Kontent qismiga oʻtish

Soliha Sulton (Mahmud II ning qizi)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Soliha Sulton
Tugʻilishi 1811-yil 16-iyun
Topkapı saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Vafoti 5-fevral 1843-yil(1843-02-05)
(31 yoshda)
Fındıklı saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Dafn etilgan joy
Sulton Mahmud II maqbarasi, Divanyolu, Istanbul
Turmush oʻrtogʻi
Farzandlari Sultonzoda Abdulhamid bey afandi
Sultonzoda Jovid bey afandi
Oysha Şadıka xonimsulton
Sulola Usmoniylar
Otasi Mahmud II
Onasi Aşubcan Kadın
Dini Islom, sunniylik

Soliha Sulton (usmonli turkcha: صالحه سلطان‎‎; 1811-yil 16-iyun — 1843-yil 5-fevral) — Usmoniylar imperiyasi malikasi, sulton Mahmud II va Aşubcan Kadınning qizi, sulton Abdulmajid I va Abdulazizning ota bir, onasi boshqa singlisi.

Yoshligi

Soliha Sulton 1811-yil 16-iyunda Topkapı saroyida tugʻilgan. Uning otasi sulton Mahmud II, onasi esa Aşubcan Kadın boʻlgan. Uning Oysha Sulton va Shoh Sulton ismli chaqaloqligidayoq vafot etgan ikki tugʻishgan opa-singlisi boʻlgan[1][2]. Soliha Abdulhamid I va Nakşidil Sultanning nabirasi edi[3].

Nikohi

1834-yilda Soliha 23 yoshga kirganida otasi uni Damat Gürcü Halil Rifat poshoga turmushga berdi. Sakaoğluning yozishicha, Soliha Sulton sogʻligʻidagi muammolari sababli malikalar turmushga chiqadigan oʻrtacha yoshdan kattaroq paytida oila qurgan. Ularning nikohi 1834-yil 22-may shanba kuni Beshiktosh sohil saroyida boʻlib oʻtgan. Soliha Sultonning kelin karvoni payshanba kuni shu saroydan yoʻlga chiqib, Fındıklı saroyiga borgan[1]. Nikoh marosimi karvonidagi xonimlar yulduzlar bilan bezatilgan arava va karetalarda ketishgan[4].

Er-xotinning Ortaköy Defterdarburnuda joylashgan Neşatabad va Fındıklı saroylari boʻlgan[5]. Biroq ularning nikohi baxtli kechmagan, shunga qaramay ikki oʻgʻli va bir qizi koʻrishgan[6][7][8].

Julia Pardoening soʻzlariga koʻra, Soliha Sulton magʻrur shaxs boʻlgan, shuningdek, uning otasi Mahmud II bilan munosabatlari ham yaxshi boʻlmagan. Istanbulga sayohati haqidagi xotiralari yozilgan „The Sultan and Domestic Manners of the Turks“da (1837) Julia, ayniqsa, ikki voqeani keltirib oʻtgan.

Birinchisida, Soliha karetada oʻtayotganida unga taʼzim qilmagan bir guruh ulamolarni kaltaklatishni buyurgani uchun sulton Mahmud II uni qattiq koyigan.

Ikkinchisida esa Solihaning ota bir singlisi Mehrimoh Sultonning toʻyi munosabati bilan unga taqdim qilish uchun boshqa qimmatbaho taqinchoqlar qolmagan, chunki Soliha Sulton toʻyi uchun ularning barchasini talab qilib olgan va hech qachon qaytarmagan. Bundan tashqari, Soliha Sulton ularni hatto taqmagan, chunki dunyoviy hayot kechirishni oʻziga ep koʻrmas darajada magʻrur boʻlgan. Otasi Sulton Mahmud ularni sotishni taklif qilgan, ammo Soliha „malikaning taqinchoqlarini hech kim sotib olishga jur’at eta olmaydi“, deya javob bergan. Shundan soʻng taqinchoqlarni sulton Mahmudning oʻzi sotib olishini aytgan va Soliha bunga rozi boʻlishga majbur boʻlgan. Aslida sulton Mahmud qizini aldab, taqinchoqlarni qiymatidan arzonroq narxda olgan. Soliha otasining bu ishidan xabar topgan yoki topmagani maʼlum emas, ammo u bu haqida hecha bir shikoyat qilishga jur’at etmagan[9].

Vafoti

Soliha Sulton 1843-yil 5-fevralda 31 yoshida Fındıklı saroyida vafot etgan va Istanbuldagi Fotih masjidi Nakshidil Sulton maqbarasiga dafn etilgan[10][11].

Vafotidan keyin eri Halil posho Ismet xonimga uylangan[12]. Ularning Asaf Mahmud Jaloliddin posho ismli bir oʻgʻli boʻlgan, u esa Soliha Sultonning jiyani Seniha Sultonga, yaʼni Soliha Sultonning ota bir akasi sulton Abdulmajid I ning qiziga uylangan[13].

Farzandlari

Soliha Sultonning ikki oʻgʻli va bir qizi boʻlgan:

  • Sultonzoda Abdulhamid bey afandi (1835-yil 2-mart — 1837-yil mart);
  • Sultonzoda Jovid bey afandi (1837 — ?);
  • Oysha Şadıka xonimsulton (1841–1886) Said Server afandining oʻgʻli Server poshoga turmushga chiqqan. Ularning kamida uch qizi boʻlgan:
    • Oysha xonim;
    • Aziza xonim Hariciyeci Suad beyga turmushga chiqqan va ikki oʻgʻil hamda bir qiz koʻrgan:
    • Fotima xonim bosh vazir Mehmed Esad Saffet poshoning oʻgʻli Fehmi beyga turmushga chiqqan va bir oʻgʻil, bir qiz koʻrgan:
      • Halil bey;
      • Belkis xonim.

Nasabi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Uluçay 2011, s. 190.
  2. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 551.
  3. ↑ Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 4-bet. 
  4. ↑ Davis 1986, s. 135.
  5. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 553.
  6. ↑ Lutfî, Ahmet. Vak'anüvı̂s Ahmed Lûtfı̂ Efendi tarihi, Volumes 4-5. Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1999 — 827-bet. ISBN 978-9-750-80074-0. 
  7. ↑ Aynur, Hatice. Saliha Sultan'ın düğününü anlatan surnâmeler, 1834: Kısım. İnceleme ve tenkitli metin. Harvard University, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, 1995 — 8-bet. 
  8. ↑ Haskan, Mehmet Nermi. Eyüp Sultan tarihi, Volume 2. Eyüp Belediyesi Kültür Yayınları, 2008 — 463-bet. ISBN 978-9-756-08704-6. 
  9. ↑ Julia Pardoe, The Sultan and Domestic Manners of the Turks (1837)
  10. ↑ Uluçay 2011, s. 191.
  11. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 554.
  12. ↑ Malatyalı, Ahmet; Çalışan, Irfan. Tarihi, kültürü ve sanatıyla Eyüpsultan Sempozyumu IX: tebliğler. Eyüp Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2005. ISBN 978-9-756-08702-2. 
  13. ↑ Taglia, Stefano. Intellectuals and Reform in the Ottoman Empire: The Young Turks on the Challenges of Modernity. Routledge, April 4, 2015 — 80-bet. ISBN 978-1-317-57863-5. 

Adabiyotlar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Soliha_Sulton_(Mahmud_II_ning_qizi)&oldid=786292" dan olindi