Orhan Gazi masjidi
| Masjid | |
| Tasvir yaratishda xatolik: | |
| Orhan Gazi masjidi | |
| Mamlakat |  Turkiya
|
| Shahar | Bursa |
| Meʼmoriy uslub | Usmoniylar meʼmorchiligi |
| Binokorlik sanasi | 1339-yil |
| Minoralar soni | 1 |
| Minoralar soni | 1 |
| Qurilish materiali | gʻisht |
Orxan Gazi masjidi (turkcha: Orhan Gazi Camii) – Turkiyaning Bursa shahridagi tarixiy masjid. 1339–1340-yillarda yirik xayriya majmuasi tarkibida asos solgan Usmoniylar hukmdori Oʻrxon I nomi bilan atalgan. Usmoniylar sulolasi tomonidan qurdirilgan va bugungi kunga qadar saqlanib qolgan eng qadimgi yodgorliklardan biri[1].
Tarixi
Masjid Usmoniylar hukmdori Oʻrxon I (Oʻrxon Gʻozi nomi bilan mashhur) tomonidan milodiy 1339–1340-yillarda (hijriy 740-yil) qurdirilgan[2][3] boʻlib, bu narsa darvoza ustidagi saqlanib qolgan arab yozuvi bilan tasdiqlangan[2]. Masjid 1413-yili Karamanoğulları hukmdori Mehmed II tomonidan Bursani qamal qilgan vaqtda yongʻindan zarar koʻrgan, old fasadi va ayvoni vayron boʻlgan[3]. 1417-yilda Sulton Mehmed I buyrugʻi bilan taʼmirlangan, sulton bu vazifani oʻzining sadri aʼzami Boyazid poshoga topshirgan[3][2].
Masjidga oid eng qadimgi vaqf hujjati 1360-yilga tegishli. Undan tashqari 1400-yillarda unga qoʻshimcha kiritilib, masjid zaviye sifatida taʼriflangan[4]. Ilk Usmoniylar davrida qurilgan ushbu turdagi boshqa binolar singari Orhan masjidi ham dastlab soʻfiy darvishlariga xizmat qilish uchun moʻljallangan boʻlib, turar-joy, yigʻilish hamda turli marosimlarni oʻtkazishga moʻljallangan[5].
Hozirgi kunda saqlanib qolgan minora XVII asrga tegishli boʻlib, eski minoraning poydevori ustiga qurilgan[6]. Shahardagi koʻplab tarixiy inshootlar singari, masjid 1855-yilgi Bursa zilzilasida zarar koʻrgan va 1863–1864-yillarda fransuz arxitektori Léon Parvillée tomonidan taʼmirlangan[6][7]. Masjid ichidagi naqshli bezak 1864-yilda yaratilgan boʻlib, bu haqida mehrob ustidagi yozuvda ham qayd etilgan[7]. Minoraning konus shaklidagi qoʻrgʻoshin qoplamasi 1899-yilda yangilangan[6]. 1904-yilda yana minora yana bir bor taʼmirdan chiqarilgan[8].
Manbalar
- ↑ Kuban, Doğan. Ottoman Architecture (en). Antique Collectors' Club, 2010 — 83–85-bet. ISBN 9781851496044.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Yavaş. „ORHAN GAZİ KÜLLİYESİ“ (tr). TDV İslâm Ansiklopedisi (2007). Qaraldi: 2024-yil 9-iyun.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Öney, Gönül „IV.1.c Orhan Mosque“, . Early Ottoman Art: The Legacy of the Emirates, 2nd, Islamic Art in the Mediterranean (en), Museum With No Frontiers, 2010. ISBN 9783902782212.
- ↑ Kuban, Doğan. Ottoman Architecture (en). Antique Collectors' Club, 2010 — 83–85-bet. ISBN 9781851496044.
- ↑ Öney, Gönül „IV.1.c Orhan Mosque“, . Early Ottoman Art: The Legacy of the Emirates, 2nd, Islamic Art in the Mediterranean (en), Museum With No Frontiers, 2010. ISBN 9783902782212.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Yavaş. „ORHAN GAZİ KÜLLİYESİ“ (tr). TDV İslâm Ansiklopedisi (2007). Qaraldi: 2024-yil 9-iyun.
- ↑ 7,0 7,1 Kuban, Doğan. Ottoman Architecture (en). Antique Collectors' Club, 2010 — 83–85-bet. ISBN 9781851496044.
- ↑ Kuban, Doğan. Ottoman Architecture (en). Antique Collectors' Club, 2010. ISBN 9781851496044.
Havolalar
 |
Vikiomborda „Orhan Gazi masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
