Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

MMS: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
'''MMS''' (inglizcha: ''Multimedia Messaging Service'', o‘zbekcha: ''multimedia xabarlar xizmati'') — mobil aloqa tarmoqlari orqali matn, rasm, audio, video va boshqa multimedia ma’lumotlarini yuborish hamda qabul qilish uchun mo‘ljallangan telekommunikatsiya xizmati.
'''MMS''' (inglizcha: ''Multimedia Messaging Service'', oʻzbekcha: ''multimedia xabarlar xizmati'') — mobil aloqa tarmoqlari orqali matn, rasm, audio, video va boshqa multimedia maʼlumotlarini yuborish hamda qabul qilish uchun moʻljallangan telekommunikatsiya xizmati.


MMS mobil telefon raqami asosida ishlaydi va abonentdan abonentga, dasturiy tizimdan abonentga yoki abonentdan xizmat tizimiga multimedia xabarlarini uzatish imkonini beradi. MMSning funksional tavsifi 3GPP TS 23.140 spesifikatsiyasida, qo‘llab-quvvatlanadigan media formatlari hamda kodeklar esa 3GPP TS 26.140 hujjatida bayon qilingan.3GPP. [https://portal.3gpp.org/desktopmodules/Specifications/SpecificationDetails.aspx?specificationId=794 ''TS 23.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Functional description; Stage 2'']. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.3GPP. [https://portal.3gpp.org/Specifications.aspx?WiUid=42009 ''TS 26.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Media formats and codecs'']. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.
MMS mobil telefon raqami asosida ishlaydi va abonentdan abonentga, dasturiy tizimdan abonentga yoki abonentdan xizmat tizimiga multimedia xabarlarini uzatish imkonini beradi. MMSning funksional tavsifi 3GPP TS 23.140 spesifikatsiyasida, qoʻllab-quvvatlanadigan media formatlari hamda kodeklar esa 3GPP TS 26.140 hujjatida bayon qilingan.3GPP. [https://portal.3gpp.org/desktopmodules/Specifications/SpecificationDetails.aspx?specificationId=794 ''TS 23.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Functional description; Stage 2'']. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.3GPP. [https://portal.3gpp.org/Specifications.aspx?WiUid=42009 ''TS 26.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Media formats and codecs'']. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.


== Tavsifi ==
== Tavsifi ==


MMS mobil aloqa abonentlariga oddiy matndan tashqari multimedia tarkibiga ega xabarlarni yuborish imkonini beradi. Bunday xabarda rasm, ovoz yozuvi, qisqa video, slaydlar ketma-ketligi yoki bir nechta turdagi ma’lumot birgalikda bo‘lishi mumkin.
MMS mobil aloqa abonentlariga oddiy matndan tashqari multimedia tarkibiga ega xabarlarni yuborish imkonini beradi. Bunday xabarda rasm, ovoz yozuvi, qisqa video, slaydlar ketma-ketligi yoki bir nechta turdagi maʼlumot birgalikda boʻlishi mumkin.


MMS SMS xizmatidan yuboriladigan ma’lumot hajmi va multimedia imkoniyatlari bilan farq qiladi. SMS asosan qisqa matnli xabarlar uchun mo‘ljallangan bo‘lsa, MMS ko‘proq hajmdagi va turli formatdagi ma’lumotlarni uzatishga xizmat qiladi.
MMS SMS xizmatidan yuboriladigan maʼlumot hajmi va multimedia imkoniyatlari bilan farq qiladi. SMS asosan qisqa matnli xabarlar uchun moʻljallangan boʻlsa, MMS koʻproq hajmdagi va turli formatdagi maʼlumotlarni uzatishga xizmat qiladi.


Xabarlarning ruxsat etilgan maksimal hajmi, qo‘llab-quvvatlanadigan fayl formatlari va yetkazib berish shartlari mobil operator, tarif rejasi, qurilma modeli va tarmoq sozlamalariga bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Xabarlarning ruxsat etilgan maksimal hajmi, qoʻllab-quvvatlanadigan fayl formatlari va yetkazib berish shartlari mobil operator, tarif rejasi, qurilma modeli va tarmoq sozlamalariga bogʻliq boʻlishi mumkin.


== Tarixi va standartlashtirish ==
== Tarixi va standartlashtirish ==


MMS mobil aloqa tarmoqlarida multimedia ma’lumotlarini yuborish ehtiyojidan kelib chiqqan.
MMS mobil aloqa tarmoqlarida multimedia maʼlumotlarini yuborish ehtiyojidan kelib chiqqan.


MMS xizmatining funksional arxitekturasi 3GPP tomonidan standartlashtirilgan. 3GPP TS 23.140 hujjati Multimedia Messaging Service uchun funksional tavsifni belgilaydi.
MMS xizmatining funksional arxitekturasi 3GPP tomonidan standartlashtirilgan. 3GPP TS 23.140 hujjati Multimedia Messaging Service uchun funksional tavsifni belgilaydi.


