Yelpigʻich dumli qushlar

Yelpigʻich dumli qushlar
Biologik klassifikatsiya
Olam: Hayvonlar Kenja olam: Eumetazoa Tip: Xordalilar Kenja tip: Umurtqalilar Sinf: Qushlar Kenja sinf: Yelpigʻich dumli qushlar
Binar nomi
Neornithes Gadow, 1893

Yelpigʻich dumli qushlar, yoʻki yangi qushlar (lotincha: Neornithes) — qushlar kenja sinfi. Arxeopteriksdan tashqari hamma qushlarni oʻz ichiga oladi. Tumshugʻi muguz bilan qoplangan, umurtqalari egarsimon (geterotsel), oxirgi dum umurtqalari oʻzaro qoʻshilib pigostilni hosil qiladi. Bu joyga dum patlari yelpigʻich hosil qilib birikadi (yelpigʻich dumli qushlar nomi shundan olingan), qanotlaridagi barmoqlari skeleti oʻzaro birikkan va qisman reduksiyaga uchragan, miyasi yirik va murakkab tuzilgan. Zamonaviy tasnifga binoan tishli qushlar, suzuvchi qushlar, ixtiornislar va yangi tanglayli qushlar katta turkumlariga boʻlinadi, 34 turkum va 9600 (jumladan hozirgi 8660) turni oʻz ichiga oladi. Barcha muhit — suv, havo, quruqlik, hatto qisman yer osti muhitini egallagan (guaharo va salangalar gʻorlarda yashaydi). Odatda yaxshi uchadi, koʻpchiligi quruklik yuzasida va suvda yashaydi. Ayrim turlari ikkilamchi tarzda uchish qobiliyatini yoʻqotgan. Yelpigʻich dumli qushlarning xattiharakati juda murakkab boʻlib, mukammal tovush va koʻrish signallariga ega; ovozi, patlarining rangi va shakli xilma-xil boʻladi. Ular ancha mukammal tuzilishga ega boʻlgan koloniya, tuda, doimiy juft va b. uyushmalar hosil qiladi (qarang Qushlar).

Taksonomiya va Sistematika

Yelpigʻich dumli qushlar kenja sinfi ikkta infrasinf (toj suyaksiz qushlar va yangi tanglayli qushlar) va 40 turkumdan iborat.

Kladogramma

Aves

Palaeognathae   Struthioniformes       Rheiformes     Apterygiformes     Tinamiformes     Casuariiformes       Neognathae Galloanserae   Galliformes     Anseriformes     Neoaves Mirandornithes   Phoenicopteriformes     Podicipediformes     Columbimorphae   Columbiformes       Mesitornithiformes     Pterocliformes       Passerea     Otidiformes     Cuculiformes       Musophagiformes     Gruiformes     Charadriiformes     Opisthocomiformes   Strisores   Caprimulgiformes   Vanescaves   Nyctibiiformes       Steatornithiformes       Podargiformes   Daedalornithes   Aegotheliformes     Apodiformes             Ardeae Eurypygimorphae   Phaethontiformes     Eurypygiformes     Aequornithes   Gaviiformes     Austrodyptornithes   Procellariiformes     Sphenisciformes         Ciconiiformes       Suliformes     Pelecaniformes             Telluraves Accipitrimorphae   Cathartiformes     Accipitriformes       Strigiformes   Coraciimorphae   Coliiformes   Cavitaves   Leptosomiformes       Trogoniformes   Picocoraciae   Bucerotiformes   Picodynastornithes   Coraciiformes     Piciformes             Australaves   Cariamiformes   Eufalconimorphae   Falconiformes   Psittacopasserae   Psittaciformes     Passeriformes