MMS

MMS (inglizcha: Multimedia Messaging Service, o‘zbekcha: multimedia xabarlar xizmati) — mobil aloqa tarmoqlari orqali matn, rasm, audio, video va boshqa multimedia ma’lumotlarini yuborish hamda qabul qilish uchun mo‘ljallangan telekommunikatsiya xizmati.

MMS mobil telefon raqami asosida ishlaydi va abonentdan abonentga, dasturiy tizimdan abonentga yoki abonentdan xizmat tizimiga multimedia xabarlarini uzatish imkonini beradi. MMSning funksional tavsifi 3GPP TS 23.140 spesifikatsiyasida, qo‘llab-quvvatlanadigan media formatlari hamda kodeklar esa 3GPP TS 26.140 hujjatida bayon qilingan.3GPP. TS 23.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Functional description; Stage 2. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.3GPP. TS 26.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Media formats and codecs. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.

Tavsifi

MMS mobil aloqa abonentlariga oddiy matndan tashqari multimedia tarkibiga ega xabarlarni yuborish imkonini beradi. Bunday xabarda rasm, ovoz yozuvi, qisqa video, slaydlar ketma-ketligi yoki bir nechta turdagi ma’lumot birgalikda bo‘lishi mumkin.

MMS SMS xizmatidan yuboriladigan ma’lumot hajmi va multimedia imkoniyatlari bilan farq qiladi. SMS asosan qisqa matnli xabarlar uchun mo‘ljallangan bo‘lsa, MMS ko‘proq hajmdagi va turli formatdagi ma’lumotlarni uzatishga xizmat qiladi.

Xabarlarning ruxsat etilgan maksimal hajmi, qo‘llab-quvvatlanadigan fayl formatlari va yetkazib berish shartlari mobil operator, tarif rejasi, qurilma modeli va tarmoq sozlamalariga bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Tarixi va standartlashtirish

MMS mobil aloqa tarmoqlarida multimedia ma’lumotlarini yuborish ehtiyojidan kelib chiqqan.

MMS xizmatining funksional arxitekturasi 3GPP tomonidan standartlashtirilgan. 3GPP TS 23.140 hujjati Multimedia Messaging Service uchun funksional tavsifni belgilaydi.

MMS uchun rasm, audio, video va boshqa media tarkiblarini qo‘llab-quvvatlash talablari 3GPP TS 26.140 hujjatida tavsiflangan.

MMS va internet elektron pochtasi o‘rtasidagi xabar almashish masalalari RFC 4356 hujjatida ko‘rib chiqilgan. Ushbu hujjat MMS va internet pochta tizimlari o‘rtasida xabar formatlari, sarlavhalar hamda yetkazib berish holati haqidagi ma’lumotlarni moslashtirishni tavsiflaydi.Gellens, Randall. RFC 4356: Mapping Between the Multimedia Messaging Service (MMS) and Internet Mail. IETF, 2006-yil yanvar.

Ishlash tamoyili

MMS tizimi odatda foydalanuvchi qurilmasi, mobil operator tarmog‘i va multimedia xabarlar markazidan iborat bo‘ladi.

Foydalanuvchi MMS xabarini yaratganda, mobil qurilma ma’lumotni operatorning MMS infratuzilmasiga yuboradi. Keyinchalik xabar qabul qiluvchi abonentga yetkazib beriladi yoki qabul qiluvchi vaqtincha tarmoqda bo‘lmasa, ma’lum muddat saqlanishi mumkin.

MMS tarmog‘ida xabarlarni qabul qilish, saqlash, yo‘naltirish va yetkazib berish uchun Multimedia Messaging Service Center, qisqartmasi MMSC, ishlatiladi.

MMSC quyidagi vazifalarni bajarishi mumkin:

yuborilgan multimedia xabarini qabul qilish; qabul qiluvchi manzilini aniqlash; xabarni qabul qiluvchi qurilmaga yoki boshqa MMS tizimiga yo‘naltirish; xabarni vaqtincha saqlash; yetkazib berish holati haqidagi ma’lumotni shakllantirish; tashqi xizmatlar bilan xabar almashishni tashkil etish.

Arxitekturasi

MMS arxitekturasida bir nechta funksional elementlar mavjud.

MMS foydalanuvchi qurilmasi

MMS foydalanuvchi qurilmasi mobil telefon, planshet yoki MMS funksiyasini qo‘llab-quvvatlaydigan boshqa aloqa vositasi bo‘lishi mumkin.

