Sudagʻilan manzilgohi
| Sudagʻilan manzilgohi Sudağılan yaşayış yeri | |
|---|---|
| Turi | Arxeologik qazishma maydoni va qadimiy shahar qoldig'i |
| Joylashuvi | Mingechaur, Ozarbayjon |
| Built | Antik davr — O'rta asrlar |
Sudagʻilan manzilgohi yoki Sudagʻilan yodgorligi (ozarbayjoncha: Sudağılan yaşayış yeri) — Ozarbayjon Respublikasining Mingechaur shahri hududida, Kura daryosining chap sohilida joylashgan shahar tipli qadimiy aholi manzilgohidir. Antik va ilk oʻrta asrlarga oid ushbu yodgorlik qadimiy Mingechaur arxeologik majmuasining eng muhim qismlaridan biri hisoblanadi.[1]
Arxeologik qazishmalar
Sudagʻilan manzilgohidagi qazishma ishlari 1946–1953-yillarda Mingachevir GES qurilishi arafasida arxeolog Solih Qaziyev (S. M. Qaziyev) rahbarligidagi ekspeditsiya tomonidan amalga oshirilgan. Qazishmalar davomida bu yerdan qadimiy shahar xarobalari, turar-joy binolari qoldiqlari, hunarmandchilik mahallalari va xum qabrlari (küp qəbirləri) majmuasi topilgan.
Tadqiqotlar natijasida aniqlanishicha, Sudagʻilanda aholi asosan dehqonchilik, chorvachilik, baliqchilik hamda kulolchilik va metallni qayta ishlash bilan shugʻullangan. Bu yerdan topilgan sirtiga oʻsimlik va hayvonot olami tasvirlari tushirilgan sopol idishlar, pishgan gʻishtdan yasalgan yirik xumdonlar (pechlar) qadimgi aholining yuksak hunarmandchilik madaniyatidan dalolat beradi[2].
Kavkaz Albaniyasi davri meʼmorchiligi
Sudagʻilan manzilgohining ilmiy jihatdan eng katta ahamiyati shundaki, qazishmalar chogʻida qadimgi Kavkaz Albaniyasiga oid monumental diniy inshootlar — xristian ibodatxonalari va bazilika qoldiqlari topilgan. V—VI asrlarga oid boʻlgan ushbu ibodatxonalar majmuasi pishgan gʻisht, pishiruvchi ohak va mahalliy toshlardan qurilgan boʻlib, hududning ilk oʻrta asrlarda muhim diniy-maʼmuriy markaz boʻlganligini tasdiqlaydi.
Aynan shu ibodatxonalar hududidan, qurbongohlar va xoch toshlar sirtidan mashhur qadimgi alban yozuvlari (Mingachevir yozuvlari) kashf etilgan[3].
Shuningdek, qazishmalar davomida Sosoniylar va Vizantiya hukmdorlariga tegishli koʻplab mis va kumush tangalar topilgan boʻlib, bu Sudagʻilan manzilgohi oʻz davrida xalqaro savdo yoʻllaridagi (xususan, Buyuk Ipak yoʻlidagi) faol iqtisodiy markazlardan biri boʻlganini koʻrsatadi.
Manbalar
- ↑ R.M. Vahidov. Mingəçevir (arxeoloji qazıntılar), Bakı, 1959 — 35-40-bet.
- ↑ G.M. Aslanov, R.M. Vahidov, G.I. İone. Древний Мингечаур (Эпоха энеолита и бронзы), Baku, 1959 — 112-115-bet.
- ↑ K.V. Trever. Очерки по истории и культуре Кавказской Албании IV в. до н.э. - VII в. н.э.. Moskva-Leningrad: Izd-vo AN SSSR, 1959 — 318-320-bet.