WeChat: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''WeChat''' (xitoycha: 微信; pinyin: ''Wēixìn''; Xitoy materik qismida | '''WeChat''' (xitoycha: 微信; pinyin: ''Wēixìn''; Xitoy materik qismida koʻproq '''Weixin''' nomi bilan yuritiladi) — Tencent kompaniyasining tezkor xabar almashish, ijtimoiy tarmoq, toʻlov va raqamli xizmatlarni birlashtiruvchi mobil hamda ish stoli platformasi. | ||
WeChat foydalanuvchilarga matnli xabar, ovozli xabar, rasm, video, fayl va joylashuv | WeChat foydalanuvchilarga matnli xabar, ovozli xabar, rasm, video, fayl va joylashuv maʼlumotini yuborish, ovozli va videoqoʻngʻiroqlar qilish, guruhli suhbatlarda qatnashish hamda raqamli xizmatlardan foydalanish imkonini beradi.<ref name="appstore">Apple. [https://apps.apple.com/us/app/wechat/id414478124 WeChat]. App Store. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
Tencent | Tencent maʼlumotiga koʻra, Weixin va WeChat xizmatlarining birgalikdagi oylik faol auditoriyasi 2025-yil 30-sentyabr holatiga koʻra 1,4 milliarddan oshgan.<ref name="tencent2025">Tencent. [https://static.www.tencent.com/uploads/2025/12/01/3af6dff0737b502faa51405a47f27752.pdf Corporate overview]. 2025-yil. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
WeChat dastlab tezkor xabar almashish vositasi sifatida shakllangan, biroq vaqt | WeChat dastlab tezkor xabar almashish vositasi sifatida shakllangan, biroq vaqt oʻtishi bilan ichki mini-dasturlar, rasmiy sahifalar, kontent xizmatlari va toʻlov vositalarini ham qamrab oluvchi raqamli ekotizimga aylangan.<ref name="britannica">Encyclopaedia Britannica. [https://www.britannica.com/topic/WeChat WeChat: Overview, History, and Facts]. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
== Tarixi == | == Tarixi == | ||
WeChat 2011-yilda dastlab Weixin nomi bilan ishga tushirilgan. 2012-yilda xalqaro foydalanuvchilar uchun WeChat nomi | WeChat 2011-yilda dastlab Weixin nomi bilan ishga tushirilgan. 2012-yilda xalqaro foydalanuvchilar uchun WeChat nomi qoʻllanila boshlagan.<ref name="britannica" /> | ||
Xizmat dastlab matnli xabarlar, rasm almashish va ovozli xabarlar uchun | Xizmat dastlab matnli xabarlar, rasm almashish va ovozli xabarlar uchun moʻljallangan edi. Keyinchalik unga ijtimoiy tarmoq elementlari, guruhli suhbatlar, toʻlov funksiyalari, mini-dasturlar, rasmiy akkauntlar va boshqa servislar qoʻshilgan. | ||
WeChat vaqt | WeChat vaqt oʻtishi bilan Xitoydagi keng foydalaniladigan raqamli platformalardan biriga aylangan. Undan shaxsiy yozishmalar, ishchi guruhlar, xizmat koʻrsatish, elektron savdo, toʻlov, davlat va transport xizmatlari bilan ishlash uchun foydalanilishi mumkin. | ||
== WeChat va Weixin == | == WeChat va Weixin == | ||
WeChat va Weixin bir xil texnologik ekotizim bilan | WeChat va Weixin bir xil texnologik ekotizim bilan bogʻliq boʻlsa-da, ular ayrim xizmat shartlari, hududiy cheklovlar va maxfiylik tartiblarida farq qilishi mumkin. | ||
Xitoy materik qismida | Xitoy materik qismida roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar uchun xizmat odatda Weixin nomi ostida ishlaydi. Xalqaro telefon raqamlari orqali roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar koʻpincha WeChat xizmatidan foydalanadi. | ||