U quyidagi vazifalarni bajaradi:

multimedia xabarini yaratish; rasm, audio, video yoki boshqa faylni biriktirish; xabarni operator tarmog‘iga yuborish; kelgan MMS xabarini yuklab olish; xabar tarkibini ko‘rsatish yoki ijro etish; yetkazib berish va o‘qilganlik holati haqidagi ma’lumotlarni qabul qilish.

Multimedia xabarlar markazi

Multimedia xabarlar markazi MMS tarmog‘ining markaziy elementi hisoblanadi.

U foydalanuvchi qurilmalari, boshqa MMS markazlari va tashqi xizmatlar o‘rtasida xabar almashishni tashkil etishi mumkin.

MMS va internet elektron pochtasi o‘rtasidagi o‘zaro ishlashda MMSC tashqi tizimlar bilan bog‘lanish nuqtasi sifatida qatnashishi mumkin.

Tashqi tizimlar bilan aloqa

MMS tizimi ayrim holatlarda elektron pochta, ovozli pochta, SMS yoki boshqa tashqi xabar almashish xizmatlari bilan bog‘lanishi mumkin.

RFC 4356 MMS va internet elektron pochta tizimlari o‘rtasidagi xabarlar almashinuvi uchun moslashtirish qoidalarini belgilaydi. Ushbu hujjatda MMS xabar sarlavhalaridagi ma’lumotlarni SMTP hamda internet xabar formatlaridagi ma’lumotlar bilan moslashtirish ko‘rib chiqilgan.

MMS interfeyslari

MMS arxitekturasida turli tizimlar orasidagi ulanishlar uchun MMx deb nomlangan interfeyslar ishlatiladi.

RFC 4356 hujjatida quyidagi interfeyslar misol sifatida ko‘rsatilgan:

MM1 — foydalanuvchi qurilmasi va MMS tarmog‘i o‘rtasidagi mijoz-server interfeysi; MM3 — MMS tizimi va tashqi, MMS bo‘lmagan tizimlar o‘rtasidagi interfeys; MM4 — MMS serverlari o‘rtasidagi interfeys.

Ushbu interfeyslar xabarlarni uzatish, yetkazib berish holatini bildiruvchi xabarlar va xizmat ma’lumotlarini almashish uchun xizmat qiladi.

Xabar tarkibi

MMS xabari bir yoki bir nechta turdagi multimedia obyektlaridan tashkil topishi mumkin.

MMS tarkibida quyidagilar bo‘lishi mumkin:

matn; rasm; audio yozuv; video; animatsiya; taqdimot yoki slaydlar ketma-ketligi; kontakt ma’lumoti; boshqa qo‘llab-quvvatlanadigan fayl turlari.

MMS media formatlari va kodeklari uchun talablar 3GPP TS 26.140 hujjatida belgilangan.

Xabar tarkibida yuboruvchi va qabul qiluvchi manzili, mavzu, xabar turi, yetkazib berish holati, amal qilish muddati va boshqa xizmat ma’lumotlari ham bo‘lishi mumkin.

MMS xabarlarida ayrim foydalanuvchi qurilmasi va server bilan bog‘liq ma’lumotlar X-Mms- bilan boshlanuvchi sarlavhalar orqali uzatilishi mumkin.

MMS turlari

Abonentdan abonentga yuboriladigan MMS

Ushbu turdagi MMS bir mobil abonentdan boshqa mobil abonentga yuboriladi.

Bunday xabarlardan shaxsiy yozishmalar, bayram tabriklari, rasm, audio yoki video jo‘natish uchun foydalanilishi mumkin.

Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS

Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS avtomatlashtirilgan dasturiy tizim, tashkilot yoki xizmat tomonidan yuboriladi.

U reklama materiallari, axborot xabarlari, mahsulot tavsifi, xizmat bildirishnomasi yoki multimedia shaklidagi xabarnomalarni yetkazish uchun qo‘llanilishi mumkin.

Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS

Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS foydalanuvchi tomonidan xizmat yoki dasturiy tizimga yuboriladi.

U rasm, video yoki boshqa multimedia ma’lumotini qabul qiluvchi tashkilotga jo‘natish uchun ishlatilishi mumkin.

Tashqi tizimga yuboriladigan MMS

MMS ayrim holatlarda internet pochta tizimi yoki boshqa tashqi xizmatlarga yo‘naltirilishi mumkin.

Bunday o‘zaro ishlash uchun MMS va internet xabar formatlari o‘rtasidagi moslashtirish qoidalari qo‘llaniladi.

MMS va SMS

MMS hamda SMS mobil tarmoqlar orqali xabar yuborishga mo‘ljallangan xizmatlardir, biroq ularning vazifalari farq qiladi.

