Kontent qismiga oʻtish

Mehrimoh Sulton (Mahmud II ning qizi)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Mehrimoh Sulton
Tugʻilishi 10-iyun 1812-yil
Topkapı saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Vafoti 3-iyul 1838-yil(1838-07-03)
(26 yoshda)
Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Dafn etilgan joy
Nakshidil Sulton maqbarasi, Fotih, Istanbul
Turmush oʻrtogʻi
Mehmed Seyyid Said posho
(turm. 1836)
Farzandlari Sultonzoda Mehmed Abdulloh bey
Toʻliq nomi
turkcha: Mihrimah Sultan
usmonli turkcha: مھرماہ سلطان‎‎
Sulola Usmoniylar
Otasi Mahmud II
Onasi Hoşyar Kadın
Dini Islom, sunniylik

Mehrimoh Sulton (usmonli turkcha: مهرماہ سلطان‎‎; 1812-yil 10-iyun — 1838-yil 3-iyul) — Usmoniylar malikasi, sulton Mahmud II va uning jufti Hoşyar Kadınning qizi, sulton Abdulmajid I va Abdulazizning ota bir, ona boshqa opasi.

Yoshligi

Mehrimoh Sulton 1812-yil 10, 12 yoki 29-iyunda Topkapı saroyida tugʻilgan. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Mahmud II, onasi esa Hoşyar Kadın boʻlgan[1][2][3]. Uning Zaynab Sulton ismli oʻzidan 3 yosh kichik tugʻishgan singlisi boʻlgan, biroq u goʻdakligida vafot etgan[4].

Mehrimoh tugʻilgan yilda undan oldinroq Mahmud II ning yana ikki farzandi Shahzoda Boyazid va Shoh Sulton dunyoga kelgan. Sulton uch farzandining tugʻilishini birgalikda nishonlagan[1].

Nikohi

Mehrimoh Sultonning turmushga chiqish vaqti kelganda onasi Hoşyar Kadın bu tanlovni qizining oʻzi qilishi kerak degan qarorga kelgan. Onasi unga bir necha yosh yigitlarning portretlarini koʻrsatgan va Mehrimoh Sulton ular orasidan Said Mehmed poshoni tanlagan[5]. Sulton Mahmudning buyrugʻi bilan u 1835-yilda flot admirali Mehmed Said poshoga unashtirilgan. Bir yil ichida Mheimohning sepi tayyorlangan[1].

Julia Pardoe Mehrimohning toʻyi munosabati bilan yuz bergan bir voqeani keltiradi. Aslida, sep tayyorlanayotgan paytda saroy ahli sulton Mahmudga malikaning toʻyi uchun imperiya javohirlari qolmaganini bildirgan, chunki Mehrimohning oʻtgan yilda turmushga chiqqan ota bir, ona boshqa opasi Soliha Sulton ularning barchasini oʻzi uchun talab qilib olgan va hech qachon ularni qaytarib bermagan. Bundan tashqari, Soliha Sulton ularni hatto taqmagan, chunki dunyoviy hayot kechirishni oʻziga past koʻrib, haddan tashqari magʻrur qiz boʻlgan. Otasi sulton Mahmud ularni sotishni taklif qilgan, biroq u hech kim malikaning javohirlarini sotib olishga jur’at etmasligini aytgan. Shunda sulton Mahmud ularni oʻzi sotib olishini bildirgan va natijada Soliha bunga rozi boʻlishga majbur boʻlgan[6].

Nikoh 1836-yil 28-aprelda Mehrimoh 24 yoshda boʻlgan chogʻida Beshiktosh sohil saroyida boʻlib oʻtgan. Nikoh marosimi yakunlangach, Mehrimoh Sultonga 15 000 kuruş ajratildi. Bosh vazir Mahmud Rauf posho va Shayx ul-islom Osim afandiga 1000 kuruş, posholarga esa 500 kuruş berilgan. Mehrimohning opasi Soliha Sultonning eri Damat Gurji Halil Rifat posho ham bir oz pul ajratgan. Mehrimoh Sultonning sepi Seraskerda tayyorlangan[7].

