The Rest of the Robots

The Rest of the Robots

Fayl:TheRestOfTheRobots.jpg Birinchi nashr muqovasi
Asl nomi	The Rest of the Robots
Muallif(lar)	Ayzek Azimov
Muqova artist(lar)i	Thomas Chibbaro
Mamlakat	Amerika Qoʻshma Shtatlari
Til	inglizcha
Qismlar	Robot turkumi
Janr(lar)i	Ilmiy fantastika
Nashr etilgan sanasi	1964
Nashriyot	Doubleday
Sahifalar soni	556

The Rest of the Robots — amerikalik yozuvchi Ayzek Azimovning 1964-yilda chop etilgan, sakkizta hikoya va ikkita romanni oʻz ichiga olgan toʻplami. Pozitron robotlarga bagʻishlangan ushbu asarlarning barchasi Azimovning „Robot“ turkumiga kiradi va ularning aksariyati „Jamgʻarma“ koinoti olamida yuz beradi. Robotlar haqidagi boshqa bir hikoyalar toʻplami — „I, Robot“ ushbu kitobdan bir yil avval qayta nashr etilgan edi. Shu sababli Azimov ushbu toʻplamni ramziy ravishda „The Rest of the Robots“ („Qolgan robotlar“) deb nomlashni maʼqul koʻrgan. Ushbu toʻplamdagi hikoyalarning hech biri „I, Robot“ kitobida yoʻq edi, biroq keyinchalik ularning barchasi „The Complete Robot“ toʻplamiga kiritilgan. Elijah Baley haqidagi har ikkala roman esa alohida kitob holida ham chop etilgan.

Toʻplamdagi matnlar ularning markaziy mavzulariga koʻra toʻrtta bobga ajratilgan. Birinchi bob „Robotlarning kirib kelishi“ deb nomlanib, undan Azimovning eng birinchi robot hikoyalari oʻrin olgan. Bu asarlarda „Robototexnikaning uch qonuni“ hali shakllanib ulgurmagan edi.

Keyingi bob „Robototexnika qonunlari“ boʻlib, undagi hikoyalar uch qonun uzil-kesil shakllantirilgandan soʻng yozilgan. Shunga qaramay, har ikki hikoyada ularni „Jamgʻarma“ koinotidan tashqariga chiqaradigan unsurlar mavjud. Masalan, „First Law“ hikoyasida oʻzga sayyoraliklar va Birinchi qonunga bevosita boʻysunmaslik holatlari tasvirlangan boʻlsa, „Let’s Get Together“ hikoyasida robotlardan Sovuq urush davrida qurol sifatida foydalaniladi. Birinchi bobdagi „Victory Unintentional“ hikoyasi ham oʻzga sayyoraliklar tilga olingani sababli „Jamgʻarma“ kanoniga kirmaydi.

Uchinchi bob, „Susan Calvin“ deb nomlanib, unda robopsixolog doktor Susan Calvin ishtirok etgan hikoyalar jamlangan. Ushbu toʻrtta hikoya Azimov robot nasrining tipik namunasi boʻlib, unda muallifning anʼanaviy mavzulari — jamiyatning robotlarga boʻlgan ishonchsizligi va xavotiri hamda robotlarning Uch qonunni talqin qilishi natijasida yuzaga keladigan murakkab muammolar qalamga olinadi. Yakuniy bob esa „Lije Baley“ deb nomlanib, Azimov oʻzi samimiyat bilan Lije deb atagan izquvar Elijah Baley haqidagi ikkita romandan iborat.

Kitobning asl qattiq muqovali nashri har ikkala romanni oʻz ichiga olgan boʻlsa-da, keyingi ayrim yumshoq muqovali nashrlarida faqatgina sakkizta hikoya chop etilgan. Hikoyalardan iborat bunday ixcham nashrlarning ayrimlari „Eight Stories from the Rest of the Robots“ nomi bilan chop etilgan.

Toʻplam tarkibi

• The Coming of the Robots:
  • Robot AL-76 Goes Astray (1942)
  • Victory Unintentional (1942), Jovians turkumi, 2-kitob

• The Laws of Robotics:
  • First Law (1956)
  • Letʼs Get Together (1957)

• Susan Calvin:
  • Satisfaction Guaranteed (1951)
  • Risk (1955),
  • Lenny (1958)
  • Galley Slave (1957),

• Lije Baley:
  • The Caves of Steel (1953), roman
  • The Naked Sun (1956), roman

Eʼtirof va taqrizlar

„Galaxy Science Fiction“ jurnalidan Algis Budrys 1965-yil iyunida toʻplamni yuqori baholab, uni „koʻngilochar va ajoyib kitob“ deb atadi, biroq Azimovning batafsil va keng sharhlarini tanqid qilib, ushbu izohlar „juda joʻshqin va jonli yozilgan matnlarning jozibasini soʻrib olgani hamda ilmiy-fantastikaning eng sergʻayrat shaxslaridan birini muzlatib qoʻygandek taassurot qoldirishini“ taʼkidladi. 1966-yil fevralida esa Budrys ushbu kitobni „yilning eng foydali nashriyot gʻoyasi“ deb eʼtirof etdi.

Havolalar

• The Rest of the Robots title listing at the Internet Speculative Fiction Database
• The Rest of the Robots at Open Library