MMS uchun rasm, audio, video va boshqa media tarkiblarini qo‘llab-quvvatlash talablari 3GPP TS 26.140 hujjatida tavsiflangan.
MMS uchun rasm, audio, video va boshqa media tarkiblarini qoʻllab-quvvatlash talablari 3GPP TS 26.140 hujjatida tavsiflangan.


MMS va internet elektron pochtasi o‘rtasidagi xabar almashish masalalari RFC 4356 hujjatida ko‘rib chiqilgan. Ushbu hujjat MMS va internet pochta tizimlari o‘rtasida xabar formatlari, sarlavhalar hamda yetkazib berish holati haqidagi ma’lumotlarni moslashtirishni tavsiflaydi.Gellens, Randall. [https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc4356.html ''RFC 4356: Mapping Between the Multimedia Messaging Service (MMS) and Internet Mail'']. IETF, 2006-yil yanvar.
MMS va internet elektron pochtasi oʻrtasidagi xabar almashish masalalari RFC 4356 hujjatida koʻrib chiqilgan. Ushbu hujjat MMS va internet pochta tizimlari oʻrtasida xabar formatlari, sarlavhalar hamda yetkazib berish holati haqidagi maʼlumotlarni moslashtirishni tavsiflaydi.Gellens, Randall. [https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc4356.html ''RFC 4356: Mapping Between the Multimedia Messaging Service (MMS) and Internet Mail'']. IETF, 2006-yil yanvar.


== Ishlash tamoyili ==
== Ishlash tamoyili ==


MMS tizimi odatda foydalanuvchi qurilmasi, mobil operator tarmog‘i va multimedia xabarlar markazidan iborat bo‘ladi.
MMS tizimi odatda foydalanuvchi qurilmasi, mobil operator tarmogʻi va multimedia xabarlar markazidan iborat boʻladi.


Foydalanuvchi MMS xabarini yaratganda, mobil qurilma ma’lumotni operatorning MMS infratuzilmasiga yuboradi. Keyinchalik xabar qabul qiluvchi abonentga yetkazib beriladi yoki qabul qiluvchi vaqtincha tarmoqda bo‘lmasa, ma’lum muddat saqlanishi mumkin.
Foydalanuvchi MMS xabarini yaratganda, mobil qurilma maʼlumotni operatorning MMS infratuzilmasiga yuboradi. Keyinchalik xabar qabul qiluvchi abonentga yetkazib beriladi yoki qabul qiluvchi vaqtincha tarmoqda boʻlmasa, maʼlum muddat saqlanishi mumkin.


MMS tarmog‘ida xabarlarni qabul qilish, saqlash, yo‘naltirish va yetkazib berish uchun Multimedia Messaging Service Center, qisqartmasi '''MMSC''', ishlatiladi.
MMS tarmogʻida xabarlarni qabul qilish, saqlash, yoʻnaltirish va yetkazib berish uchun Multimedia Messaging Service Center, qisqartmasi '''MMSC''', ishlatiladi.


MMSC quyidagi vazifalarni bajarishi mumkin:
MMSC quyidagi vazifalarni bajarishi mumkin:
yuborilgan multimedia xabarini qabul qilish;
yuborilgan multimedia xabarini qabul qilish;
qabul qiluvchi manzilini aniqlash;
qabul qiluvchi manzilini aniqlash;
xabarni qabul qiluvchi qurilmaga yoki boshqa MMS tizimiga yo‘naltirish;
xabarni qabul qiluvchi qurilmaga yoki boshqa MMS tizimiga yoʻnaltirish;
xabarni vaqtincha saqlash;
xabarni vaqtincha saqlash;
yetkazib berish holati haqidagi ma’lumotni shakllantirish;
yetkazib berish holati haqidagi maʼlumotni shakllantirish;
tashqi xizmatlar bilan xabar almashishni tashkil etish.
tashqi xizmatlar bilan xabar almashishni tashkil etish.


=== MMS foydalanuvchi qurilmasi ===
=== MMS foydalanuvchi qurilmasi ===


MMS foydalanuvchi qurilmasi mobil telefon, planshet yoki MMS funksiyasini qo‘llab-quvvatlaydigan boshqa aloqa vositasi bo‘lishi mumkin.
MMS foydalanuvchi qurilmasi mobil telefon, planshet yoki MMS funksiyasini qoʻllab-quvvatlaydigan boshqa aloqa vositasi boʻlishi mumkin.


U quyidagi vazifalarni bajaradi:
U quyidagi vazifalarni bajaradi:
multimedia xabarini yaratish;
multimedia xabarini yaratish;
rasm, audio, video yoki boshqa faylni biriktirish;
rasm, audio, video yoki boshqa faylni biriktirish;
xabarni operator tarmog‘iga yuborish;
xabarni operator tarmogʻiga yuborish;
kelgan MMS xabarini yuklab olish;
kelgan MMS xabarini yuklab olish;
xabar tarkibini ko‘rsatish yoki ijro etish;
xabar tarkibini koʻrsatish yoki ijro etish;
yetkazib berish va o‘qilganlik holati haqidagi ma’lumotlarni qabul qilish.
yetkazib berish va oʻqilganlik holati haqidagi maʼlumotlarni qabul qilish.


