Kontent qismiga oʻtish

Yeraltı masjidi

Koordinatalari: 41°01′21″N 28°58′36″E / 41.0224628°N 28.9767023°E / 41.0224628; 28.9767023
ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
Yeraltı masjidi
turkcha: Yeraltı Camii
Masjidning kirish eshigi
Mamlakat  Turkiya
Shahar Istanbul
Joylashuvi Beyoğlu tumani
Koordinatalar 41°01′21″N 28°58′36″E / 41.0224628°N 28.9767023°E / 41.0224628; 28.9767023
Meʼmoriy uslub Usmoniylar meʼmorchiligi
Binokorlik sanasi 1756-yil
Qurilish materiali tosh, gʻisht


Yeraltı masjidi (turkcha: Yeraltı Camii) – Turkiyaning Istanbul shahri, Beyoğlu tumani, Karaköy hududida joylashgan masjid. Namozxona va masjidning boshqa asosiy qismlari yer ostida joylashganligi bois unga shunday nom berilgan[1][2].

Masjid Kurşunlu Mahzen nomi bilan ham tanilgan, chunki bu joyda asir olingan Umaviy jangchilariga tegishli ashyolar eritilgan qoʻrgʻoshin bilan muhrlangan holda saqlangan[3].

Tarixi

1420-yillarda Cristoforo Buondelmonti tomonidan chizilgan Vizantiya qalʼasining eskizi, uning yertoʻlasi masjidga aylantirilishidan oldin.

Masjid dastlab Vizantiya imperiyasi qalʼasining yertoʻlasi boʻlgan[4][5]. 1453-yilda Konstantinopol bosib olingandan soʻng bu yertoʻla oʻq-dorilarni saqlash joyi, shuningdek, suv ombori sifatida foydalanilgan[4][5]. Keyinchalik Usmoniylar davlati vaziri Köse Bahir Mustafo posho 1753-yilda yertoʻlani masjidga aylantirgan[4][5]. Naqshbandiya tariqati darveshining iltimosiga koʻra, oʻsha yili uch nafar muqaddas kishilar uchun yodgorlik kenotaflari ham masjid tarkibidan oʻrin olgan[4][5].

1754-yilgi Istanbulda sodir boʻlgan zilzila masjid binosini vayron qilgan va shu sababli Usmoniylar sultoni Mahmud I uni qayta qurishni buyurgan[6]. Shunday qilib, masjid 1756-yilda qurib bitkazilgan. Keyinchalik masjid hududida minora ham qayta qurilgan, ammo bugungi kunda bu minora mavjud emas[6].

Qabrlar

Masjidning birinchi qavati ostidagi ikkita xonada qabrlar joylashgan. Bu qabrlar ikki sahoba va bir taba tobeinga tegishli[7][8]. Sahobalarning qabrlari bir xonada joylashgan[7][8]. Ushbu qabrlar 1753-yilda naqshbandiya tariqati darveshining tushida bu yerda qabrlar borligi vahiy qilinganligini daʼvo qilganidan keyin qoʻshilgan[7][8].

Amr ibn al-Os va Vahb ibn Husayra qabri

Amr ibn al-Os va Vahb ibn Husayra uchun yogʻoch kenotaflar

Masjid hududiga Karaköydan kirilganda shu xonani koʻrish mumkin. U yerda Amr ibn al-Os va Vahb ibn Husayra ismli yana bir sahobaning ikkita yogʻoch kenotafi bor[9]. Sahoba Amr ibn al-Osning Misrda vafot etgani maʼlum boʻlsa-da[10], Vahb ibn Husayra ismli kishi haqida hech bir manbada maʼlumot keltirilmagan. Mahalliy urf-odatlarga koʻra, bu sahobalar Konstantinopolga bostirib kirishga urinish paytida qoʻlga olingan va qiynoqqa solingan[11]. Bu ikki sahobaning kenotaflari shisha derazalar bilan qoplangan temir panjara bilan oʻralgan[12][13].

