Safiya bint Abdulmuttalib
| Safiya bint Abdulmuttalib صفية بنت عبد المطلب | |
|---|---|
| Tavalludi |
tax. 567 yoki 569 |
| Vafoti |
tax. 640 (yoshi 71–72) Madina, Saudiya Arabistoni |
| Dafn etilgan joyi | Al-Baqi qabristoni, Madina, Saudiya Arabistoni |
| Mashhur ishlari | Islom paygʻambari Muhammadning ammasi |
| Turmush oʻrtogʻi |
Horis ibn Harb (ajrashgan) Avvom ibn Xuvaylid (beva qolgan) |
| Bolalari |
|
| Otasi | Abdulmuttalib ibn Hoshim |
| Onasi | Hola bint Vuhayb |
| Qarindoshlari |
tugʻishgan aka-ukalari
ota bir aka-ukalari ota bir opa-singillari |
Safiya bint Abdulmuttalib (arabcha: صفية بنت عبدالمطلب; tax. 567/569–640; hijratdan avvalgi 53-yildan hijriy 18-yilgacha)[1] — islom paygʻambari Muhammadning xolasi, sahobasi.
Yoshligi
Safiya Abdulmuttalib ibn Hoshim va Hola bint Vuhayb ibn Abdumanof ibn Zuhraning qizi boʻlgan[2][3]:29. U Hamzaning tugʻishgan singlisi, paygʻambar Muhammad va xalifa Alining ammasi hisoblanadi[4]. U, shuningdek, xalifa Usmonning onasi Arva bint Kurayzning ham xolasi boʻlgan. Otasi vafot etganida Safiya taxminan 10 yoshda boʻlgan.
Nikohlari
Safiyaning birinchi marta Al-Horis ibn Harbga turmushga chiqqan[5]. Ularning nikohidan Safi ibn Horis ismli oʻgil dunyoga kelgan[3].:29. Biroq ular 593-yilga kelib ajrashgan boʻlishlari mumkin[6].:206
Uning ikkinchi eri Avvom ibn Xuvaylid boʻlib, ularning qoʻshnisi Xadichaning akasi edi[7]. Safiya va Avvomning Zubayr, As-Soib va Abdulkaʼba ismli uch oʻgʻli boʻlgan[3].:29. Avvom farzandlari hali yosh boʻlgan paytda vafot etgan[8].:76
Safiya oʻgʻli Zubayrni qattiq kaltaklab turardi. Qoʻshnilar bundan norozi boʻlib: „Uni oʻldirib qoʻyasan-ku! Uning yuragini ezib yubording. Bolani nobud qilmoqchimisan?“ — deyishardi. Safiya esa: „Men uni aqlli va janglarda jasoratli boʻlishi uchun kaltaklayman“, — deb javob bergan[8].:76
Islomni qabul qilishi
Muhammad oshkora daʼvat qila boshlaganida, eng yaqin oila aʼzolariga alohida ogohlantirish berdi[9].