Tencent korporativ materiallarida Weixin va WeChat umumiy kommunikatsiya hamda ijtimoiy tarmoq ekotizimi sifatida birgalikda | Tencent korporativ materiallarida Weixin va WeChat umumiy kommunikatsiya hamda ijtimoiy tarmoq ekotizimi sifatida birgalikda koʻrsatiladi.<ref name="tencent2025" /> | ||
== Platformalari == | == Platformalari == | ||
* Windows; | * Windows; | ||
* macOS; | * macOS; | ||
* veb va QR-kod orqali | * veb va QR-kod orqali bogʻlangan qurilmalar. | ||
Foydalanuvchi bir nechta qurilmada ishlashi mumkin, biroq ayrim funksiyalar hisob turi, hudud, qurilma modeli va dastur versiyasiga qarab farq qilishi mumkin. | Foydalanuvchi bir nechta qurilmada ishlashi mumkin, biroq ayrim funksiyalar hisob turi, hudud, qurilma modeli va dastur versiyasiga qarab farq qilishi mumkin. | ||
== Asosiy funksiyalari == | == Asosiy funksiyalari == | ||
WeChat funksiyalari foydalanuvchi hududi, dastur versiyasi va hisob turiga qarab turlicha | WeChat funksiyalari foydalanuvchi hududi, dastur versiyasi va hisob turiga qarab turlicha boʻlishi mumkin. | ||
Asosiy imkoniyatlari quyidagilardan iborat: | Asosiy imkoniyatlari quyidagilardan iborat: | ||
* rasm va video yuborish; | * rasm va video yuborish; | ||
* fayl almashish; | * fayl almashish; | ||
* joylashuv | * joylashuv maʼlumotini yuborish; | ||
* ovozli | * ovozli qoʻngʻiroqlar; | ||
* | * videoqoʻngʻiroqlar; | ||
* QR-kod orqali kontakt | * QR-kod orqali kontakt qoʻshish; | ||
* stikerlar va emoji; | * stikerlar va emoji; | ||
* ommaviy kontent sahifalari; | * ommaviy kontent sahifalari; | ||
* mini-dasturlar; | * mini-dasturlar; | ||
* ayrim hududlarda | * ayrim hududlarda toʻlov va savdo xizmatlari. | ||
=== Shaxsiy va guruhli suhbatlar === | === Shaxsiy va guruhli suhbatlar === | ||
WeChat foydalanuvchilari boshqa foydalanuvchilar bilan individual yoki guruhli muloqot olib borishi mumkin. | WeChat foydalanuvchilari boshqa foydalanuvchilar bilan individual yoki guruhli muloqot olib borishi mumkin. | ||
Suhbatlarda matn, ovozli xabar, rasm, video, fayl, kontakt | Suhbatlarda matn, ovozli xabar, rasm, video, fayl, kontakt maʼlumoti hamda joylashuv maʼlumotlarini yuborish mumkin. Guruhli suhbatlar oila, doʻstlar, taʼlim, ishchi jamoalar va boshqa hamkorlik shakllarida qoʻllaniladi. | ||
=== Moments === | === Moments === | ||
'''Moments''' — WeChat ichidagi ijtimoiy tarmoq funksiyasi | '''Moments''' — WeChat ichidagi ijtimoiy tarmoq funksiyasi boʻlib, foydalanuvchilarga rasm, video, matn va havolalarni tanlangan kontaktlar bilan ulashish imkonini beradi. | ||
Moments orqali joylashtirilgan materiallar foydalanuvchining sozlamalari asosida | Moments orqali joylashtirilgan materiallar foydalanuvchining sozlamalari asosida doʻstlari yoki cheklangan doiradagi kontaktlariga koʻrsatilishi mumkin. | ||
=== Rasmiy akkauntlar === | === Rasmiy akkauntlar === | ||
'''Official Accounts''' deb ataladigan rasmiy akkauntlar tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, kompaniyalar va ayrim jamoat xizmatlari tomonidan axborot tarqatish uchun ishlatiladi. | '''Official Accounts''' deb ataladigan rasmiy akkauntlar tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, kompaniyalar va ayrim jamoat xizmatlari tomonidan axborot tarqatish uchun ishlatiladi. | ||
