Shaxmat nazariyasi
Shaxmat oʻyini odatda uch bosqichga boʻlinadi: debyut, oʻyin oʻrtasi va yakuniy bosqich (endshpil)[1]. Har bir bosqichda oʻyinni qanday olib borish boʻyicha keng nazariy bilimlar tizimi mavjud, ayniqsa debyut va yakuniy bosqich boʻyicha ishlab chiqilgan nazariyalar koʻp. Shaxmat nazariyasiga oid asarlar yozuvchi mualliflar, koʻpincha oʻzlari ham taniqli shaxmatchilar boʻlib, ular „shaxmat nazariyotchilari“ yoki „shaxmat teoretiklari“ deb ataladi.
„Ochilish nazariyasi“ odatda shaxmat debyutlari boʻyicha mavjud adabiyotlarda aks etgan umumiy qarashlardan iborat[2]. „Yakuniy bosqich nazariyasi“ esa odatda muayyan pozitsiyalar yoki oʻxshash turdagi holatlar boʻyicha bayon etilgan qoida va tahlillardan iboratdir. Biroq bu bosqichda hamma holatlarga tatbiq etiladigan umumiy qoidalar kam. „Oʻyin oʻrtasi nazariyasi“ koʻpincha oʻyin oʻrtasida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan umumiy qoida va tavsiyalarga asoslanadi[3]. Zamonaviy yondashuvda esa umumiy nazariy qarashlardan koʻra, konkret pozitsiyani chuqur tahlil qilishga alohida eʼtibor qaratilmoqda[4].
Manbalar
- ↑ John Watson, Secrets of Modern Chess Strategy: Advances Since Nimzowitsch, Gambit Publications, 1998, p. 10. ISBN 1-901983-07-2. ISBN 0-486-20290-9.
- ↑ David Hooper and Kenneth Whyld, The Oxford Companion to Chess, Oxford University Press, 2nd ed. 1992, p. 418 ("theory" entry). ISBN 0-19-866164-9.
- ↑ Watson, Secrets of Modern Chess Strategy, p. 10.
- ↑ Watson, Secrets of Modern Chess Strategy, p. 11.
Adabiyotlar
- David Hooper et Kenneth Whyld, The Oxford companion to chess, Oxford University Press, (ISBN 978-019280-049-7)