"Ey Quraysh ahli! Oʻzingizni qutqaring! Men sizlarni Allohdan qutqara olmayman. Ey Abbos ibn Abdulmuttalib! Men seni Allohdan qutqara olmayman. Ey Safiya bint Abdulmuttalib! Men seni Allohdan qutqara olmayman. Ey Fotima bint Muhammad! Mol-mulkimdan xohlaganingni soʻra, lekin men seni Allohdan qutqara olmayman."[10]
Safiya musulmon boʻldi va Muhammadga bayʼat qildi[11]. U 622-yilda Madina hijratiga qoʻshildi[3].:29
Madinaga hijrat
Uhud jangi
625-yilda musulmonlar Uhuddan chekinganlarida, Safiya qoʻlida nayza bilan ularni qarshi olib, paygʻambarlarini tashlab ketganlikda aybladi. Oʻgʻli Az-Zubayr unga: „Onajon, orqaga qayting!“ deb ogohlantirdi. U yaqinlashib, oʻgʻli undan yashirmoqchi boʻlgan narsani — akasi Hamzaning mayib qilingan jasadini koʻrdi[3].:29 Hamzaga bagʻishlangan marsiya unga nisbat beriladi:
Haq Xudo, Arshning Parvardigori,
uni jannatda shodlikda yashashga chorladi …
Sharq shamoli esib turar ekan, seni hech qachon unutmayman,
uyda boʻlsam ham, safarda boʻlsam ham, qaygʻu va koʻz yoshlar ichra …
Koshki aʼzolarim va suyaklarim oʻsha yerda boʻlsa,
sirtlonlar va burgutlar ularni ziyorat qilsa …[6]:425
Xandaq jangi
627-yildagi Xandaq jangi paytida Safiya xavfsizlik uchun Hasson ibn Sobitning Fari qalʼasiga joylashtirilgan musulmon ayollari orasida edi. Safiya qalʼa hududida bir yahudiyni koʻrib, „u bizning zaifligimizni bilib qolib, orqamizdagi yahudiylarga xabar berishidan qoʻrqdi, chunki Rasul va uning sahobalari bizga yordam berishga juda band edilar“[6].:458 U Hassonga pastga tushib, uni oʻldirishni buyurdi. Hasson ikkilanib turgach, u „yashirincha“ pastga tushdi, josusning orqasidan sekin yaqinlasha olguniga qadar eshikni „asta-sekin“ ochdi[3],:29 soʻng uni kaltak bilan urib oʻldirdi. Keyin u Hassonga jasadning kiyimlarini yechishni buyurdi, biroq Hasson yana harakat qilishdan bosh tortdi[6].:458 (Eʼtibor bering, Ibn Saʼd bu voqeani Uhud jangiga nisbat beradi[3].:29)
Xaybar jangi
Safiya 628-yilda Xaybarga jangda yordamchi sifatida borgan ayollar orasida edi. U oʻgʻli Az-Zubayr bilan yahudiy jangchisi Yosir oʻrtasidagi yakkama-yakka olishuvga guvoh boʻldi va oʻgʻlining gʻalaba qozonganini koʻrdi[6].:513
Taqsimotda Muhammad Safiyaga Xaybardan 40 vasq don va xurmo daromadini ajratdi[6].:522[3]:29
Vafoti
Safiya Umar xalifaligi davrida (634–644) vafot etgan. U Al-Baqiʼ qabristonida Al-Mugʻira ibn Shuʼba hovlisidagi tahorat olinadigan joyda dafn qilingan[3]:30.
Farzandlarining nikohlari
- Zubayr ibn Avvom (Ikkinchi fitna davrida Makkada 9 yil xalifalik qilgan Abdulloh ibn az-Zubayrning otasi) Atika bint Zayd, Rubob bint Anif, Ummu Xolid bint Xolid, Ummu Kulsum bint Uqba, Tumodir bint al-Asbogʻ, Asmo bint Abu Bakr va Hola bint Qaysga uylangan. Uning koʻplab oʻgʻillari (jumladan, Musʼab va Urva) hamda qizlari boʻlgan.
- Abdulkaʼba (Abdurahmon ibn Avvom) Jamila bint Abduluzzoga uylangan va undan Abdulloh ibn Abdurahmon ismli oʻgʻli boʻlgan.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Safiyyah bint Abdul Muttalib“ (2009-yil 27-oktyabr). 2009-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Ibn Hisham note 97.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Muhammad ibn Saad. Tabaqat vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). The Women of Madina. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ „Imamate: The Vicegerency of the Prophet“.
- ↑ „His Wives, Children and Relatives“. Al-Islam.org (2015-yil 11-may).
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Muhammad ibn Ishaq, Sirat Rasul Allah. Translated by Guillaume, A. (1955). The Life of Muhammad. Oxford: Oxford University Press.
- ↑ Margoliouth, D. S. (1905). Mohammed and the Rise of Islam, p. 68. New York & London: G. P. Putnam’s Sons.
- ↑ 8,0 8,1 Muhammad ibn Saad. Tabaqat vol. 3. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ „QTafsir Tafsir Ibn Kathir Mobile“. m.qtafsir.com.
- ↑ Bukhari 6:60:294.
- ↑ Al-Tabari, Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk vol. 39. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). Biographies of the Prophetʼs Companions and Their Successors, p. 199. New York: State University of New York Press.