Bunday akkauntlar yangiliklar, xizmat bildirishnomalari, mahsulot | Bunday akkauntlar yangiliklar, xizmat bildirishnomalari, mahsulot maʼlumotlari, mijozlarga xizmat koʻrsatish xabarlari va boshqa turdagi kontentlarni joylashtirishi mumkin. | ||
Tencent rasmiy materiallarida Official Accounts foydalanuvchilar, kontent yaratuvchilari, ommaviy axborot vositalari va biznes subyektlari | Tencent rasmiy materiallarida Official Accounts foydalanuvchilar, kontent yaratuvchilari, ommaviy axborot vositalari va biznes subyektlari oʻrtasidagi muloqot vositasi sifatida tavsiflanadi.<ref name="tencent2025" /> | ||
=== Mini Programs === | === Mini Programs === | ||
'''Mini Programs''' — WeChat ichida ishga tushiriladigan yengil dasturlar hisoblanadi. | '''Mini Programs''' — WeChat ichida ishga tushiriladigan yengil dasturlar hisoblanadi. | ||
Ular alohida dasturiy | Ular alohida dasturiy doʻkondan toʻliq ilova sifatida yuklab olinmasdan, WeChat ekotizimi ichida ochilishi mumkin. Mini Programs elektron savdo, transport, davlat xizmatlari, taʼlim, sogʻliqni saqlash, oʻyinlar, moliyaviy vositalar va boshqa xizmatlar uchun qoʻllanilishi mumkin.<ref name="citizenlab-mini">Citizen Lab. [https://citizenlab.ca/research/privacy-in-the-wechat-ecosystem-full-report/ Should We Chat? Privacy in the WeChat Ecosystem]. Toronto universiteti, 2023-yil 28-iyun. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
Mini Programs foydalanuvchi hisobiga oid ayrim | Mini Programs foydalanuvchi hisobiga oid ayrim maʼlumotlar bilan ishlashi mumkin. Shu sababli bunday dasturlarda maxfiylik siyosati, ruxsatlar va maʼlumotlarga kirish tartibi muhim hisoblanadi.<ref name="citizenlab-mini" /> | ||
=== | === Toʻlov xizmatlari === | ||
WeChat va Weixin ekotizimida ayrim hududlarda raqamli | WeChat va Weixin ekotizimida ayrim hududlarda raqamli toʻlov funksiyalari mavjud. | ||
Xitoyda Weixin Pay onlayn va oflayn savdo, QR-kod orqali | Xitoyda Weixin Pay onlayn va oflayn savdo, QR-kod orqali toʻlov, pul oʻtkazish va boshqa moliyaviy xizmatlar bilan bogʻlanishi mumkin. Tencent maʼlumotiga koʻra, Weixin Pay kuniga bir milliarddan ortiq tijorat tranzaksiyalarini qayta ishlagan.<ref name="tencent2025" /> | ||
Toʻlov imkoniyatlari foydalanuvchining mamlakati, bank kartasi, mahalliy qonunchilik va hisob turiga bogʻliq boʻlishi mumkin. | |||
== Texnik arxitektura == | == Texnik arxitektura == | ||
WeChat markazlashtirilgan xizmat arxitekturasidan foydalanadi. Foydalanuvchi dasturi xabarlar, media fayllar va xizmatga oid boshqa | WeChat markazlashtirilgan xizmat arxitekturasidan foydalanadi. Foydalanuvchi dasturi xabarlar, media fayllar va xizmatga oid boshqa maʼlumotlarni WeChat server infratuzilmasi orqali yuboradi va qabul qiladi. | ||
Platforma xabar almashishdan tashqari foydalanuvchi akkaunti, kontaktlar, guruhlar, kontent, mini-dasturlar, xizmat bildirishnomalari va | Platforma xabar almashishdan tashqari foydalanuvchi akkaunti, kontaktlar, guruhlar, kontent, mini-dasturlar, xizmat bildirishnomalari va toʻlov funksiyalari bilan bogʻliq turli xizmatlarni birlashtiradi. | ||
