻng Alibey May Britt ismli chet ellik ayolga uylanib, Avstraliyaga yashash uchun joʻnab ketdi[1][21].
Sultonzoda Alibey 1971-yil 2-dekabrda Avstraliyada togʻdagi baxtsiz hodisa oqibatida 50 yoshida vafot etdi[1][21].
Nasabi
| Sultonzoda Alibey | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 13-bet.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 71.
- ↑ 3,0 3,1 Sönmez 2014, s. 90.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 24.
- ↑ Akademik araştırmalar dergisi. Maestro İnsan Kaynakları, 2007 — 218-bet.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 7.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, ss. 119, 153.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, ss. 127, 153.
- ↑ Rorlich, Azade-Ayse. Enver Pasha and the Bolshevik Revolution. University of Wisconsin—Madison, 1972 — 79-bet.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. IV.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 126.
- ↑ 12,0 12,1 Bardakçı 2017, s. 132.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 129.
- ↑ Bardakçı 2017, s. 295 n. 13.
- ↑ Sönmez 2014, ss. 90–91.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 131.
- ↑ 17,0 17,1 17,2 Sönmez 2014, s. 91.
- ↑ Milanlıoğlu 2011, s. 134.
- ↑ Sönmez 2014, s. 91–92.
- ↑ Sönmez 2014, s. 92.
- ↑ 21,0 21,1 Sönmez 2014, s. 93.
Adabiyotlar
- Bardakçı, Murat. Neslishah: The Last Ottoman Princess. Oxford University Press, 2017. ISBN 978-9-774-16837-6.
- Milanlıoğlu, Neval. Emine Naciye Sultan'ın Hayatı (1896-1957) (tr). Marmara University Institute of Social Sciences, 2011.
- Sönmez, Cahi̇de (2014). "Sürgünden Vatana Osmanlı Hanedanının Geri Dönen İlk Üyeleri (1924-1951)" (tr). Tarihin Peşinde 6 (12). https://avesis.comu.edu.tr/yayin/3c5039df-aac8-4e52-b7f6-ebad4aa00952/surgunden-vatana-osmanli-hanedaninin-geri-donen-ilk-uyeleri-1924-1951.