Kontent qismiga oʻtish

Honzoda Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Honzoda Sulton
Fayl:Hanzade Osmanoğlu.jpg
Honzoda Sulton
Tugʻilishi 1923-yil 12-sentyabr
Dolmabahçe saroyi, Konstantinopol, Turkiya
Vafoti 19-mart 1998-yil(1998-03-19)
(74 yoshda)
Parij, Fransiya
Dafn etilgan joy
Aşiyan Asri qabristoni, Istanbul, Turkiya
Turmush oʻrtogʻi
Damat shahzoda Muhammad Ali Ibrohim posho Beyafandi
(turm. 1940; vaf. 1977)
Farzandlari
Toʻliq nomi
turkcha: Zehra Hanzade Sulton
usmonli turkcha: زهرة هان زاده سلطان‎‎
Sulola Usmoniylar (tugʻilganda)
Alaviyya (nikoh orqali)
Otasi Shahzoda Umar Faruk
Onasi Sabiha Sulton
Dini Islom, sunniylik

Zahro Honzoda Sulton (usmonli turkcha: زهرة هان زاده سلطان‎‎; 1923-yil 12-sentyabr — 1998-yil 19-mart) — Honzoda Osmanoğlu nomi bilan ham tanilgan Usmonliylar malikasi, soʻnggi xalifa Abdulmajid II ning oʻgʻli Shahzoda Umar Faruk va Şehsuvar xonimning qizi. Onasi Sabiha Sulton Mehmed VI va Nazikeda Kadınning qizi boʻlgan.

Yoshligi

Zahro Honzoda Sulton 1923-yil 12-sentyabrda Dolmabahçe saroyida tugʻilgan[1][2][3]. Uning otasi Shahzoda Umar Faruk, onasi esa Sabiha Sulton boʻlgan[2]. Uning oʻzidan ikki yosh katta Neslishoh Sulton ismli opasi va oʻzidan toʻrt yosh kichik Necla Sultan ismli singlisi boʻlgan. U ota tomondan Abdulmajid II va Şehsuvar xonimning, ona tomondan esa Sulton Mehmed VI va Nazikeda Kadınning nabirasi edi[1]. Honzoda oʻz avlodidagi eng goʻzal malika sifatida eʼtirof etilgan.

Honzoda tugʻilganidan bir oy oʻtib, 1923-yil 29-oktyabrda Turkiya Respublika boʻldi. 1924-yil mart oyida sulola vakillari surgun qilinganda Honzoda onasi va opasi bilan Turkiyani tark etdi. Ularning uchalasi 11-mart kuni Rumeli Hisor qal’asidagi qarorgohidan chiqib, otasi va bobosining yoniga Shveysariyaning Montreux shahriga borish uchun Orient Expressga chiqishdi[4][5]. 7 oy oʻtgach, u yerdagi yashash xarajatlari balandligi sababli ota-onasi, opa-singillari va bobo-buvilari Fransiyaning Nice shahriga koʻchib oʻtishdi va Honzodaning bolaligi shu yerda oʻtdi[5]. Honzoda va opa-singillari dastlabki taʼlimni Nice shahrida davlat maktabida oldi. Ularga ingliz tili, fransuz tili va nemis tili oʻrgatilgan. Malikalarga diniy taʼlim uyda berilgan, Usmoniylar alifbosini esa Naciye Sultonning ikkinchi eri Komil Bey Kiligil oʻrgatgan. U har yakshanba kuni uch malika bilan birga oʻz oʻgay farzandlari Mohpaykar Xonimsulton, Türkan Xonimsulton va Sultonzoda Ali Beyga ham dars bergan[5][6].

Ularning bobosi Abdulmajid maxsus tadbirlar paytida Honzoda va opasi Neslishohni dengiz boʻyiga olib borardi[7]. 1938-yil kuzida u opasi va otasi bilan yangi jahon urushi boshlanishidan xavotir olganligi tufayli Misrning Iskandariya shahriga, bobosi esa Parijga koʻchib ketdi[8][5].

