Kontent qismiga oʻtish

Mehrishoh Sulton (Shahzoda Izzeddinning qizi)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Mehrishoh Sulton
Fayl:Ömer Faruk and Mihrişah Sultan.jpg
Mehrishoh Sulton (chapda) va Umar Faruk Qohirada
Tugʻilishi 30-avgust 1916-yil
Beshiktosh saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
(hozirgi Istanbul, Turkiya)
Vafoti 25-yanvar 1987-yil(1987-01-25)
(70 yoshda)
Istanbul, Turkiya
Dafn etilgan joy
Sulton Mahmud II maqbarasi, Divanyolu, Istanbul
Turmush oʻrtogʻi
Toʻliq nomi
turkcha: Mihriban Mihrişah Sulton
usmonli turkcha: مهربان مهرشاہ سلطان‎‎
Sulola Usmoniylar
Otasi Shahzoda Yusuf Izzeddin
Onasi Leman xonim
Dini Islom, sunniylik

Mehribon Mehrishoh Sulton (usmonli turkcha: مھربان مھرشاہ سلطان‎‎; 1916-yil 30-avgustda tugʻilgan — 1987-yil 25-yanvarda vafot etgan) — Usmoniylar malikasi, taxt vorisi Shahzoda Yusuf Izzeddin (sulton Abdulazizning oʻgʻli) va Leman xonimning qizi. Soʻnggi Usmoniy xalifa Abdulmajid II hamda Şehsuvar xonimning oʻgʻli Shahzoda Umar Farukning ikkinchi xotini.

Yoshligi

Mehrishoh Sulton (chapda) va uning akasi Shahzoda Mehmed Nizomiddin

Mehrishoh Sulton 1916-yil 30-avgustda Beshiktosh saroyida tugʻilgan. Uning otasi valiahd Shahzoda Yusuf Izzeddin Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulaziz va Dürrinev Kadınning oʻgʻli boʻlgan. Onasi Leman xonim esa Izzeddinning oltinchi xotini edi. U Izzeddinning toʻrtinchi farzandi va ikkinchi qizi, Leman xonimning esa uchinchi farzandi boʻlgan. Mehrishning oʻzidan oʻn yosh katta Shukriya Sulton ismli opasi hamda yetti yosh katta Shahzoda Mehmed Nizomiddin ismli tugʻishgan akasi bor edi. Otasi Yusuf Izzeddin u tugʻilishidan yetti oy avval oʻz joniga qasd qilgan[1].

1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilingach, Mehrishoh akasi Nizomiddin bilan Ruminiyaga koʻchib oʻtdi. Biroq Nizomiddin spirtli ichimliklar isteʼmoli bilan bogʻliq muammolarga duch kelib, sil kasaliga chalingach, opasi Shukriya Mehrishohni Misrga olib ketdi. Opa-singillar Qohira va Iskandariyada yashadi. Ularning onasi Leman xonim esa Nizomiddin bilan qolib, unga qaradi[1]. 1934-yilda Mehrishohni sulton Abdulhamid II va Soliha Naciye Kadınning kenja oʻgʻli Shahzoda Mehmed Obidga turmushga berish rejalashtirilgan edi, ammo ular nikoh qurmadi[2].

Birinchi nikohi

Shahzoda Umar Faruk amakivachchasi Mehrishohga tobora koʻproq qiziqa boshlagan, rafiqasi Sabiha Sulton bilan munosabatlari yaxshi emasligi ham ommaga maʼlum edi. Sabiha Usmoniylar imperiyasi sultoni Mehmed VI ning qizi boʻlgan[3].

1944-yilda kengash shahzoda Shahzoda Ahmad Nihodni Usmoniylar xonadoni boshligʻi etib tanlaganida kengash qaroridan norozi boʻlgan Mehrishoh Farukning tomonini olgan edi. Sabiha esa kengash qarorini qoʻllab-quvvatlab, rahbar tanlovini maʼqullagan[4]. Farukning qizlari ham onalari tomonda boʻlishdi. Shundan keyin Faruk Sabihani qizlarini unga qarshi qayrayotganlikda aybladi va ularning munosabatlari yanada yomonlashdi. Biroq Faruk allaqachon Mehrishohni sevib qolgan, kengash masalasi esa shunchaki bahona edi[5].