Mehrimoh Sulton uchun toʻy tomoshalari Soliha Sultonniki kabi Dolmabahçe saroyi atrofida oʻtkazilgan. Bu koʻngilochar tadbirlar bir necha kun davom etgan. Nihoyat, ulkan kelin karvoni uyushtirilib, Mehrimoh Sulton oʻz saroyiga joʻnatilgan[7]. Ularning nikohi 1836-yil 9-may kuni Bebek saroyida yakuniga yetgan[8].

Mehrimoh bilan nikohidan koʻp oʻtmay, Said posho sulton Mahmud II ning gʻazabiga uchrab, viloyatlarga surgun qilingan. Bundan Mehrimoh va uning onasi qattiq iztirob chekkan. Mehrimohning onasi Hoşyar Kadın eri sulton Mahmudga bevosita murojaat qilib, kuyovini afv etishni soʻrab xat yoʻllashga qaror qilgan. Shundan soʻng Hoşyar Kadın yana ikki bor sultonga minnatdorlik xatini yuborgan. Ulardan biri eri uning iltimosni qabul qilib, Said poshoni Istanbulga qaytarishni buyurganida, ikkinchisi esa posho nihoyat Istanbulga yetib kelganida yoʻllangan[9].

Mehrimoh Sulton va Mehmed Seyyid Said poshoning Sultonzoda Mehmed Abdulloh bey ismli bir oʻgʻli boʻlib, u 1838-yil 3-iyulda tugʻilgan, biroq oʻsha kuni vafot etgan[10].

Vafoti

Mehrimoh Sulton 1838-yil 3-iyul kuni tugʻruq paytida vafot etgan. U sil kasalligiga chalingani bois uning sogʻligi zaif boʻlgan. Bu kasallik XIX asrda Istanbulda avj olgan edi[7]. Vafotidan keyin Mehrimoh Sulton Istanbulning Fotih tumanida buvisining maqbarasiga dafn etilgan. Uning yagona oʻgʻli Sultonzoda Mehmed Abdulloh bey ham onasi bilan bir kunda vafot etgan[7][11].

Aytishlaricha, Mehrimoh Sulton otasini shunchalik yaxshi koʻrganki, otasining oʻlimini koʻrmaslikni istagan. Kun kelib, u otasidan oldin dunyodan oʻtgan. Sulton Mahmud uning oʻlimidan qattiq qaygʻuga botgan, oʻzi esa keyingi yili 1839-yilda vafot etgan[12]. Qizining xotirasi uchun sulton Mahmud Eyüpdagi Nishonchilar masjidi yonida Sulton Mahmud favvorasini bunyod etishni buyurgan[12][13].

Mehrimoh Sultonni onasi ham nihoyatda yaxshi koʻrgan. Qizining vafotidan soʻng: „soʻnggi quvonchim qizim bilan birga oʻldi“, degan soʻzlarni aytgan[14].

Farzandlari

Mehmed Said posho va Mehrimoh Sultonning bir oʻgʻli boʻlgan:

  • Sultonzoda Mehmed Abdulloh bey (1838-yil 3-iyul — 1838-yil 3-iyul)[10] oʻlik tugʻilgan yoki bir necha soatdan keyin vafot etgan. Onasi esa uni tugʻayotgan paytda vafot etgan.

Nasabi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Uluçay 2011, s. 191.
  2. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 554.
  3. ↑ Aslan, Mehmet. Türk edebiyatında manzum surnâmeler: Osmanlı saray düğünleri ve şenlikleri. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, 1999 — 66-bet. ISBN 978-9-751-61187-1. 
  4. ↑ Uluçay 2011, s. 181.
  5. ↑ Hanim 1872, s. 155.
  6. ↑ Julia Pardoe, The Sultan and Domestic Manners of the Turks (1837)
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Uluçay 2011, s. 192.
  8. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 554-5.
  9. ↑ Fanny Davis. The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918. Greenwood Publishing Group, 1986 — 177-bet. ISBN 978-0-313-24811-5. 
  10. ↑ 10,0 10,1 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 4-bet. 
  11. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 554, 557.
  12. ↑ 12,0 12,1 Uluçay 2011, s. 193.
  13. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 557.
  14. ↑ Hanim 1872, p. 155

Adabiyotlar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Mehrimoh_Sulton_(Mahmud_II_ning_qizi)&oldid=607565" dan olindi