Bahouddin Sam II
| Bahouddin Sam II | |
|---|---|
| Bomiyon maliki | |
 | |
| Saltanat | 1192 — 1206-yil 24-fevral |
| Oʻtmishdoshi | Abbos ibn Muhammad |
| Davomchisi | Jaloliddin Ali |
| Tugʻilishi |
12-asr Bomiyon |
| Vafoti |
1206-yil 24-fevral Gʻazna yaqini |
| Turmush oʻrtogʻi | Alovuddin Otsizning qizi |
| Farzandlari |
Jaloliddin Ali Alovuddin Muhammad |
| Uy | Gʻuriylar |
| Otasi | Shamsiddin Muhammad ibn Masud |
| Onasi | Gʻiyosiddin Muhammadning singlisi |
| Dini | Islom (Sunniylik) |
Bahouddin Sam II (forscha: بهاء الدین سام) Gʻuriylarning Bomiyon tarmogʻi toʻrtinchi hukmdori boʻlib, 1192-yildan 1206-yilgacha hukmronlik qilgan.
Kelib chiqishi va hokimiyatga erishuvi
Bahouddin Sam II Shamsiddin Muhammad ibn Masud hamda uning qarindoshi Sulton Gʻiyosiddin Muhammadning ismi nomaʼlum boʻlgan opa-singlisining oʻgʻli edi. Bahouddinning Abbos ibn Muhammad ismli oʻgay akasi ham bor edi. Uning onasi turkiy boʻlgan. 1192-yilda ularning otasi vafot etdi va Abbos qisqa fursatda taxtga oʻtirdi. Biroq, koʻp oʻtmay Gʻiyosiddin va uning ukasi Muʼizz ud-Din Muhammad Abbosni taxtdan tushirib, oʻrniga Bahouddinni chiqardilar[1].
Hukmronligi
Taxtga oʻtirganidan koʻp oʻtmay, Bahouddin oʻz fuqarolari orasida mashhurlikka erishdi va koʻplab olimlar, jumladan mashhur eronlik faylasuf Faxriddin Roziyga homiylik qildi. 1198-yilda Bahouddin Balx hokimi vafotidan soʻng shaharni qoraxitoylar nazoratidan tortib oldi. Shu yilning oʻzida Gʻuriylar va Xorazmshohlar davlati oʻrtasida urush boshlandi. Xorazmshohlar oʻz syuzerini boʻlgan Qoraxitoylar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan edi. Xorazmshohlar Hirotga hujum qildi, Qoraxitoylar esa Guzganga bostirib kirib, Bahouddinddan xiroj talab qildi[2]. Biroq, Gʻuriylar qisqa fursatda har ikki davlatga ogʻir zarba berishga muvaffaq boʻldilar va bundan foydalanib Marv, Saraxs, Nasa, Abiward, Tus hamda Nishopurni egalladilar[2]. Koʻp oʻtmay bu shaharlarga bir necha gʻuriy shahzodalar hokim etib tayinlandi. Ular orasida Bahouddinning bobosi Faxriddin Masudning jiyani Tojiddin Zangiy ham bor edi.
1203-yil mart oyida Gʻiyosiddin Muhammad kasallik tufayli vafot etdi va oʻrniga ukasi Muʼizz ud-Din Muhammad Gʻuriylar sulolasi boshligʻi boʻldi. Biroq, Gʻiyosning vafotidan koʻp oʻtmay, Xorazmshoh Muhammad Gʻuriylar imperiyasiga bostirib kirib, Hirotni qamal qildi. Muʼizz oʻz sarkardasi Husayn ibn Xarmil bilan qisqa fursatda Muhammadni Hirotdan chekinishga majbur qildi va uni Xorazmgacha quvib bordi. U yerda Gʻuriylar qoʻshini Xorazmshohlar poytaxti Gurganjni qamal qildi. Biroq, Gʻuriylar tez orada Gʻurga chekinishga majbur boʻldilar va chekinish chogʻida ogʻir magʻlubiyatga uchradilar. Muʼizz Gʻurga qaytgach, Bahouddin bilan Xorazmga qarshi yangi harbiy yurishga tayyorgarlik koʻra boshladi. Shu davrda Gʻuriy shahzoda Alovuddin Otsiz Bahouddinning qizlaridan biriga uylangan edi.
Biroq, Muʼizz ud-Din Muhammad 1206-yilda suiqasd natijasida oʻldirildi. Bu esa fuqarolar urushiga sabab boʻldi. Bahouddin Samni mahalliy eronlik askarlar qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa, turkiy gʻulomlar Gʻiyosiddin Mahmudni, yaʼni Gʻiyosiddin Muhammadning oʻgʻlini qoʻllab-quvvatladilar[3]. Biroq, Bahouddin Sam II bir necha kundan soʻng kasallikdan vafot etdi[4] va oʻrniga oʻgʻli Jaloliddin Ali taxtga oʻtirdi. Jaloliddin ukasi Alovuddin Muhammad bilan otasining tarafdorlari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi[3].
Manbalar
- ↑ Richards 2010, s. 95.
- ↑ 2,0 2,1 Bosworth 1968, s. 164.
- ↑ 3,0 3,1 Bosworth 1968, s. 165.
- ↑ Richards 2010, s. 96.
Adabiyotlar
- C. Edmund, Bosworth (2001). "GHURIDS". Encyclopaedia Iranica, Online Edition. http://www.iranicaonline.org/articles/ghurids.<!--->
- Bosworth, C. E. „The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)“, . The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press, 1968 — 1–202-bet. ISBN 0-521-06936-X.
- Richards, D.S.. The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi'l-Ta'rikh. Part 3. Ashgate Publishing, 2010 — 1–344-bet. ISBN 978-0-7546-6952-4.