Boku koʻrfazi
Native name: Bakı körfəzi | |
|---|---|
 Boku qoʻltigʻining panoramik koʻrinishi | |
  Boku qoʻltigʻi Boku qoʻltigʻining Ozarbayjon xaritasidagi oʻrni | |
| Geografiyasi | |
| Joylashuv | Kaspiy dengizi |
| Koordinatalar | 40°20′08″N 49°50′39″E / 40.335611°N 49.844091°E |
| Arxipelag | Boku arxipelagi (tarkibida) |
| Yondosh suv havzalari | Kaspiy dengizi |
| Maydon | 50 km2 (19 kv mi) |
| Boshqaruv | |
| _BLANK_ | |
Boku qoʻltigʻi (ozarbayjoncha: Bakı körfəzi) — Kaspiy dengizining gʻarbiy sohilida, Absheron yarim orolining janubiy qismida joylashgan tabiiy gavan (bandargoh). Bu yerda Boku xalqaro dengiz savdo porti va mahalliy yaxta klubi joylashgan.[1]
Tavsifi
Qoʻltiqning maydoni 50 km², qirgʻoq chizigʻi uzunligi esa 20 km ni tashkil etadi. Qoʻltiq sharqdan Sulton burni, janubi-gʻarbdan Shix burni, janub va janubi-sharqdan esa Qum, Dash Zira va Boyuk Zira orollari bilan chegaralangan. Bu orollar Boku arxipelagining bir qismidir. Bunday geografik tuzilish qoʻltiqni port uchun qulay joyga aylantirgan. Dengiz sohilida Boku bulvari joylashgan. Kuchli boʻronlar paytida qoʻltiqdagi toʻlqinlar balandligi 1–5 metrga yetishi mumkin.
Tarixi
Milodiy I asrdan VII asrgacha Boku qoʻltigʻi quruqlik boʻlgan va qoʻltiqdagi orollar materik bilan tutashgan. Ptolomey xaritasida Boku dengizdan ancha uzoqda tasvirlangan. VII asrdan boshlab Kaspiy dengizi sathi koʻtarila boshladi va IX asrga kelib Boku qoʻltigʻi shakllandi.[2]
XIII asrda sodir boʻlgan kuchli zilzila natijasida qoʻltiqda qurilgan Sabayil qalʼasi suv ostida qolgan va bir necha asr davomida suv ostida boʻlgan. Faqat XVIII asr boshlarida Kaspiy dengizi sathi pasaygach, qalʼa qoldiqlari yana koʻrina boshlagan.[3] Hozirgi kunda dengiz sathi oʻzgaruvchan boʻlib, XX asr boshlaridan buyon pasayish tendensiyasi kuzatilmoqda.
Ekologik holati
Ozarbayjon Ekologiya va tabiiy resurslar vazirligi maʼlumotlariga koʻra, qoʻltiqning ifloslanishiga bir qancha omillar, jumladan, sanoat chiqindilari va neft-gaz konlarining ekspluatatsiyasi sabab boʻlgan. 2007-yildan boshlab qoʻltiqni choʻkib ketgan kemalar va eski metall konstruksiyalardan tozalash boʻyicha keng koʻlamli ishlar olib borilgan. Tozalash ishlari natijasida dengizdan 4500 tonna metall parchalari va 412 tonnaga yaqin yogʻoch chiqindilari chiqarib tashlangan.[4]
Portlar va koʻpriklar
Savdo porti Boku qoʻltigʻining shimoliy va gʻarbiy qirgʻoqlari boʻylab choʻzilgan. Port toʻliq qayta jihozlangan va barcha yuk ortish-tushirish ishlari mexanizatsiyalashtirilgan. Shuningdek, qoʻltiq orqali Shix burnidan Zig qishlogʻigacha boʻlgan masofada dengiz ustidan 14,5 km uzunlikdagi yirik koʻprik qurish loyihasi muhokama qilingan.[5]
Qiziqarli faktlar
- Boku qoʻltigʻi suvlari ostida Sabayil qalʼasi atrofidagi suvga gʻarq boʻlgan shahar mavjud.
- Bir salat turi "Boku qoʻltigʻi" (Bakinskaya buxta) nomi bilan atalgan.
Galereya
-
Yaxta klubi. -
Boku bulvari yaqinidagi hudud. -
Bokuda qayiq sayri. -
Boku porti. -
Boku qoʻltigʻi chekkalari. -
Qoʻltiqning umumiy koʻrinishi.
Manbalar
- ↑ „Bay of Baku“. britannica.com/. Encyclopædia Britannica. Qaraldi: 2014-yil 31-dekabr.
- ↑ „Изменения уровня Каспийского моря“.
- ↑ „Stone-bound tales of a sunken city“. 2010-yil 9-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 31-dekabr.
- ↑ „Затонувшие корабли: когда будет очищена бакинская бухта?“. Day.az.
- ↑ „Эксперт о проекте моста через Бакинскую бухту“. 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 4-fevral.
Havolalar
- Boku qoʻltigʻi — Britannica ensiklopediyasida (Inglizcha)
- Boku xalqaro dengiz savdo portining rasmiy sayti[sayt ishlamaydi] (Ozarbayjoncha) (Inglizcha)
- UNESCO: Icherisheher, Qiz minorasi va Shirvonshohlar saroyi (Qoʻltiq bilan bogʻliq tarixiy hudud) (Inglizcha)
- Ozarbayjon Ekologiya va tabiiy resurslar vazirligi rasmiy sayti (Ozarbayjoncha)