=== Multimedia xabarlar markazi ===
=== Multimedia xabarlar markazi ===


Multimedia xabarlar markazi MMS tarmog‘ining markaziy elementi hisoblanadi.
Multimedia xabarlar markazi MMS tarmogʻining markaziy elementi hisoblanadi.


U foydalanuvchi qurilmalari, boshqa MMS markazlari va tashqi xizmatlar o‘rtasida xabar almashishni tashkil etishi mumkin.
U foydalanuvchi qurilmalari, boshqa MMS markazlari va tashqi xizmatlar oʻrtasida xabar almashishni tashkil etishi mumkin.


MMS va internet elektron pochtasi o‘rtasidagi o‘zaro ishlashda MMSC tashqi tizimlar bilan bog‘lanish nuqtasi sifatida qatnashishi mumkin.
MMS va internet elektron pochtasi oʻrtasidagi oʻzaro ishlashda MMSC tashqi tizimlar bilan bogʻlanish nuqtasi sifatida qatnashishi mumkin.


=== Tashqi tizimlar bilan aloqa ===
=== Tashqi tizimlar bilan aloqa ===


MMS tizimi ayrim holatlarda elektron pochta, ovozli pochta, SMS yoki boshqa tashqi xabar almashish xizmatlari bilan bog‘lanishi mumkin.
MMS tizimi ayrim holatlarda elektron pochta, ovozli pochta, SMS yoki boshqa tashqi xabar almashish xizmatlari bilan bogʻlanishi mumkin.


RFC 4356 MMS va internet elektron pochta tizimlari o‘rtasidagi xabarlar almashinuvi uchun moslashtirish qoidalarini belgilaydi. Ushbu hujjatda MMS xabar sarlavhalaridagi ma’lumotlarni SMTP hamda internet xabar formatlaridagi ma’lumotlar bilan moslashtirish ko‘rib chiqilgan.
RFC 4356 MMS va internet elektron pochta tizimlari oʻrtasidagi xabarlar almashinuvi uchun moslashtirish qoidalarini belgilaydi. Ushbu hujjatda MMS xabar sarlavhalaridagi maʼlumotlarni SMTP hamda internet xabar formatlaridagi maʼlumotlar bilan moslashtirish koʻrib chiqilgan.


== MMS interfeyslari ==
== MMS interfeyslari ==
MMS arxitekturasida turli tizimlar orasidagi ulanishlar uchun MMx deb nomlangan interfeyslar ishlatiladi.
MMS arxitekturasida turli tizimlar orasidagi ulanishlar uchun MMx deb nomlangan interfeyslar ishlatiladi.


RFC 4356 hujjatida quyidagi interfeyslar misol sifatida ko‘rsatilgan:
RFC 4356 hujjatida quyidagi interfeyslar misol sifatida koʻrsatilgan:


'''MM1''' — foydalanuvchi qurilmasi va MMS tarmog‘i o‘rtasidagi mijoz-server interfeysi;
'''MM1''' — foydalanuvchi qurilmasi va MMS tarmogʻi oʻrtasidagi mijoz-server interfeysi;
'''MM3''' — MMS tizimi va tashqi, MMS bo‘lmagan tizimlar o‘rtasidagi interfeys;
'''MM3''' — MMS tizimi va tashqi, MMS boʻlmagan tizimlar oʻrtasidagi interfeys;
'''MM4''' — MMS serverlari o‘rtasidagi interfeys.
'''MM4''' — MMS serverlari oʻrtasidagi interfeys.


Ushbu interfeyslar xabarlarni uzatish, yetkazib berish holatini bildiruvchi xabarlar va xizmat ma’lumotlarini almashish uchun xizmat qiladi.
Ushbu interfeyslar xabarlarni uzatish, yetkazib berish holatini bildiruvchi xabarlar va xizmat maʼlumotlarini almashish uchun xizmat qiladi.


== Xabar tarkibi ==
== Xabar tarkibi ==
MMS xabari bir yoki bir nechta turdagi multimedia obyektlaridan tashkil topishi mumkin.
MMS xabari bir yoki bir nechta turdagi multimedia obyektlaridan tashkil topishi mumkin.


MMS tarkibida quyidagilar bo‘lishi mumkin:
MMS tarkibida quyidagilar boʻlishi mumkin:


matn;
matn;
animatsiya;
animatsiya;
taqdimot yoki slaydlar ketma-ketligi;
taqdimot yoki slaydlar ketma-ketligi;
kontakt ma’lumoti;
kontakt maʼlumoti;
boshqa qo‘llab-quvvatlanadigan fayl turlari.
boshqa qoʻllab-quvvatlanadigan fayl turlari.


MMS media formatlari va kodeklari uchun talablar 3GPP TS 26.140 hujjatida belgilangan.
MMS media formatlari va kodeklari uchun talablar 3GPP TS 26.140 hujjatida belgilangan.