WeChat tarmoq protokollarining | WeChat tarmoq protokollarining toʻliq texnik tavsifi ochiq standart sifatida eʼlon qilinmagan. Citizen Lab tadqiqotchilari WeChat dasturida MMTLS deb ataladigan xususiy tarmoq protokolini tahlil qilgan. U TLS 1.3 bilan bogʻliq elementlardan foydalanadi, biroq mustaqil tadqiqotda ayrim kriptografik kamchiliklar qayd etilgan.<ref name="citizenlab-mmtls">Wang, Mona; Lin, Pellaeon; Knockel, Jeffrey. [https://citizenlab.ca/research/should-we-chat-too-security-analysis-of-wechats-mmtls-encryption-protocol/ Should We Chat, Too? Security Analysis of WeChat’s MMTLS Encryption Protocol]. Citizen Lab, Toronto universiteti, 2024-yil 15-oktyabr. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
== Xavfsizlik va maxfiylik == | == Xavfsizlik va maxfiylik == | ||
WeChat xabarlar uzatilishi paytida foydalanuvchi qurilmasi va xizmat serverlari | WeChat xabarlar uzatilishi paytida foydalanuvchi qurilmasi va xizmat serverlari oʻrtasidagi aloqani shifrlash mexanizmlaridan foydalanadi. Biroq bu himoya uchdan uchgacha shifrlash bilan bir xil emas. | ||
Citizen Lab | Citizen Lab maʼlumotiga koʻra, WeChat xabarlari foydalanuvchi qurilmalari oʻrtasida toʻgʻridan toʻgʻri uchdan uchgacha shifrlanmaydi. Tadqiqotda WeChat serverlari uzatilgan xabarlarni ochishi va qayta ishlashi mumkinligi qayd etilgan.<ref name="citizenlab-faq">Citizen Lab. [https://citizenlab.ca/research/should-we-chat-too-security-analysis-of-wechats-mmtls-encryption-protocol/should-we-chat-too-faq/ Should We Chat, Too? FAQ]. 2024-yil 15-oktyabr. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.</ref> | ||
Mustaqil tadqiqotlarda Xitoy materik qismiga tegishli ayrim Weixin hisoblarida kalit | Mustaqil tadqiqotlarda Xitoy materik qismiga tegishli ayrim Weixin hisoblarida kalit soʻzlarga asoslangan avtomatlashtirilgan kontent cheklovlari qoʻllanilishi ham qayd etilgan.<ref name="citizenlab-mini" /> | ||
Shu sababli WeChat orqali maxfiy yoki xizmatga oid muhim | Shu sababli WeChat orqali maxfiy yoki xizmatga oid muhim maʼlumotlarni yuborishda foydalanuvchilar hisob turi, xizmat shartlari, qurilma xavfsizligi va maxfiylik sozlamalarini hisobga olishi kerak. | ||
== | == Qoʻllanilishi == | ||
WeChat quyidagi sohalarda | WeChat quyidagi sohalarda qoʻllanilishi mumkin: | ||
* shaxsiy yozishmalar; | * shaxsiy yozishmalar; | ||
* oilaviy va guruhli muloqot; | * oilaviy va guruhli muloqot; | ||
* | * taʼlim jarayoni; | ||
* ishchi guruhlar; | * ishchi guruhlar; | ||
* elektron savdo; | * elektron savdo; | ||
* mijozlarga xizmat | * mijozlarga xizmat koʻrsatish; | ||
* kontent tarqatish; | * kontent tarqatish; | ||
* transport va sayohat xizmatlari; | * transport va sayohat xizmatlari; | ||
* QR-kod asosidagi xizmatlar; | * QR-kod asosidagi xizmatlar; | ||
* raqamli | * raqamli toʻlovlar; | ||
* tashkilotlar va davlat xizmatlari bilan muloqot. | * tashkilotlar va davlat xizmatlari bilan muloqot. | ||
* ayrim funksiyalar mintaqaga qarab farq qiladi; | * ayrim funksiyalar mintaqaga qarab farq qiladi; | ||
* | * toʻlov imkoniyatlari hamma mamlakatda mavjud emas; | ||
* xabar mazmuni uchun uchdan uchgacha shifrlash standart funksiyaga kirmaydi; | * xabar mazmuni uchun uchdan uchgacha shifrlash standart funksiyaga kirmaydi; | ||
* maxfiylik shartlari WeChat va Weixin hisoblarida farq qilishi mumkin; | * maxfiylik shartlari WeChat va Weixin hisoblarida farq qilishi mumkin; | ||
* mini-dasturlar foydalanuvchi | * mini-dasturlar foydalanuvchi maʼlumotlariga kirish uchun ruxsat soʻrashi mumkin; | ||