Sufyon ibn Uyaynaning qabri

Masjiddagi Sufyon ibn Uyayna kenotafi

Sufyon ibn Uyayna taba tobeinning koʻzga koʻringan aʼzosi va salaflardan biri boʻlgan[14]. Uning kenotafi qoʻyilgan xona masjidning oʻrtasida joylashgan boʻlib, u yerga kichik eshik orqali kirish mumkin. Mahalliy urf-odatlarga koʻra, Sufyon Maslama ibn Abdulmalik qoʻl ostida jang qilgan, jangda asirga olinib, qiynoqqa solingan. Shuningdek, Sufyon ibn Uyayna Saudiya Arabistonining Makka shahrida vafot etgani ham maʼlum[15].

Galereya

  • Masjidning asosiy kirish qismi
    Masjidning asosiy kirish qismi
  • Masjidning namozxonalaridan biri
    Masjidning namozxonalaridan biri
  • Amr ibn al-Os hamda Vahb ibn Husaynaning qabri tepasidagi gumbaz
    Amr ibn al-Os hamda Vahb ibn Husaynaning qabri tepasidagi gumbaz
  • Minbar
    Minbar
  • Mehrob
    Mehrob

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ „Yeraltı Cami - Dini Mekanlar - istanbul.net.tr - İstanbul Rehberi - İstanbul Şehir Rehberi - AMP“. www.istanbul.net.tr. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  2. ↑ Güney. „Karaköy Yeraltı Camii (Nerede, Hikayesi, Sahabeler..)“ (tr). İstanbul'da Gezilecek Yerler (2022-yil 1-mart). Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  3. ↑ „Yeraltı Cami,Yeraltı Cami ya da Kurşunlu Mahzen“ (tr) (2022-yil 22-may). Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.[sayt ishlamaydi]
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Güney. „Karaköy Yeraltı Camii (Nerede, Hikayesi, Sahabeler..)“ (tr). İstanbul'da Gezilecek Yerler (2022-yil 1-mart). Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „Yeraltı Cami,Yeraltı Cami ya da Kurşunlu Mahzen“ (tr) (2022-yil 22-may). 2023-yil 24-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  6. ↑ 6,0 6,1 „Yeraltı Cami - Dini Mekanlar - istanbul.net.tr - İstanbul Rehberi - İstanbul Şehir Rehberi - AMP“. www.istanbul.net.tr. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Güney. „Karaköy Yeraltı Camii (Nerede, Hikayesi, Sahabeler..)“ (tr). İstanbul'da Gezilecek Yerler (2022-yil 1-mart). Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 „Yeraltı Cami,Yeraltı Cami ya da Kurşunlu Mahzen“ (tr) (2022-yil 22-may). 2023-yil 24-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  9. ↑ „Yeraltı Camii bir zamanlar zindandı“ (tr). Sabah. 2016-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  10. ↑ Kennedy, Hugh. The great Arab conquests: how the spread of Islam changed the world we live in, 2nd, New York, NY: Da Capo Press, 2008. ISBN 978-0-306-81585-0. 
  11. ↑ „Yeraltı Cami,Yeraltı Cami ya da Kurşunlu Mahzen“ (tr) (2022-yil 22-may). 2023-yil 24-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  12. ↑ Güney. „Karaköy Yeraltı Camii (Nerede, Hikayesi, Sahabeler..)“ (tr). İstanbul'da Gezilecek Yerler (2022-yil 1-mart). Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  13. ↑ „Yeraltı Cami - Dini Mekanlar - istanbul.net.tr - İstanbul Rehberi - İstanbul Şehir Rehberi - AMP“. www.istanbul.net.tr. Qaraldi: 2023-yil 24-dekabr.
  14. ↑ al-Nawawi, Yahya ibn Sharaf (2005). Ali Muʽawwad and Adil Abd al-Mawjud (ed.). Tahdhib al-Asma wa al-Lughat (in Arabic). Vol. al–Asma. Beirut: Dar al-Nafaes. pp. 314–6.
  15. ↑ Ibn Saʽd, Muhammad (1998). al-Tabaqat al-Kubara (in Arabic). Vol. 5. Beirut: Dar Sadir. pp. 497–8
Vikiomborda „Yeraltı masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Yeraltı_masjidi&oldid=876343" dan olindi