Xabar tarkibida yuboruvchi va qabul qiluvchi manzili, mavzu, xabar turi, yetkazib berish holati, amal qilish muddati va boshqa xizmat ma’lumotlari ham bo‘lishi mumkin.
Xabar tarkibida yuboruvchi va qabul qiluvchi manzili, mavzu, xabar turi, yetkazib berish holati, amal qilish muddati va boshqa xizmat maʼlumotlari ham boʻlishi mumkin.


MMS xabarlarida ayrim foydalanuvchi qurilmasi va server bilan bog‘liq ma’lumotlar X-Mms- bilan boshlanuvchi sarlavhalar orqali uzatilishi mumkin.
MMS xabarlarida ayrim foydalanuvchi qurilmasi va server bilan bogʻliq maʼlumotlar X-Mms- bilan boshlanuvchi sarlavhalar orqali uzatilishi mumkin.


== MMS turlari ==
== MMS turlari ==
Ushbu turdagi MMS bir mobil abonentdan boshqa mobil abonentga yuboriladi.
Ushbu turdagi MMS bir mobil abonentdan boshqa mobil abonentga yuboriladi.


Bunday xabarlardan shaxsiy yozishmalar, bayram tabriklari, rasm, audio yoki video jo‘natish uchun foydalanilishi mumkin.
Bunday xabarlardan shaxsiy yozishmalar, bayram tabriklari, rasm, audio yoki video joʻnatish uchun foydalanilishi mumkin.


=== Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS ===
=== Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS ===
Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS avtomatlashtirilgan dasturiy tizim, tashkilot yoki xizmat tomonidan yuboriladi.
Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS avtomatlashtirilgan dasturiy tizim, tashkilot yoki xizmat tomonidan yuboriladi.


U reklama materiallari, axborot xabarlari, mahsulot tavsifi, xizmat bildirishnomasi yoki multimedia shaklidagi xabarnomalarni yetkazish uchun qo‘llanilishi mumkin.
U reklama materiallari, axborot xabarlari, mahsulot tavsifi, xizmat bildirishnomasi yoki multimedia shaklidagi xabarnomalarni yetkazish uchun qoʻllanilishi mumkin.


=== Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS ===
=== Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS ===
Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS foydalanuvchi tomonidan xizmat yoki dasturiy tizimga yuboriladi.
Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS foydalanuvchi tomonidan xizmat yoki dasturiy tizimga yuboriladi.


U rasm, video yoki boshqa multimedia ma’lumotini qabul qiluvchi tashkilotga jo‘natish uchun ishlatilishi mumkin.
U rasm, video yoki boshqa multimedia maʼlumotini qabul qiluvchi tashkilotga joʻnatish uchun ishlatilishi mumkin.


=== Tashqi tizimga yuboriladigan MMS ===
=== Tashqi tizimga yuboriladigan MMS ===


MMS ayrim holatlarda internet pochta tizimi yoki boshqa tashqi xizmatlarga yo‘naltirilishi mumkin.
MMS ayrim holatlarda internet pochta tizimi yoki boshqa tashqi xizmatlarga yoʻnaltirilishi mumkin.


Bunday o‘zaro ishlash uchun MMS va internet xabar formatlari o‘rtasidagi moslashtirish qoidalari qo‘llaniladi.
Bunday oʻzaro ishlash uchun MMS va internet xabar formatlari oʻrtasidagi moslashtirish qoidalari qoʻllaniladi.


== MMS va SMS ==
== MMS va SMS ==


MMS hamda SMS mobil tarmoqlar orqali xabar yuborishga mo‘ljallangan xizmatlardir, biroq ularning vazifalari farq qiladi.
MMS hamda SMS mobil tarmoqlar orqali xabar yuborishga moʻljallangan xizmatlardir, biroq ularning vazifalari farq qiladi.


[[SMS]] asosan qisqa matnli xabarlarni yuborish uchun ishlatiladi. MMS esa multimedia tarkibiga ega ma’lumotlarni yuborishga mo‘ljallangan.
[[SMS]] asosan qisqa matnli xabarlarni yuborish uchun ishlatiladi. MMS esa multimedia tarkibiga ega maʼlumotlarni yuborishga moʻljallangan.


SMS xabari odatda kichik hajmli bo‘ladi. MMS xabari esa rasm, audio, video yoki bir nechta turdagi ma’lumotlardan iborat bo‘lishi mumkin.
SMS xabari odatda kichik hajmli boʻladi. MMS xabari esa rasm, audio, video yoki bir nechta turdagi maʼlumotlardan iborat boʻlishi mumkin.


MMSni yuborish uchun mobil ma’lumot uzatish tarmog‘i, MMS sozlamalari va operator infratuzilmasi talab qilinishi mumkin.
MMSni yuborish uchun mobil maʼlumot uzatish tarmogʻi, MMS sozlamalari va operator infratuzilmasi talab qilinishi mumkin.


== MMS va RCS ==
== MMS va RCS ==


[[RCS]] mobil xabar almashish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan texnologik yo‘nalishdir.
[[RCS]] mobil xabar almashish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan texnologik yoʻnalishdir.


