WeChat (xitoycha: 微信; pinyin: Wēixìn; Xitoy materik qismida ko‘proq Weixin nomi bilan yuritiladi) — Tencent kompaniyasining tezkor xabar almashish, ijtimoiy tarmoq, to‘lov va raqamli xizmatlarni birlashtiruvchi mobil hamda ish stoli platformasi.
WeChat foydalanuvchilarga matnli xabar, ovozli xabar, rasm, video, fayl va joylashuv ma’lumotini yuborish, ovozli va videoqo‘ng‘iroqlar qilish, guruhli suhbatlarda qatnashish hamda raqamli xizmatlardan foydalanish imkonini beradi.[1]
Tencent ma’lumotiga ko‘ra, Weixin va WeChat xizmatlarining birgalikdagi oylik faol auditoriyasi 2025-yil 30-sentyabr holatiga ko‘ra 1,4 milliarddan oshgan.[2]
WeChat dastlab tezkor xabar almashish vositasi sifatida shakllangan, biroq vaqt o‘tishi bilan ichki mini-dasturlar, rasmiy sahifalar, kontent xizmatlari va to‘lov vositalarini ham qamrab oluvchi raqamli ekotizimga aylangan.[3]
Tarixi
WeChat 2011-yilda dastlab Weixin nomi bilan ishga tushirilgan. 2012-yilda xalqaro foydalanuvchilar uchun WeChat nomi qo‘llanila boshlagan.[3]
Xizmat dastlab matnli xabarlar, rasm almashish va ovozli xabarlar uchun mo‘ljallangan edi. Keyinchalik unga ijtimoiy tarmoq elementlari, guruhli suhbatlar, to‘lov funksiyalari, mini-dasturlar, rasmiy akkauntlar va boshqa servislar qo‘shilgan.
WeChat vaqt o‘tishi bilan Xitoydagi keng foydalaniladigan raqamli platformalardan biriga aylangan. Undan shaxsiy yozishmalar, ishchi guruhlar, xizmat ko‘rsatish, elektron savdo, to‘lov, davlat va transport xizmatlari bilan ishlash uchun foydalanilishi mumkin.
WeChat va Weixin
WeChat va Weixin bir xil texnologik ekotizim bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ular ayrim xizmat shartlari, hududiy cheklovlar va maxfiylik tartiblarida farq qilishi mumkin.
Xitoy materik qismida ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar uchun xizmat odatda Weixin nomi ostida ishlaydi. Xalqaro telefon raqamlari orqali ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar ko‘pincha WeChat xizmatidan foydalanadi.
Tencent korporativ materiallarida Weixin va WeChat umumiy kommunikatsiya hamda ijtimoiy tarmoq ekotizimi sifatida birgalikda ko‘rsatiladi.[2]
Platformalari
WeChat mobil va ish stoli qurilmalari uchun ishlab chiqilgan.
Xizmat quyidagi turdagi qurilmalarda ishlatilishi mumkin:
- Android asosidagi mobil qurilmalar;
- iPhone va iPad;
- Windows;
- macOS;
- veb va QR-kod orqali bog‘langan qurilmalar.
Foydalanuvchi bir nechta qurilmada ishlashi mumkin, biroq ayrim funksiyalar hisob turi, hudud, qurilma modeli va dastur versiyasiga qarab farq qilishi mumkin.
Asosiy funksiyalari
WeChat funksiyalari foydalanuvchi hududi, dastur versiyasi va hisob turiga qarab turlicha bo‘lishi mumkin.
Asosiy imkoniyatlari quyidagilardan iborat:
- shaxsiy matnli yozishmalar;
- guruhli suhbatlar;
- ovozli xabarlar;
- rasm va video yuborish;
- fayl almashish;
- joylashuv ma’lumotini yuborish;
- ovozli qo‘ng‘iroqlar;
- videoqo‘ng‘iroqlar;
- QR-kod orqali kontakt qo‘shish;
- stikerlar va emoji;
- ommaviy kontent sahifalari;
- mini-dasturlar;
- ayrim hududlarda to‘lov va savdo xizmatlari.
Shaxsiy va guruhli suhbatlar
WeChat foydalanuvchilari boshqa foydalanuvchilar bilan individual yoki guruhli muloqot olib borishi mumkin.
Suhbatlarda matn, ovozli xabar, rasm, video, fayl, kontakt ma’lumoti hamda joylashuv ma’lumotlarini yuborish mumkin. Guruhli suhbatlar oila, do‘stlar, ta’lim, ishchi jamoalar va boshqa hamkorlik shakllarida qo‘llaniladi.
Moments
Moments — WeChat ichidagi ijtimoiy tarmoq funksiyasi bo‘lib, foydalanuvchilarga rasm, video, matn va havolalarni tanlangan kontaktlar bilan ulashish imkonini beradi.
Moments orqali joylashtirilgan materiallar foydalanuvchining sozlamalari asosida do‘stlari yoki cheklangan doiradagi kontaktlariga ko‘rsatilishi mumkin.
Rasmiy akkauntlar
Official Accounts deb ataladigan rasmiy akkauntlar tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, kompaniyalar va ayrim jamoat xizmatlari tomonidan axborot tarqatish uchun ishlatiladi.
Bunday akkauntlar yangiliklar, xizmat bildirishnomalari, mahsulot ma’lumotlari, mijozlarga xizmat ko‘rsatish xabarlari va boshqa turdagi kontentlarni joylashtirishi mumkin.
Tencent rasmiy materiallarida Official Accounts foydalanuvchilar, kontent yaratuvchilari, ommaviy axborot vositalari va biznes subyektlari o‘rtasidagi muloqot vositasi sifatida tavsiflanadi.[2]
Mini Programs
Mini Programs — WeChat ichida ishga tushiriladigan yengil dasturlar hisoblanadi.
