Kontent qismiga oʻtish

Behice Sulton

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Behice Sulton
Tugʻilishi 6-avgust 1848-yil
Çırağan saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Vafoti 30-noyabr 1876-yil(1876-11-30)
(28 yoshda)
Kuruçeşme saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Turmush oʻrtogʻi
Halil Hamid bey (turm. 1876)
Sulola Usmoniylar
Otasi Abdulmajid I
Onasi Biologik
Nesrin xonim
Asrab olingan
Shayon qadin
Dini Islom, sunniylik

Behice Sulton (usmonli turkcha: بهيجه سلطان‎‎; 1848-yil 6-avgust – 1876-yil 30-yanvar) – Usmoniylar malikasi, Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulmajid I va Nesrin xonimning qizi, sulton Murod V, Abdulhamid II, Mehmed V va Mehmed VI ning ota bir singlisi.

Yoshligi

Behice Sulton 1848-yil 6-avgustda Çırağan saroyida tugʻilgan. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulmajid I, onasi esa Nesrin xonim boʻlgan[1][2]. Behice Nesrin xonimning ikkinchi farzandi edi. Uning ikki yosh katta shahzoda Mehmed Ziyoiddin[1] ismli akasi, shahzoda Mehmed Nizomiddin va shahzoda Mehmed Bahoiddin ismli egizak ukalari bor edi. Onasi 1853-yilda vafot etgach, Behiceni 5 yoshida Abdulmajidning farzandsiz umr yoʻldoshi Şayan Kadın asrab olgan[3]. 1860-yilda oʻn ikki yoshida u oʻgay onasidan ham ayrilgan[4].

Nikohi

Fotiha

Behice Sulton bolaligida sil kasalligiga chalingan. Shu sababli butun umri davomida yakkalanib yashagan va chet ellik shifokorlar nazoratida boʻlgan. Oilasi, ayniqsa, oʻgay opa-singillari Refia Sulton va Seniha Sulton uning koʻnglini koʻtarish uchun tez-tez xat yozib turishgan. Behice yakkalanib qolganidan ranjigan va opa-singillarining erkinligi hamda sogʻligʻiga havas qilgan. U doimo juda mulohazali va nozik tabiatli ayol boʻlgan. Behicening eng katta istagi turmushga chiqish edi. Otasi qizining sepini tayyorlab, uni baxtli qilish uchun kuyov tanlagan, biroq kuyov Behiceni yetarlicha sogʻlom deb hisoblamagani uchun toʻyni doimo kechiktirgan. Amakisi Abdulaziz taxtga chiqqach, Behice amakisidan ham turmushga chiqishini soʻragan va nihoyat sulton Abdulaziz Behiceni munosib kuyovga unashtirgan[5].

Behice tanlagan kuyov Halil Hamid bey[6] Mehmed Nurulloh beyning oʻgʻli, Halil Hamid poshoning nabirasi boʻlib, Behicedan 6 yosh kichik edi[1]. 1875-yilda Sulton Abdulaziz ularni unashtirgan. Shu munosabat bilan Refia Behicega deraza ortidan boʻlsa-da boʻlajak turmush oʻrtogʻini koʻrganini, uning chiroyli, xushmuomala va ozoda kiyinganini koʻringanini yozgan[7].

Kasalligi

Sil XIX asrda boshqa joylarda boʻlgani kabi saroyda ham koʻplab qurbonlarga sabab boʻlgan. Ularning orasida Behice Sulton ham bor edi. Bezgak (malariya) bilan ogʻrigan Feleksu xalfa ismli ayoldan Behice Sultonga yozilgan taʼsirli xat saqlanib qolgan. Behicening nikoh kuni yaqinlashayotgan edi va Feleksu uning oʻz saroyiga koʻchib oʻtishidan xursand boʻlsa-da, ayni paytda salomatligidan xavotirda boʻlgan. „Sen qishloqqa borasan, u yerda Pertev xalfa koʻplab dori-darmonlarni biladi“, deb yozgan edi Feleksu xalfa. Behice turmushga chiqish uchun yetarlicha sogʻlom, deb hisoblangan[8].

Toʻyi

Sulton Abdulaziz unga sep yigʻishga buyruq bergan, ammo sultonning oʻzi 1876-yil iyunida vafot etgan[4]. Buning ustiga, 1876-yil noyabrida Behicening kichik oʻgay ukasi Shahzoda Mehmed Burhoniddinning vafoti sabab toʻy yana kechiktirilgan[7]. Nihoyat, ularning toʻyi 1876-yil 16-noyabrda sulton Abdulhamid II hukmronligi davrida boʻlib oʻtgan. Er-xotinning yashashi uchun Bosfor boʻyi Kurucheshmeda saroy berilgan[9].

Vafoti

Behice Sulton toʻyidan atigi ikki hafta oʻtib, 1876-yil 30-noyabrda sil kasalligidan vafot etgan. Oʻshanda u 28 yoshda edi. Uning biologik onasi ham ayni shu yoshlarida sil kasalligidan vafot etgan[10]. Vafotidan keyin Behice Sulton Istanbuldagi Fotih masjidida joylashgan Nakshidil Sulton maqbarasiga dafn etilgan. Uning mulkining bir qismi opa-singillariga, xususan, Naile Sulton va Mediha Sultonga taqsimlab berilgan, bir qismi esa sotib yuborilgan[11].

Nasabi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Uluçay 2011, s. 226.
  2. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 622.
  3. ↑ Uluçay 2011, s. 215-6.
  4. ↑ 4,0 4,1 The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010 — 159-bet. ISBN 978-0-292-78335-5. 
  5. ↑ Yılmaz Öztuna – Devletler ve Hanedanlar
  6. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 624.
  7. ↑ 7,0 7,1 Sakaoğlu 2008, s. 625.
  8. ↑ Fanny Davis. The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918. Greenwood Publishing Group, 1986 — 17–8-bet. ISBN 978-0-313-24811-5. 
  9. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 626.
  10. ↑ „S A B A H O N L I N E 14.07.2001“. arsiv.sabah.com.tr. Qaraldi: 2019-yil 12-noyabr.
  11. ↑ Kahya, Özge. Sultan Abdülmecid'in kızı Mediha Sultan'ın hayatı (1856-1928), 2012 — 4 n. 24-bet. 

Adabiyotlar

  • Sakaoğlu, Necdet. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6. 
  • Uluçay, Mustafa Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ankara: Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Behice_Sulton&oldid=321027" dan olindi