RCS tizimlari odatda internetga asoslangan funksiyalar, rivojlangan guruhli suhbatlar, katta hajmdagi fayllarni uzatish, yozayotganlik belgisi hamda xabar o‘qilganligi haqida ma’lumot kabi imkoniyatlarni taqdim etishi mumkin.
RCS tizimlari odatda internetga asoslangan funksiyalar, rivojlangan guruhli suhbatlar, katta hajmdagi fayllarni uzatish, yozayotganlik belgisi hamda xabar oʻqilganligi haqida maʼlumot kabi imkoniyatlarni taqdim etishi mumkin.


MMS esa mobil operatorning multimedia xabarlari xizmati sifatida ishlab chiqilgan. MMS va RCSning imkoniyatlari, tariflanishi va tarmoqdagi qo‘llab-quvvatlanishi operator hamda qurilmaga qarab farq qiladi.
MMS esa mobil operatorning multimedia xabarlari xizmati sifatida ishlab chiqilgan. MMS va RCSning imkoniyatlari, tariflanishi va tarmoqdagi qoʻllab-quvvatlanishi operator hamda qurilmaga qarab farq qiladi.


== Xavfsizlik va maxfiylik ==
== Xavfsizlik va maxfiylik ==


MMS xizmati xabar mazmunini yuboruvchi va qabul qiluvchi o‘rtasida uchdan uchgacha shifrlashni standart tarzda ta’minlamaydi.
MMS xizmati xabar mazmunini yuboruvchi va qabul qiluvchi oʻrtasida uchdan uchgacha shifrlashni standart tarzda taʼminlamaydi.


MMS xabari mobil operator infratuzilmasi va MMS markazi orqali uzatiladi. Shu sababli maxfiy ma’lumotlarni MMS orqali yuborishda ehtiyotkorlik talab qilinadi.
MMS xabari mobil operator infratuzilmasi va MMS markazi orqali uzatiladi. Shu sababli maxfiy maʼlumotlarni MMS orqali yuborishda ehtiyotkorlik talab qilinadi.


MMS tarkibidagi rasm, video yoki boshqa fayllar zararli mazmun yoki xavfsizlik xatolaridan foydalanishga urinishlarni o‘z ichiga olishi mumkin. Qurilma dasturiy ta’minotini yangilab borish va noma’lum yuboruvchilardan kelgan fayllarni ehtiyotkorlik bilan ochish xavflarni kamaytirishga yordam beradi.
MMS tarkibidagi rasm, video yoki boshqa fayllar zararli mazmun yoki xavfsizlik xatolaridan foydalanishga urinishlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Qurilma dasturiy taʼminotini yangilab borish va nomaʼlum yuboruvchilardan kelgan fayllarni ehtiyotkorlik bilan ochish xavflarni kamaytirishga yordam beradi.


MMS xabarlarida yuboruvchi va qabul qiluvchi raqami, yuborilgan vaqt, xabar hajmi va xizmatga oid boshqa metadata ma’lumotlari qayta ishlanishi mumkin.
MMS xabarlarida yuboruvchi va qabul qiluvchi raqami, yuborilgan vaqt, xabar hajmi va xizmatga oid boshqa metadata maʼlumotlari qayta ishlanishi mumkin.


== Qo‘llanilishi ==
== Qoʻllanilishi ==


MMS quyidagi holatlarda qo‘llanilishi mumkin:
MMS quyidagi holatlarda qoʻllanilishi mumkin:


shaxsiy multimedia yozishmalari;
shaxsiy multimedia yozishmalari;
mahsulot yoki xizmat haqida multimedia xabarnomalari;
mahsulot yoki xizmat haqida multimedia xabarnomalari;
ommaviy axborot materiallarini yuborish;
ommaviy axborot materiallarini yuborish;
mijozlarga xizmat ko‘rsatish;
mijozlarga xizmat koʻrsatish;
korporativ xabarnomalar;
korporativ xabarnomalar;
foto yoki videoni qabul qiluvchi xizmatga jo‘natish.
foto yoki videoni qabul qiluvchi xizmatga joʻnatish.


== Afzalliklari ==
== Afzalliklari ==
MMSning asosiy afzalliklari:
MMSning asosiy afzalliklari:


multimedia ma’lumotlarini yuborish imkoniyati;
multimedia maʼlumotlarini yuborish imkoniyati;
mobil telefon raqami orqali ishlashi;
mobil telefon raqami orqali ishlashi;
SMSga nisbatan kengroq tarkibni qo‘llab-quvvatlashi;
SMSga nisbatan kengroq tarkibni qoʻllab-quvvatlashi;
mobil operator infratuzilmasiga integratsiyasi;
mobil operator infratuzilmasiga integratsiyasi;
avtomatlashtirilgan xabarnoma tizimlari bilan ishlash imkoniyati;
avtomatlashtirilgan xabarnoma tizimlari bilan ishlash imkoniyati;
internet messenjeri o‘rnatilmagan qurilmaga ham xabar yuborish imkoniyati.
internet messenjeri oʻrnatilmagan qurilmaga ham xabar yuborish imkoniyati.


