Shayx Sulaymon masjidi
| Masjid | |
 | |
| 1877-yilgi rasmda masjidning janubdan koʻrinishi, A. G. Paspatesning Vizantiya topografik tadqiqotlari | |
| Mamlakat |  Turkiya
|
| Istanbul | Fotih tumani, eyrek mahallasi |
| Koordinatalar | 41°01′9.13″N 28°57′19.32″E / 41.0192028°N 28.9553667°E |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | qabriston yoki kutubxona |
| Meʼmoriy uslub | Vizantiya meʼmorchiligi |
| Binokorlik | 1118—1124 |
| Qurilish materiali | gʻisht, tosh |
Shayx Sulaymon masjidi (turkcha: Şeyh Süleyman Mescidi; bu yerda mescit soʻzi turkchada kichik masjid degan maʼnoni anglatadi) – Turkiyaning Istanbul shahrida joylashgan masjid, Zeyrek masjidi tarkibiga kiruvchi sobiq Vizantiya binosidan masjidga aylantirilgan. Ushbu kichik bino Konstantinopoldagi Vizantiya oʻrta davri arxitekturasining kichik namunasi hisoblanadi.
Manzili
Shayx Sulaymon masjidi Fotih tumani, Zeyrek mahallasida[1] sobiq Pantokrator cherkovidan taxminan 120 metr janubi-gʻarbda joylashgan. Bugungi kunda bino Zeyrek masjidining bir qismi hisoblanadi[2].
Tarixi
Ushbu kichik sakkiz burchakli binoning 1453-yilgacha boʻlgan tarixi haqida hech qanday maʼlumot mavjud emas. Bino taxminan 1118–1124-yillarda Vizantiya imperatori Irene Komnene tomonidan qurilgan Masih Pantokrator monastirining bir qismi boʻlgan[3]. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra, bino dastlab qabriston boʻlgan boʻlishi mumkin[2], yana boshqa olimlar esa binoni monastir kutubxonasi deb hisoblashadi[1].
1453-yilda Konstantinopol fathidan koʻp oʻtmay, Mehmed II davrida bino shayh Sulaymon Halîfe (?–1491) tomonidan masjidga aylantirilgan[4]. 1756-yilgi katta yongʻindan soʻng bino Sulton Mustafo III davrida (1757–1774) Kazgan Asan ogʻa tomonidan qayta tiklangan va uning boshqaruvi yaqin atrofdagi madrasaga topshirilgan[4][5].
Tavsifi
Bino kvadrat rejaga ega boʻlib, tepa qismida bagʻalli past, sakkiz burchakli gumbaz joylashgan[2][5][5][5][4]. Binoga yaqin joyda Vizantiya sardobasi saqlanib qolgan[4].
Manbalar
Adabiyotlar
- Eyice, Semavi. Istanbul. Petite Guide a travers les Monuments Byzantins et Turcs (French). Istanbul: Istanbul Matbaası, 1955.
- Müller-Wiener, Wolfgang. Bildlexikon zur Topographie Istanbuls: Byzantion, Konstantinupolis, Istanbul bis zum Beginn d. 17 Jh (German). Tübingen: Wasmuth, 1977. ISBN 978-3-8030-1022-3.
- Krautheimer, Richard. Architettura paleocristiana e bizantina (Italian). Turin: Einaudi, 1986. ISBN 88-06-59261-0.
- Ronchey, Silvia. Il romanzo di Costantinopoli. Guida letteraria alla Roma d'Oriente (Italian). Torino: Einaudi, 2010. ISBN 978-88-06-18921-1.
Havolalar
- Vizantiya 1200 loyihasida Pantokrator monastirining 3D rekonstruktsiyasi