Faruk va Sabiha 1948-yil 5-martda 28 yillik nikohdan soʻng ajrashdi[6]. Oradan atigi 4 oy oʻtib, 1948-yil 31-iyulda u diniy marosim bilan Mehrishohga uylandi[1]. Nikohdan oldingi kelishuvda Mehrishoh eri bilan ajrashish huquqini shartnomaga kiritilishini soʻragan[7]. Mehrishoh Qohiradagi Menashe shohkoʻchasi yaqinidagi 11-yoʻl, 8-uy manzilida joylashgan kichik kvartiraga egalik qilgan[8].

Farukning Mehrishoh bilan nikohi uning qizlari, ayniqsa, Neslishoh Sulton bilan munosabatlarini yomonlashtirdi. Ota va qizning munosabatlari bundan avvalroq ham Farukning Neslishohni majburan turmushga bergani sabab yomnlashgan edi. Shunday boʻlsa-da Neslishoh otasi bilan koʻrishishga rozi boʻldi, ammo oʻgay onasini hech qachon qabul qilmadi. Biroq Mehrishoh Farukka yaxshi gʻamxoʻrlik qilayotganini koʻrgach, Neslishoh ham Mehrishoh bilan koʻrishga qaror qildi. Faruk dushanba kunlari Neslishohning uyiga tushlikka borishni odat qilgan edi, shundan keyin u Mehrishohni ham oʻzi bilan birga qizinikiga olib bora boshladi[9].

Biroq ularning nikohi uzoq davom etmadi va oradan bir necha yil oʻtgach, Mehrishoh 1959-yilda[10] eridan ajrashish huquqidan foydalanib, Faruk bilan ajrashdi. Keyinchalik Faruk doʻstlariga: „Men dunyodagi eng goʻzal ayoldan ajrashib, eng xunukiga uylandim. Taqdir!“ deb aytgan edi[7].

Ikkinchi nikohi

Mehrishoh eri Umar Farukdan ajrashgach, Shavkat Arslanoğlu ismli kishiga turmushga chiqdi. Keyinchalik Mehrishoh Turkiyaga qaytganida yolgʻiz boʻlgan, uning ikkinchi eri bilan ham ajrashganligi yoki eri vafot etgan boʻlishi mumkinligi nomaʼlum[1]. Malikalar uchun qoʻllanilgan surgun haqidagi qonun bekor qilingach, Mehrishoh Istanbulga qaytdi. U soʻnggi yillarini amakisi Shahzoda Mehmed Sayfiddinning qizi Gavhari Sulton bilan Taksim maydonidagi keng xonadonda oʻtkazgan[11].

Vafoti

Mehrishoh Sulton 1987-yil 25-yanvarda 70 yoshida vafot etgan va Istanbulning Divanyolu hududida joylashgan katta bobosi sulton Mahmud II maqbarasiga dafn qilingan[1].

Nasabi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 15-bet. 
  2. ↑ Yılmaz Öztuna. II. Abdülhamîd: zamânı ve şahsiyeti. Kubbealti Publishing, 2008 — 239-bet. ISBN 978-97564-446-27. 
  3. ↑ Bardakçı 2017, s. 205.
  4. ↑ Bardakçı 2017, s. 207.
  5. ↑ Bardakçı 2017, s. 208.
  6. ↑ Bardakçı 2017, s. 171.
  7. ↑ 7,0 7,1 Bardakçı 2017, s. 209.
  8. ↑ „Maadi's Ottomans“. egy.com (2010-yil 25-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 17-iyul.
  9. ↑ Bardakçı 2017, s. 250.
  10. ↑ Ünlü, Hasan (2019). Veliahd Yusuf İzzeddin Efendi (1857-1916) (Thesis). Mimar Sinan Fine Art University Institute of Social Sciences. 25-bet.
  11. ↑ „Fatma Gevheri Osmanoğlu Kimdir Sultan Abdülaziz Oğlu, Şehzade Mehmed Seyfeddin Efendi Kızı“. Osmnali.site (2017-yil 7-fevral). 2020-yil 22-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 20-yanvar.

Adabiyotlar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Mehrishoh_Sulton_(Shahzoda_Izzeddinning_qizi)&oldid=607581" dan olindi