Abu Tohir Yazid
| Abu Tohir Yazid | |
|---|---|
| Shirvon va Layzan shohi | |
| Saltanat | 917 — 948 |
| Oʻtmishdoshi | Ali I |
| Davomchisi | Muhammad II |
| Layzanshoh | |
| Saltanat | ? — 917 |
| Oʻtmishdoshi | Muhammad |
| Davomchisi | Muhammad II |
| Vafoti | 948-yil sentyabr |
| Uy | Mazyadiylar |
| Sulola | Shirvonshohlar |
| Otasi | Muhammad |
Abu Tohir Yazid (arabcha: ابوطاهر یزید) yoki Yazid I Shirvonning oltinchi va Layzanning uchinchi shohi boʻlgan.
Hukmronligi
Abu Tohir otasi Muhammadning vorisi sifatida Layzanshoh lavozimida hukmronlik qilgan. Taxminan tax. 917-yilda Shirvonga hujum qilib, uning hukmdori Alini oʻgʻli Abbos va nabirasi Abubakr bilan birga Darband yaqinidagi Marzuqiya hududida asir olgan[1]. Shoh va uning oʻgʻli qatl etilgan boʻlsa-da, Abubakr qochib qutulishga muvaffaq boʻlgan. Shundan soʻng 918-yilda Yazidiyani (hozirgi Shemaxa, Ozarbayjon) mustahkamlagan.
Taxminan 932-yilda Daysam al-Kurdiydan qochib kelayotgan Muflih as-Sajiy Shirvonga yetib kelgan. Qasosdan qoʻrqqan Abu Tohir Muflihni Daysamning qoʻmondonlaridan biri boʻlgan Balduyaga topshirgan boʻlishi mumkin[1].
Abu Tohir tax. 944-yilda Darband amirligi ishlariga aralashgan. Oʻsha vaqtda shahar aholisi oʻz hukmdori Ahmad ibn Abdulmalik I ni quvib chiqarib, amirlikni boshqarish uchun Abu Tohirdan yordam soʻragan edi. Abu Tohir esa ikkinchi oʻgʻli Ahmadni Darbandga yubordi. Biroq bu hukmronlik uzoq davom etmadi. Darbandliklar Ahmadni yana taxtdan tushirib, avvalgi amirni qayta tikladilar. Shundan soʻng Abu Tohir qasos sifatida qal’a atroflarini talon-toroj qildi.
Abu Tohir tez orada Marzuban ibn Muhammad boshchiligidagi hujumga uchradi va Saloriylar bosqiniga qarshi darbandliklar bilan ittifoq tuzishga majbur boʻldi. Garchi jangda gʻalaba qozongan boʻlsa-da, keyinchalik baribir xiroj toʻlashga majbur boʻlgan[2].
Abu Tohir hukmronligining oxirlarida Darband amirligi va Saloriylar bilan nasroniy qoʻshnilarga qarshi yurishda ittifoq tuzgan. Ehtimol, bu Bagratiylar Armanistoniga qarshi qaratilgan ittifoq edi[3].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Minorsky 1958, s. 27.
- ↑ Madelung 1975, s. 246.
- ↑ Minorsky 1958, s. 62.
Adabiyotlar
- Madelung, W. „The Minor Dynasties of Northern Iran“, . The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press, 1975 — 198–249-bet. ISBN 978-0-521-20093-6.
- Minorsky, Vladimir. A History of Sharvān and Darband in the 10th-11th Centuries. Cambridge: W. Heffer & Sons, Ltd., 1958.