== Cheklovlari ==
== Cheklovlari ==
MMSning ayrim cheklovlari mavjud:
MMSning ayrim cheklovlari mavjud:


xabar hajmi operator va tarifga bog‘liq bo‘lishi mumkin;
xabar hajmi operator va tarifga bogʻliq boʻlishi mumkin;
ayrim qurilmalar yoki eski telefonlarda media formatlari cheklangan;
ayrim qurilmalar yoki eski telefonlarda media formatlari cheklangan;
mobil ma’lumot uzatish sozlamalari talab qilinishi mumkin;
mobil maʼlumot uzatish sozlamalari talab qilinishi mumkin;
MMS yuborish va qabul qilish uchun qo‘shimcha to‘lov olinishi mumkin;
MMS yuborish va qabul qilish uchun qoʻshimcha toʻlov olinishi mumkin;
xabarni yetkazib berish internet messenjerlariga nisbatan sekinroq bo‘lishi mumkin;
xabarni yetkazib berish internet messenjerlariga nisbatan sekinroq boʻlishi mumkin;
uchdan uchgacha shifrlash standart tarzda mavjud emas;
uchdan uchgacha shifrlash standart tarzda mavjud emas;
spam, firibgarlik yoki zararli multimedia fayllari xavfi mavjud;
spam, firibgarlik yoki zararli multimedia fayllari xavfi mavjud;
zamonaviy internet messenjerlari bilan solishtirganda funksiyalari cheklangan bo‘lishi mumkin.
zamonaviy internet messenjerlari bilan solishtirganda funksiyalari cheklangan boʻlishi mumkin.


== Shuningdek qarang ==
== Shuningdek qarang ==

2026-yil 20-noyabr, 17:57 dagi (joriy) koʻrinishi

MMS (inglizcha: Multimedia Messaging Service, oʻzbekcha: multimedia xabarlar xizmati) — mobil aloqa tarmoqlari orqali matn, rasm, audio, video va boshqa multimedia maʼlumotlarini yuborish hamda qabul qilish uchun moʻljallangan telekommunikatsiya xizmati.

MMS mobil telefon raqami asosida ishlaydi va abonentdan abonentga, dasturiy tizimdan abonentga yoki abonentdan xizmat tizimiga multimedia xabarlarini uzatish imkonini beradi. MMSning funksional tavsifi 3GPP TS 23.140 spesifikatsiyasida, qoʻllab-quvvatlanadigan media formatlari hamda kodeklar esa 3GPP TS 26.140 hujjatida bayon qilingan.3GPP. TS 23.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Functional description; Stage 2. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.3GPP. TS 26.140: Multimedia Messaging Service (MMS); Media formats and codecs. Qaraldi: 25-iyun 2026-yil.

MMS mobil aloqa abonentlariga oddiy matndan tashqari multimedia tarkibiga ega xabarlarni yuborish imkonini beradi. Bunday xabarda rasm, ovoz yozuvi, qisqa video, slaydlar ketma-ketligi yoki bir nechta turdagi maʼlumot birgalikda boʻlishi mumkin.

MMS SMS xizmatidan yuboriladigan maʼlumot hajmi va multimedia imkoniyatlari bilan farq qiladi. SMS asosan qisqa matnli xabarlar uchun moʻljallangan boʻlsa, MMS koʻproq hajmdagi va turli formatdagi maʼlumotlarni uzatishga xizmat qiladi.

Xabarlarning ruxsat etilgan maksimal hajmi, qoʻllab-quvvatlanadigan fayl formatlari va yetkazib berish shartlari mobil operator, tarif rejasi, qurilma modeli va tarmoq sozlamalariga bogʻliq boʻlishi mumkin.

Tarixi va standartlashtirish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS mobil aloqa tarmoqlarida multimedia maʼlumotlarini yuborish ehtiyojidan kelib chiqqan.

MMS xizmatining funksional arxitekturasi 3GPP tomonidan standartlashtirilgan. 3GPP TS 23.140 hujjati Multimedia Messaging Service uchun funksional tavsifni belgilaydi.

MMS uchun rasm, audio, video va boshqa media tarkiblarini qoʻllab-quvvatlash talablari 3GPP TS 26.140 hujjatida tavsiflangan.

MMS va internet elektron pochtasi oʻrtasidagi xabar almashish masalalari RFC 4356 hujjatida koʻrib chiqilgan. Ushbu hujjat MMS va internet pochta tizimlari oʻrtasida xabar formatlari, sarlavhalar hamda yetkazib berish holati haqidagi maʼlumotlarni moslashtirishni tavsiflaydi.Gellens, Randall. RFC 4356: Mapping Between the Multimedia Messaging Service (MMS) and Internet Mail. IETF, 2006-yil yanvar.

Ishlash tamoyili

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS tizimi odatda foydalanuvchi qurilmasi, mobil operator tarmogʻi va multimedia xabarlar markazidan iborat boʻladi.

Foydalanuvchi MMS xabarini yaratganda, mobil qurilma maʼlumotni operatorning MMS infratuzilmasiga yuboradi. Keyinchalik xabar qabul qiluvchi abonentga yetkazib beriladi yoki qabul qiluvchi vaqtincha tarmoqda boʻlmasa, maʼlum muddat saqlanishi mumkin.

