Kərbəlayi Abdulla masjidi
| Masjid | |
 | |
| Sobiq masjid, 2018-yil | |
| Mamlakat |  Ozarbayjon
|
| Joylashuvi | Boku, Dilara Aliyeva koʻchasi, 155-uy |
| Koordinatalar | 40°22′31″N 49°50′12″E / 40.3753°N 49.8366°E |
| Meʼmoriy uslub | Islom arxitekturasi |
| Asoschi | Abdulla Zarbaliyev |
| Binokorlik sanasi | 1894-yil |
| Bino maydoni | 170 m2 (1,800 kv ft) |
| Minoralar soni | 2 (keyinchalik buzib tashlangan) |
| Minoralar soni | 2 (keyinchalik buzib tashlangan) |
| Qurilish materiali | tosh |
Kərbəlayi Abdulla masjidi – Ozarbayjonning poytaxti Boku shahridagi Dilara Aliyeva koʻchasi 155-uyda joylashgan sobiq masjid va tarixiy meʼmoriy yodgorlik. 1894-yilda filantrop Abdulla Zerbaliyev tomonidan qurdirilgan, 2001-yil 2-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.
Tarixi
Kərbəlayi Abdulla masjididagi tosh bitikka koʻra, masjid hijriy 1336-yilda qurilgan[1]. Biroq kirish darvozasidagi yozuvda qurilish sanasi hijriy 1311-yil deb koʻrsatilgan[1]. Masjid Boku shahar Dumasi aʼzosi boʻlgan filantrop Abdulla Zerbaliyev tomonidan bunyod etilgan[2][3].
Ozarbayjonda Sovet istilosidan keyin 1928-yilda dinga qarshi rasmiy harakat boshlandi. Shu yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalar maʼrifiy maqsadlarda foydalanilishi uchun klublar tasarrufiga topshirdi. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilga kelib, ularning soni 1700 ta, 1933-yilga kelib esa atigi 17 tani tashkil qilgan[4]. Ushbu davrda Kərbəlayi Abdulla masjidi ham zarar koʻrgan, uning minoralariga yaqin atrofda yuvilgan kirlar osib qoʻyilgan[5]. Ikkinchi minora esa butunlay buzib tashlangan. Dastlab masjid turar-joy sifatida ishlatilgan, keyinchalik karton fabrikasi, ombor va Rus drama teatri uchun rassomlik ustaxonasi vazifasini bajargan[5].
Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, 1992-yilda mahalliy aholi tashabbusi bilan masjid faoliyati tiklangan[5]. 2001-yil 2-avgustdagi 132-sonli qarorga muvofiq, masjid mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan[6].
Davlat Din ishlari boʻyicha qoʻmitasida roʻyxatdan oʻtgan Kərbəlayi Abdulla masjidi bugungi kunda diniy muassasa sifatida faoliyat yuritadi[7].
Meʼmorchiligi
Masjidning gumbazi ham, minorasi ham yoʻq. Sovet davrida mavjud boʻlgan 2 ta minora buzib tashlangan[1]. Namozxona va ayollar uchun moʻljallangan ibodat joyiga kirish qismi alohida boʻlib, bir-biridan pardalar bilan ajratilgan. Namozxonaning maydoni 170 m2 (1,800 kv ft)ni tashkil etadi[1].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası. Bakı: Beynəlxalq Əlhuda, 2001 — 54-bet. ISBN 964-8121-59-1 (2021-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ Ağamusayeva, Dilarə. Zamanın sorağında. Bakı: Elm nəşriyyatı, 2011 — 24-bet. Qaraldi: 2024-yil 19-mart (2016-yil 6-aprelda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ Vəlizadə, Tural. Azərbaycanda xeyriyyəçilik ənənələri, Bakı, 2018 — 55-bet. Qaraldi: 2024-yil 19-mart (2021-yil 19-aprelda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ Yunusov, Arif. Ислам в Азербайджане. Bakı: Zaman, 2004 — 78-bet. ISBN 9952-8052-0-9. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ 5,0 5,1 5,2 „Bakı şəhəri Kərbəlayı Abdullah məscidi“ (az). sirat.az (2022-yil 25-yanvar). 2023-yil 2-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-mart.
- ↑ „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
- ↑ „Dini Qurumlar“ (az). nasimi-ih.gov.az. 2022-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 19-mart.