SMS asosan qisqa matnli xabarlarni yuborish uchun ishlatiladi. MMS esa multimedia tarkibiga ega ma’lumotlarni yuborishga mo‘ljallangan.

SMS xabari odatda kichik hajmli bo‘ladi. MMS xabari esa rasm, audio, video yoki bir nechta turdagi ma’lumotlardan iborat bo‘lishi mumkin.

MMSni yuborish uchun mobil ma’lumot uzatish tarmog‘i, MMS sozlamalari va operator infratuzilmasi talab qilinishi mumkin.

MMS va RCS

RCS mobil xabar almashish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan texnologik yo‘nalishdir.

RCS tizimlari odatda internetga asoslangan funksiyalar, rivojlangan guruhli suhbatlar, katta hajmdagi fayllarni uzatish, yozayotganlik belgisi hamda xabar o‘qilganligi haqida ma’lumot kabi imkoniyatlarni taqdim etishi mumkin.

MMS esa mobil operatorning multimedia xabarlari xizmati sifatida ishlab chiqilgan. MMS va RCSning imkoniyatlari, tariflanishi va tarmoqdagi qo‘llab-quvvatlanishi operator hamda qurilmaga qarab farq qiladi.

Xavfsizlik va maxfiylik

MMS xizmati xabar mazmunini yuboruvchi va qabul qiluvchi o‘rtasida uchdan uchgacha shifrlashni standart tarzda ta’minlamaydi.

MMS xabari mobil operator infratuzilmasi va MMS markazi orqali uzatiladi. Shu sababli maxfiy ma’lumotlarni MMS orqali yuborishda ehtiyotkorlik talab qilinadi.

MMS tarkibidagi rasm, video yoki boshqa fayllar zararli mazmun yoki xavfsizlik xatolaridan foydalanishga urinishlarni o‘z ichiga olishi mumkin. Qurilma dasturiy ta’minotini yangilab borish va noma’lum yuboruvchilardan kelgan fayllarni ehtiyotkorlik bilan ochish xavflarni kamaytirishga yordam beradi.

MMS xabarlarida yuboruvchi va qabul qiluvchi raqami, yuborilgan vaqt, xabar hajmi va xizmatga oid boshqa metadata ma’lumotlari qayta ishlanishi mumkin.

Qo‘llanilishi

MMS quyidagi holatlarda qo‘llanilishi mumkin:

shaxsiy multimedia yozishmalari; rasm va video yuborish; mobil marketing; xizmat bildirishnomalari; mahsulot yoki xizmat haqida multimedia xabarnomalari; ommaviy axborot materiallarini yuborish; mijozlarga xizmat ko‘rsatish; korporativ xabarnomalar; foto yoki videoni qabul qiluvchi xizmatga jo‘natish.

Afzalliklari

MMSning asosiy afzalliklari:

multimedia ma’lumotlarini yuborish imkoniyati; mobil telefon raqami orqali ishlashi; SMSga nisbatan kengroq tarkibni qo‘llab-quvvatlashi; mobil operator infratuzilmasiga integratsiyasi; avtomatlashtirilgan xabarnoma tizimlari bilan ishlash imkoniyati; internet messenjeri o‘rnatilmagan qurilmaga ham xabar yuborish imkoniyati.

Cheklovlari

MMSning ayrim cheklovlari mavjud:

xabar hajmi operator va tarifga bog‘liq bo‘lishi mumkin; ayrim qurilmalar yoki eski telefonlarda media formatlari cheklangan; mobil ma’lumot uzatish sozlamalari talab qilinishi mumkin; MMS yuborish va qabul qilish uchun qo‘shimcha to‘lov olinishi mumkin; xabarni yetkazib berish internet messenjerlariga nisbatan sekinroq bo‘lishi mumkin; uchdan uchgacha shifrlash standart tarzda mavjud emas; spam, firibgarlik yoki zararli multimedia fayllari xavfi mavjud; zamonaviy internet messenjerlari bilan solishtirganda funksiyalari cheklangan bo‘lishi mumkin.

Shuningdek qarang

SMS RCS Tezkor xabar almashish Mobil aloqa GSM WAP Elektron pochta Telekommunikatsiya Axborot xavfsizligi

Tashqi havolalar

3GPP TS 23.140: MMS funksional tavsifi 3GPP MMS spetsifikatsiyalari RFC 4356: MMS va internet pochtasi o‘rtasidagi moslashtirish

Turkum aloqa Turkum xizmatlari Turkum almashish Turkum Turkum telefonlar Turkum xavfsizligi