MMS tarmogʻida xabarlarni qabul qilish, saqlash, yoʻnaltirish va yetkazib berish uchun Multimedia Messaging Service Center, qisqartmasi MMSC, ishlatiladi.

MMSC quyidagi vazifalarni bajarishi mumkin:

yuborilgan multimedia xabarini qabul qilish; qabul qiluvchi manzilini aniqlash; xabarni qabul qiluvchi qurilmaga yoki boshqa MMS tizimiga yoʻnaltirish; xabarni vaqtincha saqlash; yetkazib berish holati haqidagi maʼlumotni shakllantirish; tashqi xizmatlar bilan xabar almashishni tashkil etish.

Arxitekturasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS arxitekturasida bir nechta funksional elementlar mavjud.

MMS foydalanuvchi qurilmasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS foydalanuvchi qurilmasi mobil telefon, planshet yoki MMS funksiyasini qoʻllab-quvvatlaydigan boshqa aloqa vositasi boʻlishi mumkin.

U quyidagi vazifalarni bajaradi:

multimedia xabarini yaratish; rasm, audio, video yoki boshqa faylni biriktirish; xabarni operator tarmogʻiga yuborish; kelgan MMS xabarini yuklab olish; xabar tarkibini koʻrsatish yoki ijro etish; yetkazib berish va oʻqilganlik holati haqidagi maʼlumotlarni qabul qilish.

Multimedia xabarlar markazi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Multimedia xabarlar markazi MMS tarmogʻining markaziy elementi hisoblanadi.

U foydalanuvchi qurilmalari, boshqa MMS markazlari va tashqi xizmatlar oʻrtasida xabar almashishni tashkil etishi mumkin.

MMS va internet elektron pochtasi oʻrtasidagi oʻzaro ishlashda MMSC tashqi tizimlar bilan bogʻlanish nuqtasi sifatida qatnashishi mumkin.

Tashqi tizimlar bilan aloqa

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS tizimi ayrim holatlarda elektron pochta, ovozli pochta, SMS yoki boshqa tashqi xabar almashish xizmatlari bilan bogʻlanishi mumkin.

RFC 4356 MMS va internet elektron pochta tizimlari oʻrtasidagi xabarlar almashinuvi uchun moslashtirish qoidalarini belgilaydi. Ushbu hujjatda MMS xabar sarlavhalaridagi maʼlumotlarni SMTP hamda internet xabar formatlaridagi maʼlumotlar bilan moslashtirish koʻrib chiqilgan.

MMS interfeyslari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS arxitekturasida turli tizimlar orasidagi ulanishlar uchun MMx deb nomlangan interfeyslar ishlatiladi.

RFC 4356 hujjatida quyidagi interfeyslar misol sifatida koʻrsatilgan:

MM1 — foydalanuvchi qurilmasi va MMS tarmogʻi oʻrtasidagi mijoz-server interfeysi; MM3 — MMS tizimi va tashqi, MMS boʻlmagan tizimlar oʻrtasidagi interfeys; MM4 — MMS serverlari oʻrtasidagi interfeys.

Ushbu interfeyslar xabarlarni uzatish, yetkazib berish holatini bildiruvchi xabarlar va xizmat maʼlumotlarini almashish uchun xizmat qiladi.

Xabar tarkibi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS xabari bir yoki bir nechta turdagi multimedia obyektlaridan tashkil topishi mumkin.

MMS tarkibida quyidagilar boʻlishi mumkin:

matn; rasm; audio yozuv; video; animatsiya; taqdimot yoki slaydlar ketma-ketligi; kontakt maʼlumoti; boshqa qoʻllab-quvvatlanadigan fayl turlari.

MMS media formatlari va kodeklari uchun talablar 3GPP TS 26.140 hujjatida belgilangan.

Xabar tarkibida yuboruvchi va qabul qiluvchi manzili, mavzu, xabar turi, yetkazib berish holati, amal qilish muddati va boshqa xizmat maʼlumotlari ham boʻlishi mumkin.

MMS xabarlarida ayrim foydalanuvchi qurilmasi va server bilan bogʻliq maʼlumotlar X-Mms- bilan boshlanuvchi sarlavhalar orqali uzatilishi mumkin.

Abonentdan abonentga yuboriladigan MMS

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ushbu turdagi MMS bir mobil abonentdan boshqa mobil abonentga yuboriladi.

Bunday xabarlardan shaxsiy yozishmalar, bayram tabriklari, rasm, audio yoki video joʻnatish uchun foydalanilishi mumkin.

Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ilovadan abonentga yuboriladigan MMS avtomatlashtirilgan dasturiy tizim, tashkilot yoki xizmat tomonidan yuboriladi.

U reklama materiallari, axborot xabarlari, mahsulot tavsifi, xizmat bildirishnomasi yoki multimedia shaklidagi xabarnomalarni yetkazish uchun qoʻllanilishi mumkin.

Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Abonentdan ilovaga yuboriladigan MMS foydalanuvchi tomonidan xizmat yoki dasturiy tizimga yuboriladi.