* ayrim servislar telefon raqami yoki shaxsni tasdiqlashni talab qilishi mumkin; | * ayrim servislar telefon raqami yoki shaxsni tasdiqlashni talab qilishi mumkin; | ||
* xabar almashish sifati internet ulanishiga | * xabar almashish sifati internet ulanishiga bogʻliq. | ||
== Shuningdek qarang == | == Shuningdek qarang == | ||
[[Turkum:Ijtimoiy tarmoqlar]] | [[Turkum:Ijtimoiy tarmoqlar]] | ||
[[Turkum:Mobil aloqa]] | [[Turkum:Mobil aloqa]] | ||
[[Turkum:Mobil | [[Turkum:Mobil toʻlovlar]] | ||
[[Turkum:Android dasturlari]] | [[Turkum:Android dasturlari]] | ||
[[Turkum:iOS dasturlari]] | [[Turkum:iOS dasturlari]] | ||
[[Turkum:Axborot xavfsizligi]] | [[Turkum:Axborot xavfsizligi]] | ||
2026-yil 21-noyabr, 11:42 dagi (joriy) koʻrinishi
WeChat (xitoycha: 微信; pinyin: Wēixìn; Xitoy materik qismida koʻproq Weixin nomi bilan yuritiladi) — Tencent kompaniyasining tezkor xabar almashish, ijtimoiy tarmoq, toʻlov va raqamli xizmatlarni birlashtiruvchi mobil hamda ish stoli platformasi.
WeChat foydalanuvchilarga matnli xabar, ovozli xabar, rasm, video, fayl va joylashuv maʼlumotini yuborish, ovozli va videoqoʻngʻiroqlar qilish, guruhli suhbatlarda qatnashish hamda raqamli xizmatlardan foydalanish imkonini beradi.[1]
Tencent maʼlumotiga koʻra, Weixin va WeChat xizmatlarining birgalikdagi oylik faol auditoriyasi 2025-yil 30-sentyabr holatiga koʻra 1,4 milliarddan oshgan.[2]
WeChat dastlab tezkor xabar almashish vositasi sifatida shakllangan, biroq vaqt oʻtishi bilan ichki mini-dasturlar, rasmiy sahifalar, kontent xizmatlari va toʻlov vositalarini ham qamrab oluvchi raqamli ekotizimga aylangan.[3]
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat 2011-yilda dastlab Weixin nomi bilan ishga tushirilgan. 2012-yilda xalqaro foydalanuvchilar uchun WeChat nomi qoʻllanila boshlagan.[3]
Xizmat dastlab matnli xabarlar, rasm almashish va ovozli xabarlar uchun moʻljallangan edi. Keyinchalik unga ijtimoiy tarmoq elementlari, guruhli suhbatlar, toʻlov funksiyalari, mini-dasturlar, rasmiy akkauntlar va boshqa servislar qoʻshilgan.
WeChat vaqt oʻtishi bilan Xitoydagi keng foydalaniladigan raqamli platformalardan biriga aylangan. Undan shaxsiy yozishmalar, ishchi guruhlar, xizmat koʻrsatish, elektron savdo, toʻlov, davlat va transport xizmatlari bilan ishlash uchun foydalanilishi mumkin.
WeChat va Weixin
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat va Weixin bir xil texnologik ekotizim bilan bogʻliq boʻlsa-da, ular ayrim xizmat shartlari, hududiy cheklovlar va maxfiylik tartiblarida farq qilishi mumkin.
Xitoy materik qismida roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar uchun xizmat odatda Weixin nomi ostida ishlaydi. Xalqaro telefon raqamlari orqali roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar koʻpincha WeChat xizmatidan foydalanadi.
Tencent korporativ materiallarida Weixin va WeChat umumiy kommunikatsiya hamda ijtimoiy tarmoq ekotizimi sifatida birgalikda koʻrsatiladi.[2]
Platformalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat mobil va ish stoli qurilmalari uchun ishlab chiqilgan.
Xizmat quyidagi turdagi qurilmalarda ishlatilishi mumkin:
- Android asosidagi mobil qurilmalar;
- iPhone va iPad;
- Windows;
- macOS;
- veb va QR-kod orqali bogʻlangan qurilmalar.
