Arva bint Abdulmuttalib
| Arva bint Abdulmuttalib | |
|---|---|
| arabcha: أَرْوَى بِنْتُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ | |
 Arva bint Abdulmuttalib ismining arab xattotligida yozilishi | |
| Tavalludi |
tax. 560 |
| Vafoti |
tax. 636 (yoshi 75–76) Madina, Saudiya Arabistoni |
| Dafn etilgan joyi | Al-Baqi’ qabristoni, Madina, Saudiya Arabistoni |
| Mashhur ishlari | Islom paygʻambari Muhammadning ammasi |
| Turmush oʻrtogʻi |
Umayr ibn Vahb Arta ibn Sharahbil |
| Bolalari |
|
| Otasi | Abdulmuttalib ibn Hoshim |
| Onasi | Fotima bint Amr |
| Qarindoshlari |
tugʻishgan akalari va ukalari Tugʻishgan opa-singillari |
Arva bint Abdulmuttalib (arabcha: أروى بنت عبد المطلب) — islom paygʻambari Muhammadning ammasi. Hijriy 15-yilda (milodiy 636-yil) Umar xalifaligi davrida vafot etgan[1].
Yoshlik davri
Arva taxminan 560-yilda Makkada tugʻilgan. Otasi Abdulmuttalib ibn Hoshim, onasi esa Quraysh qabilasining Banu Maxzum urugʻidan Fotima bint Amr boʻlgan[2].
Arvaning birinchi turmushi Umayr ibn Vahb bilan boʻlib, undan Tulayb ismli oʻgʻil koʻrgan. Ikkinchi marta Arta ibn Sharahbil ibn Hoshim bilan oila qurgan va bu nikohdan qizi Fotimani dunyoga keltirgan[3].
Islomni qabul qilishi
Oʻgʻli Tulayb Arqamning uyida musulmon boʻlgan. Arva oʻgʻlining Muhammad paygʻambarni qoʻllab-quvvatlashini maʼqullagan va agar uning oʻzi ham erkak boʻlganida jiyanini himoya qilish uchun qoʻliga qurol olishini aytgan. Shundan soʻng Tulayb onasidan unda uning musulmon boʻlishiga nima toʻsqinlik qilayotganini soʻragan va hatto ukasi Hamza ham islomni qabul qilganini taʼkidlagan. Arva esa oʻzining opa-singillari qanday yoʻl tutishini, opa-singillari nima qilsa, oʻzi ham ularga ergashishini bildirgan. Biroq oʻgʻli uni taslim boʻlishga undab, paygʻambar Muhammadning huzuriga borishni maslahat bergan. Agar paygʻambarning huzuriga borsa, albatta, islomni qabul qilishini taʼkidlagan. Shu tariqa Arva ham islomni qabul qilib musulmon boʻlgan. U shahodat kalimasini aytib, Makkada Muhammad paygʻambarni ochiqchasiga qoʻllab-quvvatlagan[3].
Tulaybning musulmon boʻlgani sababli jabrlanganida kishilar Arvaga: „Oʻgʻling Muhammad uchun oʻzini qurbon qilganini koʻrmayapsanmi?“ — deyishgan. Arva esa faxr bilan: „Uning eng yaxshi kuni — amakivachchasini himoya qilgan kunidir“, — deya javob bergan[4].
Akasi Abu Lahab Arvaning islomni qabul qilgani va paygʻambar Muhammadni qoʻllab-quvvatlayotganidan xabar topgach, uning oldiga kelib, otasi Abdulmuttalib eʼtiqod qilgan dindan voz kechganidan hayratda ekanini bildirgan. Arva esa musulmon boʻlganini aytib, Abu Lahabga ham jiyani paygʻambar Muhammadni qoʻllab-quvvatlashni maslahat bergan. Uning fikricha, paygʻambar Muhammadni qoʻllab-quvvatlash Abu Lahab uchun har ikki holatda ham foydali boʻlishi mumkin edi. Agar paygʻambar Muhammadning daʼvati gʻalaba qozonsa, Abu Lahab keyinchalik unga qoʻshilib, bu gʻalabadan manfaat koʻrishi, agar paygʻambarning daʼvati muvaffaqiyatsizlikka uchrasa ham: „Men shunchaki qarindoshimni himoya qilgan edim“, — deb oʻzini oqlashi mumkin edi[5].
Arva bint Abdulmuttalib 622-yilda Madinaga hijrat qilgan[3].
Marsiyalar
Arva shoira boʻlib, oʻz isteʼdodidan paygʻambar Muhammadni himoya qilish va uni qoʻllab-quvvatlash yoʻlida foydalangan. Uning otasi Abdulmuttalib va Muhammad paygʻambarning vafoti munosabati bilan yozgan marsiyalari alohida eʼtirof etilgan[6]. Arva paygʻambar Muhammaddan uzoq umr koʻrgan.
Manbalar
- ↑ „أروى بنت عبد المطلب | موقع نصرة محمد رسول الله“. rasoulallah.net (2007-yil 14-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 18-fevral.
- ↑ Abdulmalik ibn Hisham. The Life of Muhammad. Oxford University Press, 1955 — 707-bet.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 ibn Saad, Muhammad. Tabaqat vol. 8: The Women of Madina. Ta-Ha Publishers, 1995 — 30-bet.
- ↑ Kaḥḥālah, ʿUmar Riḍā. Aʿlām al-nisāʾ fī ʿālamay al-ʿarab wa-al-islām, 2020-01-11.
- ↑ ibn Saad, Muhammad. Tabaqat vol. 8: The Women of Madina. Ta-Ha Publishers, 1995 — 31-bet.
- ↑ BAŞARAN, SELMAN „ERVÂ bint ABDÜLMUTTALİB“ (tr). TDV İslâm Ansiklopedisi. Qaraldi: 2026-yil 18-fevral.