U rasm, video yoki boshqa multimedia maʼlumotini qabul qiluvchi tashkilotga joʻnatish uchun ishlatilishi mumkin.

Tashqi tizimga yuboriladigan MMS

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS ayrim holatlarda internet pochta tizimi yoki boshqa tashqi xizmatlarga yoʻnaltirilishi mumkin.

Bunday oʻzaro ishlash uchun MMS va internet xabar formatlari oʻrtasidagi moslashtirish qoidalari qoʻllaniladi.

MMS hamda SMS mobil tarmoqlar orqali xabar yuborishga moʻljallangan xizmatlardir, biroq ularning vazifalari farq qiladi.

SMS asosan qisqa matnli xabarlarni yuborish uchun ishlatiladi. MMS esa multimedia tarkibiga ega maʼlumotlarni yuborishga moʻljallangan.

SMS xabari odatda kichik hajmli boʻladi. MMS xabari esa rasm, audio, video yoki bir nechta turdagi maʼlumotlardan iborat boʻlishi mumkin.

MMSni yuborish uchun mobil maʼlumot uzatish tarmogʻi, MMS sozlamalari va operator infratuzilmasi talab qilinishi mumkin.

RCS mobil xabar almashish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan texnologik yoʻnalishdir.

RCS tizimlari odatda internetga asoslangan funksiyalar, rivojlangan guruhli suhbatlar, katta hajmdagi fayllarni uzatish, yozayotganlik belgisi hamda xabar oʻqilganligi haqida maʼlumot kabi imkoniyatlarni taqdim etishi mumkin.

MMS esa mobil operatorning multimedia xabarlari xizmati sifatida ishlab chiqilgan. MMS va RCSning imkoniyatlari, tariflanishi va tarmoqdagi qoʻllab-quvvatlanishi operator hamda qurilmaga qarab farq qiladi.

Xavfsizlik va maxfiylik

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS xizmati xabar mazmunini yuboruvchi va qabul qiluvchi oʻrtasida uchdan uchgacha shifrlashni standart tarzda taʼminlamaydi.

MMS xabari mobil operator infratuzilmasi va MMS markazi orqali uzatiladi. Shu sababli maxfiy maʼlumotlarni MMS orqali yuborishda ehtiyotkorlik talab qilinadi.

MMS tarkibidagi rasm, video yoki boshqa fayllar zararli mazmun yoki xavfsizlik xatolaridan foydalanishga urinishlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Qurilma dasturiy taʼminotini yangilab borish va nomaʼlum yuboruvchilardan kelgan fayllarni ehtiyotkorlik bilan ochish xavflarni kamaytirishga yordam beradi.

MMS xabarlarida yuboruvchi va qabul qiluvchi raqami, yuborilgan vaqt, xabar hajmi va xizmatga oid boshqa metadata maʼlumotlari qayta ishlanishi mumkin.

Qoʻllanilishi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

MMS quyidagi holatlarda qoʻllanilishi mumkin:

shaxsiy multimedia yozishmalari; rasm va video yuborish; mobil marketing; xizmat bildirishnomalari; mahsulot yoki xizmat haqida multimedia xabarnomalari; ommaviy axborot materiallarini yuborish; mijozlarga xizmat koʻrsatish; korporativ xabarnomalar; foto yoki videoni qabul qiluvchi xizmatga joʻnatish.

MMSning asosiy afzalliklari:

multimedia maʼlumotlarini yuborish imkoniyati; mobil telefon raqami orqali ishlashi; SMSga nisbatan kengroq tarkibni qoʻllab-quvvatlashi; mobil operator infratuzilmasiga integratsiyasi; avtomatlashtirilgan xabarnoma tizimlari bilan ishlash imkoniyati; internet messenjeri oʻrnatilmagan qurilmaga ham xabar yuborish imkoniyati.

MMSning ayrim cheklovlari mavjud:

xabar hajmi operator va tarifga bogʻliq boʻlishi mumkin; ayrim qurilmalar yoki eski telefonlarda media formatlari cheklangan; mobil maʼlumot uzatish sozlamalari talab qilinishi mumkin; MMS yuborish va qabul qilish uchun qoʻshimcha toʻlov olinishi mumkin; xabarni yetkazib berish internet messenjerlariga nisbatan sekinroq boʻlishi mumkin; uchdan uchgacha shifrlash standart tarzda mavjud emas; spam, firibgarlik yoki zararli multimedia fayllari xavfi mavjud; zamonaviy internet messenjerlari bilan solishtirganda funksiyalari cheklangan boʻlishi mumkin.

Shuningdek qarang

[tahrir | manbasini tahrirlash]

SMS RCS Tezkor xabar almashish Mobil aloqa GSM WAP Elektron pochta Telekommunikatsiya Axborot xavfsizligi

Tashqi havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

3GPP TS 23.140: MMS funksional tavsifi 3GPP MMS spetsifikatsiyalari RFC 4356: MMS va internet pochtasi o‘rtasidagi moslashtirish

Turkum aloqa Turkum xizmatlari Turkum almashish Turkum Turkum telefonlar Turkum xavfsizligi