Foydalanuvchi bir nechta qurilmada ishlashi mumkin, biroq ayrim funksiyalar hisob turi, hudud, qurilma modeli va dastur versiyasiga qarab farq qilishi mumkin.
Asosiy funksiyalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat funksiyalari foydalanuvchi hududi, dastur versiyasi va hisob turiga qarab turlicha boʻlishi mumkin.
Asosiy imkoniyatlari quyidagilardan iborat:
- shaxsiy matnli yozishmalar;
- guruhli suhbatlar;
- ovozli xabarlar;
- rasm va video yuborish;
- fayl almashish;
- joylashuv maʼlumotini yuborish;
- ovozli qoʻngʻiroqlar;
- videoqoʻngʻiroqlar;
- QR-kod orqali kontakt qoʻshish;
- stikerlar va emoji;
- ommaviy kontent sahifalari;
- mini-dasturlar;
- ayrim hududlarda toʻlov va savdo xizmatlari.
Shaxsiy va guruhli suhbatlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat foydalanuvchilari boshqa foydalanuvchilar bilan individual yoki guruhli muloqot olib borishi mumkin.
Suhbatlarda matn, ovozli xabar, rasm, video, fayl, kontakt maʼlumoti hamda joylashuv maʼlumotlarini yuborish mumkin. Guruhli suhbatlar oila, doʻstlar, taʼlim, ishchi jamoalar va boshqa hamkorlik shakllarida qoʻllaniladi.
Moments
[tahrir | manbasini tahrirlash]Moments — WeChat ichidagi ijtimoiy tarmoq funksiyasi boʻlib, foydalanuvchilarga rasm, video, matn va havolalarni tanlangan kontaktlar bilan ulashish imkonini beradi.
Moments orqali joylashtirilgan materiallar foydalanuvchining sozlamalari asosida doʻstlari yoki cheklangan doiradagi kontaktlariga koʻrsatilishi mumkin.
Rasmiy akkauntlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Official Accounts deb ataladigan rasmiy akkauntlar tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, kompaniyalar va ayrim jamoat xizmatlari tomonidan axborot tarqatish uchun ishlatiladi.
Bunday akkauntlar yangiliklar, xizmat bildirishnomalari, mahsulot maʼlumotlari, mijozlarga xizmat koʻrsatish xabarlari va boshqa turdagi kontentlarni joylashtirishi mumkin.
Tencent rasmiy materiallarida Official Accounts foydalanuvchilar, kontent yaratuvchilari, ommaviy axborot vositalari va biznes subyektlari oʻrtasidagi muloqot vositasi sifatida tavsiflanadi.[2]
Mini Programs
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mini Programs — WeChat ichida ishga tushiriladigan yengil dasturlar hisoblanadi.
Ular alohida dasturiy doʻkondan toʻliq ilova sifatida yuklab olinmasdan, WeChat ekotizimi ichida ochilishi mumkin. Mini Programs elektron savdo, transport, davlat xizmatlari, taʼlim, sogʻliqni saqlash, oʻyinlar, moliyaviy vositalar va boshqa xizmatlar uchun qoʻllanilishi mumkin.[4]
Mini Programs foydalanuvchi hisobiga oid ayrim maʼlumotlar bilan ishlashi mumkin. Shu sababli bunday dasturlarda maxfiylik siyosati, ruxsatlar va maʼlumotlarga kirish tartibi muhim hisoblanadi.[4]
Toʻlov xizmatlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat va Weixin ekotizimida ayrim hududlarda raqamli toʻlov funksiyalari mavjud.
Xitoyda Weixin Pay onlayn va oflayn savdo, QR-kod orqali toʻlov, pul oʻtkazish va boshqa moliyaviy xizmatlar bilan bogʻlanishi mumkin. Tencent maʼlumotiga koʻra, Weixin Pay kuniga bir milliarddan ortiq tijorat tranzaksiyalarini qayta ishlagan.[2]
Toʻlov imkoniyatlari foydalanuvchining mamlakati, bank kartasi, mahalliy qonunchilik va hisob turiga bogʻliq boʻlishi mumkin.
Texnik arxitektura
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat markazlashtirilgan xizmat arxitekturasidan foydalanadi. Foydalanuvchi dasturi xabarlar, media fayllar va xizmatga oid boshqa maʼlumotlarni WeChat server infratuzilmasi orqali yuboradi va qabul qiladi.