Nikohi

Fayl:Hanzade Sultan ve kızı Prenses Fazile.webp
Honzoda Sulton (oʻngda) qizi Fazile Xonimsulton bilan
Honzoda Sultonning portreti, bobosi Abdulmajid II tomonidan 1936-yilda chizilgan

1940-yilda Shahzoda Muhammad Abdel Moneim posho beyefendi Neslishoh Sultonga sovchi qoʻydi. Neslishoh esa bunga rozi boʻlmadi va buning natijasida otasi bilan oʻrtasidagi munosabat sovuqlashdi. Shundan keyin Neslishoh bu nikohga rozi boʻldi[9]. Honzodaning oilasi davom etayotgan Ikkinchi Jahon urushi sababli qashshoqlashgan, chunki bobosi Abdulmajid Fransiyadan ularga pul yubora olmas edi[10]. Shu bois u tezroq turmushga chiqib, bu vaziyatdan darhol chiqib ketishni istagan. Biroq otasi bunga rozi boʻlmadi va avvaliga: „Avval toʻngʻich farzand turmushga chiqadi, keyin kichiklar: avval Neslishoh, keyin Honzoda haqida oʻylaymiz“, dedi[11].

Ammo keyinroq Shahzoda Faruk fikrini oʻzgartirib, Honzoda uchun turmush oʻrtoq sifatida shahzoda Muhammad Ali Ibrohim posho beyefendini tanladi[11]. Toʻy Qohirada boʻlib oʻtdi, oila Al-Qubbadagi Aziza xonimning uyida turdi. Shahzoda Muhammad Ali Gezirada katta bir uy ijaraga oldi. U yerda chiroyli jildli kitoblar saqlanadigan kutubxona ham bor edi. Toʻy 1940-yil 19-sentyabr payshanba kuni boʻlib oʻtdi, chunki Misrda payshanba nikoh uchun qutlugʻ kun hisoblangan[11]. Keyingi haftaning payshanba kuni 1940-yil 26-sentyabrda Neslishoh Sulton va shahzoda Abdel Moneimning toʻyi boʻlib oʻtdi[12]. Shundan keyin shahzoda Damat boʻlgan.

Juftlikning birinchi farzandi malika Sabiha Fazila Ibrohim Xonimsulton 1941-yil 8-avgustda tugʻildi. Undan keyin 1942-yil 31-avgustda shahzoda Sultonzoda Ahmad Rifat Ibrohim bey dunyoga keldi[2]. 1958-yilda Iroq qiroli Faysal II Fazilaga sovchi yubordi. Bu taklif ota-onasi uchun kutilmagan boʻldi, chunki Fazila endigina 16 yoshda boʻlib, hali maktabda oʻqirdi. Biroq bu nikoh boʻlmadi, chunki oʻsha yilgi 14-iyul inqilobida qirol Faysal oʻldirildi[13][14]. Keyinroq Fazila Fransiyaning Parij shahrida 1965-yil 10-dekabr kuni Hayri Ürgüplü ismli kishiga turmushga chiqdi. U Turkiyada yetti oy bosh vazir boʻlib ishlagan Suat Hayri Ürgüplüning oʻgʻli edi[15]. Honzoda 1952-yilgacha Misrda yashadi. 1952-yil 23-iyulda Misr inqilobi sodir boʻlib, Misr Respublika deb eʼlon qilindi va Honzodaning oilasi surgun qilindi. Oʻsha paytda ular Fransiyaning Parij shahrida edilar. Ular oʻsha yerda bir necha yil yashagan va shu yerda qolishga qaror qilgan, shuningdek, Honzodaning onasi Sabiha ham bir necha oy ularning huzurida yashagan edi[16]. Honzoda qish faslini Parijda, yozni esa Kuşadası va Istanbulda oʻtkazardi. U Kuşadasıdagi Kısmet mehmonxonasida turar, bu mehmonxonani amakivachchasi Humayra Xonimsultonning eri Halil Ozbash bilan birga boshqargan[5].

