Ibn Mulhim
| Al-Hasan ibn Ali ibn Mulhim al-Uqayliy | |
|---|---|
 Ibn Mulhimning toʻliq ismi yozilgan bezakli muhr | |
| Fotimiylar xalifaligining Halabdagi noibi | |
|
Mansab davri 1058-yil avgust – 1060-yil aprel | |
| Oʻtmishdoshi | Muʼizz ud-Davla Simal |
| Vorisi | Asad ud-Davla Atiyya |
Makin ud-Davla al-Hasan ibn Ali ibn Mulhim ibn Dinor al-Uqayliy, shuningdek Ibn Mulhim Fotimiylar xalifaligi sarkardasi. Fotimiylarning Ifriqiyani qayta egallash harakatiga boshchilik qilgan va Suriyaga qarshi harbiy yurishlar uyushtirgan. 1058—1060-yillarda Halab noibi, 1062-yilda esa Jund al-Urdunnning harbiy noibi lavozimlarida ishlagan.
Hayoti
Kelib chiqishi
Ibn Mulhim arablarning Banu Uqayl qabilasiga mansub boʻlgan[1]. Qarmatlar davri, 9-asr oxirlarida qabila janubda joylashgan Havrondan shimoldagi Furot vodiysigacha boʻlgan Suriya choʻlida oʻz qarorgohini barpo etgan[2]. Ibn Mulhimning bobosi Mulhim ibn Dinor Misrning Ixshidiylar sulolasi hukmdori Abulmisk Kafur (h. 966–968) davrida Jund Dimashqning Havron va Bathaniyya tumanlari hokimi lavozimida xizmat qilgan[1]. Ibn Mulhimning amakisi Abulqays Hamid ibn Mulhim Misrda yashagan va Fotimiy xalifa al-Hakim davrida, 1009-yilda Jund Dimashq hokimi lavozimida ishlagan[1].
Harbiy faoliyati
Ibn Mulhim Fotimiylar xizmatiga kirgach, vazir Abu Muhammad al-Yazuriy uni Ifriqiyani Ziriy hukmdor al-Muʼizz ibn Badis qoʻlidan qaytarib olish uchun yuboradi[3]. Vazir avvalroq Riyo va Zugʻbada yashovchi Banu Hilol qabilalarini Ziriylar hududiga bostirib kirishga undagan edi. Bu voqea Ibn Badisni qarshi hujumga majbur qilgan. Biroq, uning qoʻshinlari Haydaron jangida magʻlubiyatga uchragan[3]. Hiloliy urugʻlar oʻlja ustida janjallashgach, nizoni bartaraf etish uchun Ibn Mulhim yuborilgan. Shundan soʻng, Ziriylar poytaxti Qayravonni qamal qilish maqsadida qabilaning badaviy jangchilaridan foydalangan[3]. Ibn Badis Qayravonga qamalda qolganda, Ibn Mulhim mintaqaning qolgan qismini zabt etishga kirishib, Gabes va Ifriqiyaning koʻplab qishloqlarini qoʻlga kiritadi[3]. Ziriylar qoʻshinining asosini tashkil qilgan otliq qoʻshinlarga ega Berber konfederatsiyasi – Sanhojalarning bir yetakchisi Ibn Mulhim tomoniga oʻtib, Gabes shahri noibi etib tayinlandi. Shu bilan birga, Riyo qabilasi sardori qishloq hududlar noibi etib tayinlandi[3]. Ibn Mulhim Qohiraga qaytib keladi. Oʻzi bilan birga Fotimiylar xalifasi al-Mustansirga (h. 1036–1094) sodiqlik bildirmoqchi boʻlgan bir qancha Ifriqiya zodagonlari hamda Haydarondan olingan oʻljalardan xalifaga tegishli ulushni olib keladi[3]. Shaharda dabdaba va izzat-ikrom bilan kutib olinadi[3].
1055-yilda al-Yazuriy Ibn Mulhimni Vizantiya imperiyasining Suriyaning shimoliy sohil hududida, Antioxiya yaqinida joylashgan yerlariga qarshi harbiy yurishga joʻnatdi[4]. Bu harakat Vizantiya malikasi Theodoraning Misrdagi ogʻir qurgʻoqchilik davrida gʻalla boʻyicha soʻrovni rad etishiga javoban yuz bergan[4]. Biroq, Vizantiya floti Fotimiylar qoʻshiniga qarshi chiqib, Ibn Mulhimni asir oladi[4]. 1056-yil iyul oyida Theodoraning vafotidan soʻng, Vizantiya va Fotimiylar oʻrtasidagi ittifoq qayta tiklanib, Ibn Mulhim ozodlikka chiqarilgan[5]. Ibn Mulhim yana Suriya shimolidagi Fotimiylar qoʻshini qoʻmondoni boʻladi. 1058-yilda Halabning mirdosiy amiri Thimal ibn Solih oʻz lavozimini Bayrut hamda Akko hokimligi bilan almashtirishga rozi boʻlgach, Ibn Mulhim Halab hokimi etib tayinlanadi[5]. Halab 1060-yilda Thimalga qaytarilib, Ibn Mulhim Akko hokimligiga tayinlanadi[6][7]. Shuningdek, Ibn Mulhim Tiberias hokimi ham boʻlgan[7]. Aslida, Jund al-Urdunnning (Iordan viloyati) harbiy hokimi ham edi[2]. Shuningdek, Ibn Mulhim zimmasiga hududda istiqomat qiluvchi qabilalar, Banu Fazora va Banu Sulaymga rahbarlik qilish vazifasi ham yuklatilgan. Bu ikki qabila, Banu Uqayl singari, Qays konfederatsiyasiga mansub edi[7].
Manbalar
Adabiyotlar
- Bianquis, Thierry. Damas et la Syrie sous la domination fatimide (359-468/969-1076): essai d'interprétation de chroniques arabes médiévales, Volume 2. Institut française de Damas, 1989.
- Brett, Michael. Fatimid Empire. Edinburgh University Press, 2017. ISBN 978-0-7486-4077-5.
- Gil, Moshe. A History of Palestine, 634–1099. Cambridge: Cambridge University Press, 1997. ISBN 0-521-59984-9.