Platforma xabar almashishdan tashqari foydalanuvchi akkaunti, kontaktlar, guruhlar, kontent, mini-dasturlar, xizmat bildirishnomalari va toʻlov funksiyalari bilan bogʻliq turli xizmatlarni birlashtiradi.
WeChat tarmoq protokollarining toʻliq texnik tavsifi ochiq standart sifatida eʼlon qilinmagan. Citizen Lab tadqiqotchilari WeChat dasturida MMTLS deb ataladigan xususiy tarmoq protokolini tahlil qilgan. U TLS 1.3 bilan bogʻliq elementlardan foydalanadi, biroq mustaqil tadqiqotda ayrim kriptografik kamchiliklar qayd etilgan.[5]
Xavfsizlik va maxfiylik
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat xabarlar uzatilishi paytida foydalanuvchi qurilmasi va xizmat serverlari oʻrtasidagi aloqani shifrlash mexanizmlaridan foydalanadi. Biroq bu himoya uchdan uchgacha shifrlash bilan bir xil emas.
Citizen Lab maʼlumotiga koʻra, WeChat xabarlari foydalanuvchi qurilmalari oʻrtasida toʻgʻridan toʻgʻri uchdan uchgacha shifrlanmaydi. Tadqiqotda WeChat serverlari uzatilgan xabarlarni ochishi va qayta ishlashi mumkinligi qayd etilgan.[6]
Mustaqil tadqiqotlarda Xitoy materik qismiga tegishli ayrim Weixin hisoblarida kalit soʻzlarga asoslangan avtomatlashtirilgan kontent cheklovlari qoʻllanilishi ham qayd etilgan.[4]
Shu sababli WeChat orqali maxfiy yoki xizmatga oid muhim maʼlumotlarni yuborishda foydalanuvchilar hisob turi, xizmat shartlari, qurilma xavfsizligi va maxfiylik sozlamalarini hisobga olishi kerak.
Qoʻllanilishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChat quyidagi sohalarda qoʻllanilishi mumkin:
- shaxsiy yozishmalar;
- oilaviy va guruhli muloqot;
- taʼlim jarayoni;
- ishchi guruhlar;
- elektron savdo;
- mijozlarga xizmat koʻrsatish;
- kontent tarqatish;
- transport va sayohat xizmatlari;
- QR-kod asosidagi xizmatlar;
- raqamli toʻlovlar;
- tashkilotlar va davlat xizmatlari bilan muloqot.
Cheklovlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]WeChatdan foydalanishda quyidagi holatlar hisobga olinishi mumkin:
- ayrim funksiyalar mintaqaga qarab farq qiladi;
- toʻlov imkoniyatlari hamma mamlakatda mavjud emas;
- xabar mazmuni uchun uchdan uchgacha shifrlash standart funksiyaga kirmaydi;
- maxfiylik shartlari WeChat va Weixin hisoblarida farq qilishi mumkin;
- mini-dasturlar foydalanuvchi maʼlumotlariga kirish uchun ruxsat soʻrashi mumkin;
- ayrim servislar telefon raqami yoki shaxsni tasdiqlashni talab qilishi mumkin;
- xabar almashish sifati internet ulanishiga bogʻliq.
Shuningdek qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Tezkor xabar almashish
- Signal Messenger
- Telegram
- RCS
- SMS
- MMS
- Uchdan uchgacha shifrlash
- Kriptografik protokol
- QR-kod
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Apple. WeChat. App Store. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Tencent. Corporate overview. 2025-yil. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 3,0 3,1 Encyclopaedia Britannica. WeChat: Overview, History, and Facts. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Citizen Lab. Should We Chat? Privacy in the WeChat Ecosystem. Toronto universiteti, 2023-yil 28-iyun. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ Wang, Mona; Lin, Pellaeon; Knockel, Jeffrey. Should We Chat, Too? Security Analysis of WeChat’s MMTLS Encryption Protocol. Citizen Lab, Toronto universiteti, 2024-yil 15-oktyabr. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ Citizen Lab. Should We Chat, Too? FAQ. 2024-yil 15-oktyabr. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.