Ular alohida dasturiy do‘kondan to‘liq ilova sifatida yuklab olinmasdan, WeChat ekotizimi ichida ochilishi mumkin. Mini Programs elektron savdo, transport, davlat xizmatlari, ta’lim, sog‘liqni saqlash, o‘yinlar, moliyaviy vositalar va boshqa xizmatlar uchun qo‘llanilishi mumkin.[4]
Mini Programs foydalanuvchi hisobiga oid ayrim ma’lumotlar bilan ishlashi mumkin. Shu sababli bunday dasturlarda maxfiylik siyosati, ruxsatlar va ma’lumotlarga kirish tartibi muhim hisoblanadi.[4]
To‘lov xizmatlari
WeChat va Weixin ekotizimida ayrim hududlarda raqamli to‘lov funksiyalari mavjud.
Xitoyda Weixin Pay onlayn va oflayn savdo, QR-kod orqali to‘lov, pul o‘tkazish va boshqa moliyaviy xizmatlar bilan bog‘lanishi mumkin. Tencent ma’lumotiga ko‘ra, Weixin Pay kuniga bir milliarddan ortiq tijorat tranzaksiyalarini qayta ishlagan.[2]
To‘lov imkoniyatlari foydalanuvchining mamlakati, bank kartasi, mahalliy qonunchilik va hisob turiga bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Texnik arxitektura
WeChat markazlashtirilgan xizmat arxitekturasidan foydalanadi. Foydalanuvchi dasturi xabarlar, media fayllar va xizmatga oid boshqa ma’lumotlarni WeChat server infratuzilmasi orqali yuboradi va qabul qiladi.
Platforma xabar almashishdan tashqari foydalanuvchi akkaunti, kontaktlar, guruhlar, kontent, mini-dasturlar, xizmat bildirishnomalari va to‘lov funksiyalari bilan bog‘liq turli xizmatlarni birlashtiradi.
WeChat tarmoq protokollarining to‘liq texnik tavsifi ochiq standart sifatida e’lon qilinmagan. Citizen Lab tadqiqotchilari WeChat dasturida MMTLS deb ataladigan xususiy tarmoq protokolini tahlil qilgan. U TLS 1.3 bilan bog‘liq elementlardan foydalanadi, biroq mustaqil tadqiqotda ayrim kriptografik kamchiliklar qayd etilgan.[5]
Xavfsizlik va maxfiylik
WeChat xabarlar uzatilishi paytida foydalanuvchi qurilmasi va xizmat serverlari o‘rtasidagi aloqani shifrlash mexanizmlaridan foydalanadi. Biroq bu himoya uchdan uchgacha shifrlash bilan bir xil emas.
Citizen Lab ma’lumotiga ko‘ra, WeChat xabarlari foydalanuvchi qurilmalari o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri uchdan uchgacha shifrlanmaydi. Tadqiqotda WeChat serverlari uzatilgan xabarlarni ochishi va qayta ishlashi mumkinligi qayd etilgan.[6]
Mustaqil tadqiqotlarda Xitoy materik qismiga tegishli ayrim Weixin hisoblarida kalit so‘zlarga asoslangan avtomatlashtirilgan kontent cheklovlari qo‘llanilishi ham qayd etilgan.[4]
Shu sababli WeChat orqali maxfiy yoki xizmatga oid muhim ma’lumotlarni yuborishda foydalanuvchilar hisob turi, xizmat shartlari, qurilma xavfsizligi va maxfiylik sozlamalarini hisobga olishi kerak.
Qo‘llanilishi
WeChat quyidagi sohalarda qo‘llanilishi mumkin:
- shaxsiy yozishmalar;
- oilaviy va guruhli muloqot;
- ta’lim jarayoni;
- ishchi guruhlar;
- elektron savdo;
- mijozlarga xizmat ko‘rsatish;
- kontent tarqatish;
- transport va sayohat xizmatlari;
- QR-kod asosidagi xizmatlar;
- raqamli to‘lovlar;
- tashkilotlar va davlat xizmatlari bilan muloqot.
Cheklovlari
WeChatdan foydalanishda quyidagi holatlar hisobga olinishi mumkin:
- ayrim funksiyalar mintaqaga qarab farq qiladi;
- to‘lov imkoniyatlari hamma mamlakatda mavjud emas;
- xabar mazmuni uchun uchdan uchgacha shifrlash standart funksiyaga kirmaydi;
- maxfiylik shartlari WeChat va Weixin hisoblarida farq qilishi mumkin;
- mini-dasturlar foydalanuvchi ma’lumotlariga kirish uchun ruxsat so‘rashi mumkin;
- ayrim servislar telefon raqami yoki shaxsni tasdiqlashni talab qilishi mumkin;
- xabar almashish sifati internet ulanishiga bog‘liq.
Shuningdek qarang
- Tezkor xabar almashish
- Signal Messenger
- Telegram
- RCS
- SMS
- MMS
- Uchdan uchgacha shifrlash
- Kriptografik protokol
- QR-kod
Manbalar
- ↑ Apple. WeChat. App Store. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Tencent. Corporate overview. 2025-yil. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 3,0 3,1 Encyclopaedia Britannica. WeChat: Overview, History, and Facts. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Citizen Lab. Should We Chat? Privacy in the WeChat Ecosystem. Toronto universiteti, 2023-yil 28-iyun. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ Wang, Mona; Lin, Pellaeon; Knockel, Jeffrey. Should We Chat, Too? Security Analysis of WeChat’s MMTLS Encryption Protocol. Citizen Lab, Toronto universiteti, 2024-yil 15-oktyabr. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
- ↑ Citizen Lab. Should We Chat, Too? FAQ. 2024-yil 15-oktyabr. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.