Abu Tohir Ibrohim ibn Nosir ad-Davla
| Abu Tohir Ibrohim ibn Nosir ad-Davla | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Mosul amiri | |||||
| Saltanat | 989–990 | ||||
| Hamhukmdor | Abu Abdulloh al-Husayn ibn Nosir ad-Davla | ||||
| |||||
| Sulola | Hamdoniylar | ||||
| Otasi | Nosir ad-Davla | ||||
| Dini | O‘n ikki imomchi shia islom | ||||
Abu Tahir Ibrohim ibn Nosir ad-Davla hamdoniylar shahzodasi boʻlib, ukasi Abu Abdulloh al-Husayn ibn Nosir ad-Davla bilan birga 989–990-yillarda Mosulning soʻnggi hamdoniylar hukmdori boʻlgan. Marvoniylar kurdlari qoʻlida magʻlubiyatga uchraganidan soʻng, u Uqayliylar yetakchisi Muhammad ibn al-Musayyab tomonidan oʻldirilgan. Muhammad esa Mosul ustidan hokimiyatni oʻz oilasi uchun tortib olib, egallab olgan.
Hayoti
Ibrohim Mosuldagi Hamdoniylar amirligining asoschisi Nosir ad-Davla (h. 935–967) ning kichik oʻgʻli edi[1]. Nosir ad-Davlaning oʻrniga uning oʻgʻli Abu Tagʻlib keldi, u esa oʻz oʻgay ukasi Hamdan koʻtargan qoʻzgʻolon bilan toʻqnash keldi. Ibrohim Hamdon tomonini olgan boʻlishi mumkin, chunki 971-yilda Hamdon magʻlub boʻlib, Bagʻdoddagi Buvayhiylar saroyiga qochganida, Ibrohim ham unga qoʻshilgan[2][3]. Abu Tagʻlibning Buvayhiylar bilan raqobati oxir-oqibat 978-yilda Buvayhiy hukmdori Adud ad-Davla tomonidan Mosulning egallanishiga olib keldi, bu esa Abu Tagʻlibni Suriyaga qochishga majbur qildi[1][4]. Biroq Ibrohim ukasi Abu Abdulloh al-Husayn ibn Nosir ad-Davla bilan birga, koʻrinishicha, Buyidlarga boʻysunib, ularning xizmatiga kirdi[1], yoki ehtimol Bagʻdodda garov sifatida ushlab turilgan[5].
980-yillar davomida Mosulga kurd qabilaboshi Badh ibn Dustak tahdid solib turardi[4]. Bagʻdoddan tayanchsiz qolgan mahalliy Buyid hokimi yordam soʻrab mahalliy arab qabilalari boʻlmish Banu Uqayl va Banu Numayrga murojaat qildi[5]. Bu holat hududning buvayhiylar nazoratida boʻlishiga kurdlar kabi tahdid solardi. Shu sababli 989-yilda yangi buvayhiy amiri Baho ud-davla aka-uka Hamdoniylarning Mosulga qaytishiga ruxsat berdi. U Hamdoniylarning mahalliy aloqalari Bodga qarshi kuchlarni safarbar qilib, arab qabilalarini jilovlab turishiga umid qilgan edi[4][6].
Hamdoniylar chindan ham mahalliy aholi tomonidan katta ishtiyoq bilan kutib olindi, hatto shu darajaga yetdiki, ular qoʻzgʻolon koʻtarib, Buyid hokimini Mosuldan quvib chiqardilar[7]. Uqayl qabilasi Hamdoniylarni qoʻllab-quvvatladi va evaziga Jazirat ibn Umar, Nisibis shaharlari hamda Balad (Mosul shimolida) ustidan nazoratni oldi[7][8]. Beqarorlikdan foydalanib, Badh keyingi yili Mosulga hujum qildi, biroq Balad yaqinidagi jangda son jihatdan kamroq boʻlgan Uqayl qoʻshinlari tomonidan magʻlub etilib, oʻldirildi[1][7]. Shundan soʻng Amida mintaqasida Badhning vorisi Abu Ali al-Hasan ibn Marvonga qarshi hamdoniylarning qarshi hujumi amalga oshiriladi, ammo u hech qanday muvaffaqiyat keltirmadi. Hatto yurish paytida al-Husayn asir olindi, keyin ozod etilib, Fotimiylar xalifaligidan panoh izladi[1][7]. Ibrohim esa oʻgʻli Ali bilan Uqayliylar qoʻl ostidagi Nisibisga qochdi, u yerda Muhammad ularni asir olib, oʻldirdi, Mosul ustidan hokimiyatni tortib olib, Uqayliylar sulolasiga asos soldi[7][9][10].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Canard 1971, s. 128.
- ↑ Canard 1971, ss. 127–128.
- ↑ Kennedy 2004, ss. 271–272.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Kennedy 2004, s. 272.
- ↑ 5,0 5,1 Busse 2004, s. 72.
- ↑ Busse 2004, ss. 72–73.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Busse 2004, s. 73.
- ↑ Kennedy 2004, s. 295.
- ↑ Canard 1971, ss. 128–129.
- ↑ Kennedy 2004, ss. 273, 295–296.
Adabiyotlar
- Busse, Heribert. Chalif und Grosskönig - Die Buyiden im Irak (945-1055) (German). Würzburg: Ergon Verlag, 2004. ISBN 3-89913-005-7.
- Canard, Marius (1971). "Ḥamdānids". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 126–131 b. OCLC 495469525. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/hamdanids-COM_0259.
- Kennedy, Hugh. The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century, Second, Harlow: Longman, 2004. ISBN 978-0-582-40525-7.
| Vakant Buvayhiy rule Lavozimni soʻnggi marta Abu Tagʻlib
|
Mosul amiri 989–990 Sherik: Abu Abdulloh al-Husayn ibn Nosir ad-Davla |
Keyingisi |