I, Robot
| Asl nomi | I, Robot |
|---|---|
| Muallif(lar) | Ayzek Azimov |
| Muqova artist(lar)i | Edd Cartier |
| Mamlakat | Amerika Qoʻshma Shtatlari |
| Til | inglizcha |
| Qismlar | Robot seriyasi |
| Janr(lar)i | Ilmiy fantastika |
| Nashr etilgan sanasi | 1950-yil 2-dekabr |
| Nashriyot | Gnome Press |
| Sahifalar soni | 253 |
| Keyingisi |
The Rest of the Robots The Complete Robot |
I, Robot — amerikalik yozuvchi Ayzek Azimov qalamiga mansub ilmiy-fantastik hikoyalar toʻplami. Hikoyalar dastlab 1940 va 1950-yillar oraligʻida Amerikaning Super Science Stories hamda Analog Science Fiction and Fact jurnallarida chop etilgan. 1950-yilda ushbu hikoyalar Gnome Press nashriyoti tomonidan dastlabki 5000 nusxali adadda yagona nashrga jamlangan.
1982-yilda bogʻlovchi hikoyadan tashqari barcha qisqa hikoyalar The Complete Robot asariga kiritilgan.
Umumiy maʼlumotlari
Hikoyalar XXI asrda muxbirga har bir voqeani soʻzlab berayotgan xayoliy qahramon doktor Susan Calvin ishtirokidagi bogʻlovchi syujet orqali oʻzaro uygʻunlashtirilgan. Muxbir esa asarda hikoya qiluvchi sifatida xizmat qiladi. Garchi hikoyalarni alohida oʻqish mumkin boʻlsa-da, ularning barchasi insonlar, robotlar va axloq oʻrtasidagi oʻzaro munosabat mavzusini oʻzida mujassam etadi va birgalikda Ayzek Azimovning robototexnika haqidagi xayoliy tarixining kattaroq hikoyasini tashkil qiladi[1].
Hikoyalarning bir qismida robotlarning yirik ishlab chiqaruvchisi boʻlgan „U. S. Robots and Mechanical Men, Inc.“ kompaniyasining bosh robopsixologi doktor Susan Calvin qatnashadi. Ushbu toʻplam nashr etilayotganda, Ayzek Azimov hikoyalarni Susan Calvinning hayotiy faoliyati haqidagi intervyu davomida eslagan xotiralari koʻrinishida taqdim etuvchi bogʻlovchi ketma-ketlikni yozgan. Bu xotiralar, asosan, robotlarning gʻayritabiiy xulq-atvori va ularning pozitron miyasida nimalar sodir boʻlayotganini aniqlash uchun „robopsixologiya“dan foydalanish masalalariga bagʻishlangan[2].
Kitobda, shuningdek, Ayzek Azimovning „Robototexnikaning uch qonuni“ birinchi marta tilga olingan qisqa hikoya ham mavjud boʻlib, u keyingi ilmiy fantastika asarlariga katta taʼsir koʻrsatgan hamda sunʼiy intellekt axloqi borasidagi qarashlarga ham oʻz taʼsirini oʻtkazgan. Ushbu qisqa hikoyalarda uchraydigan boshqa qahramonlar — bu „U. S. Robots and Mechanical Men, Inc.“ kompaniyasining prototip modellaridagi nuqsonlarni aniqlovchi dala sinovlari guruhi Powell va Donovan hisoblanadi[3].
Toʻplam oʻsha davrda yangi chiqqan Eando Binder (Earl va Otto Binderlarning taxallusi) qalamiga mansub „I, Robot“ (1939) qisqa hikoyasi bilan bir xil nomga ega boʻlib, bu hikoya Ayzek Azimovga katta taʼsir koʻrsatgan. Ayzek Azimov oʻz toʻplamini „Mind and Iron“ („Ong va temir“) deb nomlamoqchi boʻlgan va nashriyot kitob nomini Binderning hikoyasi bilan bir xil qilib qoʻyganida bunga eʼtiroz bildirgan. „Ayzek Azimov Presents the Great SF Stories“ (1979) asaridagi hikoyaga yozgan soʻzboshisida Ayzek Azimov shunday deb yozgan:
“Bu, shubhasiz, diqqatimni tortdi. Uni o‘qiganimdan ikki oy o‘tib, men “Robbie” nomli hamdardlik bildira oladigan robot haqida hikoya yoza boshladim va bu mening pozitron robotlar turkumimning boshlanishi edi. O‘n bir yil o‘tgach, robotlar haqidagi to‘qqizta hikoyam bir kitobga jamlanganda, nashriyot mening e’tirozlarimga qaramay, to‘plamni “I, Robot” deb nomladi. Hozirda mening kitobim mashhurroq, ammo Ottoning hikoyasi birinchi bo‘lgan
— Isaac Asimov (1979)[4]
Mundarija
- „Robbi“ (1940, 1950-yilda tahrirlangan)
- „Runaround“ (1942), (qissa)
- „Reason“ (1941)
- „Catch That Rabbit“ (1944)
- „Liar!“ (1941)
- „Little Lost Robot“ (1947), (qissa)
- „Escape!“ (1945)
- „Evidence“ (1946), (qissa)
- „The Evitable Conflict“ (1950), (qissa)
Qabul qilinishi
1951-yilda „The New York Times“ gazetasi „I, Robot“ asarini „atom asrining salohiyatidan asablari charchamaganlar uchun qiziqarli boʻlishi mumkin boʻlgan hayajonli ilmiy triller“ deb taʼriflagan[5].
Groff Conklin uni „doimiy ravishda maftunkor“ deb atab, kitobni „soʻzsiz tavsiya qilgan“[6].
P. Schuyler Miller toʻplam haqida shunday tavsiya bergan: „Jumboqli vaziyatlar, yumor, samimiy qahramonlar [va] shunchaki sifatli yozilgan asar uchun xos boʻlgan koʻplab fazilatlar uchun tavsiya etiladi“[7].
Manbalar
- ↑ Beauchamp, Gorman (1980). "The Frankenstein Complex and Asimov's Robots". Mosaic: An Interdisciplinary Critical Journal 13 (3/4): 83–94.
- ↑ Portelli, Alessandrro (1980). "The Three Laws of Robotics: Laws of the Text, Laws of Production, Laws of Society (Les Trois Lois de la Robotique: lois du texte, lois de la production, lois de la société)". Science Fiction Studies 7 (2): 150–156. doi:10.1525/sfs.7.2.0150.
- ↑ Portelli, Alessandrro (1980). "The Three Laws of Robotics: Laws of the Text, Laws of Production, Laws of Society (Les Trois Lois de la Robotique: lois du texte, lois de la production, lois de la société)". Science Fiction Studies 7 (2): 150–156. doi:10.1525/sfs.7.2.0150.
- ↑ Asimov, Isaac. Isaac Asimov Presents the Great SF Stories, 1979.
- ↑ „Realm of the Spacemen“. The New York Times Book Review. 1951-02-04.
- ↑ Conklin, Groff (April 1951). „Galaxy's 5 Star Shelf“. Galaxy Science Fiction. 59–61-bet.
- ↑ Book Reviews. Astounding Science Fiction, September 1951 — 124–125-bet.
Havolalar
- I, Robot title listing at the Internet spekulyativ fantastika ma’lumotlar bazasi
- Andoza:OL work