Honzodaninng otasi Umar Faruk valiahd shahzoda Shahzoda Yusuf Izzeddinning qizi Mehrishoh Sultonga tobora koʻproq qiziqa boshladi. Shuningdek, Faruk bilan Honzodaning onasi Sabiha oʻrtasidagi munosabatlar yaxshi emasligi ham hammaga maʼlum edi[17]. 1944-yilda kengash Shahzoda Ahmad Nihodni sulola boshligʻi sifatida tanlagandi. Sabiha esa kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, rahbar tanlovini maʼqulladi. Honzoda va opa-singillari ham onasining tarafini oldi. Faruk esa Sabiha qizlarini unga qarshi qayrab qoʻyayotganlikda aybladi, ammo u allaqachon Mehrishohni sevib qolgan, kengash masalasi esa bir bahona edi[18]. 1948-yilda yigirma sakkiz yillik nikohdan soʻng Faruk Sabiha bilan ajrashib, Mehrishohga uylandi. Honzoda otasining ikkinchi nikohini hech qachon qabul qilmadi[19][20].

Honzoda Sulton shahzoda Muhammad Alining 1977-yilda vafotidan soʻng beva qoldi[2][21].

Vafoti

Honzoda Sulton 1998-yil 19-martda 74 yoshida Fransiyaning Parij shahrida vafot etdi[1][2][16]. Uning jasadi Istanbulga olib kelindi va 1998-yil 26-martda Aşiyan Asri qabristonida onasi Sabiha Sultonning qabri yoniga dafn etildi. Honzoda Sulton opa-singillari orasida birinchi boʻlib vafot etgan edi[2][5].

Farzandlari

Honzoda Sultonning bir qizi va bir oʻgʻli bor edi[22].:

  • Malika Sabiha Fazila Ibrohim Xonimsulton (1941-yil 8-avgust — 2024-yil 27-sentyabr)[23], Iroq qiroli Faysal II unga sovchi boʻlgan, biroq qirol nikohdan ikki hafta oldin qoʻzgʻolonda halok boʻlgan. Keyinchalik Fazile boshqa kishiga turmushga chiqib va ikki oʻgʻil koʻrgan.
  • Shahzoda Sultonzoda Ahmad Rifat Ibrohim bey (1942-yil 31-avgust — 2011-yil 2-noyabr)[24] Qohirada tugʻilgan. 1969-yil 26-iyunda Emine Ushakligilga uylangan, farzand koʻrmagan.

Nasabi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Bardakçı 2017, s. xiv.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 36–37-bet. 
  3. ↑ „SON MISIR MELİKESİNE VEDA“. Ekrem Buğra Ekinci (2012-yil 4-aprel). Qaraldi: 2020-yil 6-iyun.
  4. ↑ Bardakçı 2017, s. 70.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 „Hanedanın en güzel sultanı 101 yaşında!“. ayseosmanoglu.com (2024-yil 19-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 20-dekabr.
  6. ↑ Bardakçı 2017, s. 132.
  7. ↑ Bardakçı 2017, s. 111.
  8. ↑ Bardakçı 2017, s. 124.
  9. ↑ Bardakçı 2017, s. 167.
  10. ↑ Bardakçı 2017, s. 166.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Bardakçı 2017, s. 168.
  12. ↑ Bardakçı 2017, s. 128.
  13. ↑ „MAADI'S OTTOMANS“. egy.com. Qaraldi: 2020-yil 30-iyun.
  14. ↑ Bardakçı 2017, s. 238.
  15. ↑ Bardakçı 2017, ss. 301–302.
  16. ↑ 16,0 16,1 „Hanedanın en güzel sultanı artık yok“. Hürriyet (1998-yil 22-mart). Qaraldi: 2020-yil 14-avgust.
  17. ↑ Bardakçı 2017, s. 205.
  18. ↑ Bardakçı 2017, s. 208.
  19. ↑ Bardakçı 2017, s. 171.
  20. ↑ Bardakçı 2017, s. 266.
  21. ↑ Bardakçı 2017, s. xii.
  22. ↑ Jamil ADRA. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005 (English), 2005 — 36-bet. 
  23. ↑ „Sultan Vahideddin'in soyundan geliyordu: Prenses Sabiha Fazile İbrahim vefat etti“. Milliyet (2024-yil 28-sentyabr). Qaraldi: 2024-yil 24-noyabr.
  24. ↑ „Osmanlı Hanedanından Sultanzade Ahmed Rifat İbrahim Kahirede Vefat Etti“. Haber3 (2011-yil 3-noyabr). Qaraldi: 2024-yil 24-noyabr.

Adabiyotlar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Honzoda_Sulton_(Shahzoda_Umar_Farukning_qizi)&oldid=484555" dan olindi