Abu Muhammad al-Yazuriy
Abu Muhammad al-Hasan al-Yazuriy (yoki al-Husayn) ibn Ali ibn Abdurahmon (1058-yilda vafot etgan) vazir boʻlib, Fotimiylar xalifaligida 1050-yildan 1058-yilgacha bu lavozimni egallagan.
Hayoti
Al-Yazuriy Yazurda tugʻilgan va u yerda avval qozilik qilgan, soʻngra Ramlaga yoʻl olgan. Ramla hokimi bilan toʻqnash kelgach, al-Yazuriy Qohiraga qochib ketadi va u yerda malikalar onasi, yaʼni al-Mustansir Billohning onasi boʻlgan Rasad xizmatiga saroy ogʻasi sifatida kirdi.
1050-yilda Fotimiylar va Ziriylar sulolasi oʻrtasidagi munosabatlar taranglashdi, chunki Ziriylar sunniylikni qabul qilib, ortidan Abbosiylar xalifasini tan oladilar. 1052-yilda Ziriylar hukmdori al-Muizz ibn Bodis rasmiy maktubda oʻz nomini xalifaning nomidan oldinga qoʻyadi va Misrni talayotgan arab qabilalari Banu Riyoh va Banu Zugʻba bilan yaqin munosabatlar oʻrnatadi hamda Ifriqiyadagi qabilalarga, shuningdek Kirenaykadagi Banu Sulaym qabilasiga ittifoqchilik takliflarini yuboradi.
Vizantiya imperiyasi va Misr bir muddat tinchlikda yashaydilar va ikkala hududdan birida bugʻdoy yetishmovchiligidan kelib chiqadigan ocharchilik sodir boʻlsa, bir-biriga yordam koʻrsatish boʻyicha kelishuvga ega edilar. 1055-yilda Fotimiylar quvgʻin qilgan al-Muayyad fid-Din Abu Nasr Hibatulloh vizantiyaliklarning Seljuq sultoni Toʻgʻrul Fotimiylarga qarshi yunonlar bilan ittifoq tuzgani haqidagi hisobotlarini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi, soʻngra turk qoʻshinlari bilan aloqaga kirishdi va ular Bagʻdodning Fotimiylar tomonidan zabt etilishiga yordam berishga vaʼda berdilar. Oradan koʻp oʻtmay, al-Muayyad Fotimiy elchisi sifatida Iroqqa yuborildi va Fotimiy xalifasi Toʻgʻrulning Suriyani, soʻng Misrni bosib olishining oldini olish maqsadida unga qarshi qoʻshin yuborishga rozi boʻldi.
1058-yilda al-Yazuriy hibsga olinadi va Toʻgʻrul bilan yozishma yuritganlikda hamda Fotimiylar raqiblari va davlat dushmanlarini qoʻllab-quvvatlaganlikda ayblanadi. U Tinnisga olib ketilib, u yerda qatl etildi.
Manbalar
Adabiyotlar
- al-Imad, Leila S.. The Fatimid Vizierate (979-1172). Berlin: Klaus Schwarz Verlag, 1990. ISBN 3-922968-82-1.
- Bianquis, Thierry (2002). "Al-Yāzurī". in Bearman, P. J.. Encyclopaedia of Islam. Volume XI: W–Z (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. ISBN 978-90-04-12756-2. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/al-yazuri-SIM_8009.
| Oldingisi | Fotimiylar xalifaligida vazir 1050–1058 |
Keyingisi |