Kontent qismiga oʻtish

Şehsuvar xonim

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Şehsuvar xonim

Şehsuvar xonimning 1898-yildagi surati, eri Abdulmajid II tomonidan chizilgan.
Tugʻilishi 1881-yil 2-may
Vafoti tax. 1945 (yoshi 63–64)
Parij, Fransiya
Dafn etilgan joy
Bobigny qabristoni
Turmush oʻrtogʻi
Abdulmajid II
(turm. 1896; vaf. 1944)
Farzandlari Shahzoda Umar Faruk
Toʻliq nomi
turkcha: Şehsuvar Hanım
usmonli turkcha: شهسوار خانم‎‎
Uy Usmonliylar (nikoh orqali)
Dini Islom, sunniylik

Şehsuvar xonim (usmonli turkcha: شهسوار خانم‎‎ – „jasur, qahramon ayol“[1]; 1881-yil 2-mayda tugʻilgan – 1945-yilda vafot etgan), Şehsuvar Kadın nomi bilan ham atalgan, Usmoniylar imperiyasining soʻnggi xalifasi Abdulmajid II ning birinchi xotini.

Hayoti

Kelib chiqishi turk[2] va ubixlardan boʻlgan[3] Şehsuvar xonim 1881-yilda tugʻilgan[4][3]. Usmoniylar imperiyasi xalifasi Abdulmajid II ga 1896-yil 22-dekabrda 15 yoshida turmushga chiqqan. Ularning yagona oʻgʻli Shahzoda Umar Faruk[5][6][7][8] 1898-yil 29-fevralda tugʻilgan. 1920-yilda Şehsuvar oʻgʻliga amakisi Mehmed VI ning qizi Sabiha Sultonga uylanishiga ruxsat olishda yordam bergan. Sabihaning otasi Mehmed avvaliga bunga rozi boʻlmagan. Shundan soʻng Şehsuvar qizning onasi Nazikeda Kadın bilan gaplashgan va ular birgalikda Mehmeddan rozilik olishgan. Toʻy 1920-yil 29-aprelda boʻlib oʻtgan[9].

Şehsuvar (eng oʻngda) oʻgʻlining toʻyida, 1920-yil 29-aprel. Kelajakdagi Berar malikasi Durrushehvar Sulton chapdan ikkinchi boʻlib turibdi.

Abdulmajid klassik musiqaga qiziqqan. Baʼzan u xotinlari va xalfalar bilan birga musiqa ijro etardi. U pianino oldida boʻlar, Şehsuvar va Mehisti xonim skripka, Hayrünisa xonim esa violonchel chalardi[10].

1924-yil martida Usmoniylar sulolasi oila aʼzolari surgun qilinganda Şehsuvar erining ortidan avval Shveysariyaga, soʻngra Fransiyaning Nice shahriga joylashgdi[11]. Şehsuvar eng kichik nabirasi Necla Sultonning enagasi Behzade xalfa bilan muammolarga duch keldi. Darhaqiqat, Behzade xalfa uni yoqtirmas, doimo Neclani unga qarshi qayrashga urinardi[12]. Şehsuvar fransuz tilida gaplasha olgan[13][2], ingliz tilini ham tushungan[2].

Rasmlarda

Abdulmajid chizgan rasm: unda Şehsuvar skripka, Ofeliya xonim pianino, uning oʻgʻli Umar Faruk esa violonchel chalayotgani, yana ikki ayol esa Bağlarbaşidagi yozgi saroyida ularni butun diqqat bilan tinglayotgani tasvirlangan.

Abdulmajidning 1898-yildagi „Pondering/Goethe in the harem“ asarida Şehsuvar divanda yonboshlab yotgan holda tasvirlangan[14]. Biroq 2002-yil 26-may kuni Neslişah Sulton bilan olingan intervyuda u Şehsuvarning rasmdagi qiyofasi asliga oʻxshamasligini aytgan[15]. Shuni ham aytish kerakki, Neslişah 1921-yilda, yaʼni rasm chizilgan sanadan qariyb 25 yil oʻtib tugʻilgan, uning buvisi haqidagi xotiralari esa kamida yana 15 yil keyingi davrga taalluqlidir. Abdulmajidning 1915-yilda „Harmony of the Harem/Beethoven in the Harem“ asarida u skripka chalayotgan holda tasvirlangan[14].

Vafoti

Şehsuvar xonim 1945-yilda[5] vafot etgan, eridan qariyb 1 yil koʻproq yashagan. Vafotidan keyin Parijdagi Bobigny musulmonlar qabristoniga dafn qilingan[4][6].

Farzandlari

Ism Tugʻilgan Vafot etgan Izohlar
Shahzoda Umar Faruk  1898-yil 27-fevral[6][16][8] 1969-yil 28-mart[6][16] ikki marta uylangan, uch qiz farzandi boʻlgan

Manbalar

  1. ↑ Argit, Betül Ipsirli. Life after the Harem: Female Palace Slaves, Patronage and the Imperial Ottoman Court. Cambridge University Press, October 29, 2020 — 66-bet. ISBN 978-1-108-48836-5. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Moralı, Seniha Sami. Meşrutiyet, Dolmabahçe Sarayı ve Ankara'nın İlk Günlerine Dair, 1978 — 60-bet. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Uçan 2019, s. 256.
  4. ↑ 4,0 4,1 Sakaoğlu 2008, s. 713.
  5. ↑ 5,0 5,1 Uçan 2019, s. 256-57.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 37–38-bet. 
  7. ↑ Bardakçı 2017, s. 21.
  8. ↑ 8,0 8,1 Uçan 2019, s. 261.
  9. ↑ Bardakçı 2017, s. 27-29.
  10. ↑ Bardakçı 2017, s. 114.
  11. ↑ Bardakçı 2017, s. 203.
  12. ↑ Bardakçı 2017, s. 131.
  13. ↑ Bardakçı 2017, s. 109.
  14. ↑ 14,0 14,1 Wendy M. K. Shaw. Ottoman Painting: Reflections of Western Art from the Ottoman Empire to the Turkish Republic. I.B.Tauris, March 15, 2011 — 85–8-bet. ISBN 978-1-848-85288-4. 
  15. ↑ Ömer Faruk Şerifoğlu. Abdülmecid Efendi, Ottoman prince and painter. YKY, 2004 — 103-bet. ISBN 978-9-750-80883-8. 
  16. ↑ 16,0 16,1 Bardakçı 2017, s. xvi.

Adabiyotlar

  • Bardakçı, Murat. Neslishah: The Last Ottoman Princess. Oxford University Press, 2017. ISBN 978-9-774-16837-6. 
  • Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6. 
  • Uçan, Lâle (2019). Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları (PDF) (PhD Thesis). Istanbul University Institute of Social Sciences.
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Şehsuvar_xonim&oldid=895351" dan olindi