Tayka Shuayb
Janobi oliylari, Shayx Noyagam Tayka Shuayb | |
|---|---|
| Unvoni | Afdalul ulamo, olim, As-Siddiqqiy |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | 30-iyun 1930-yil |
| Vafoti |
15-iyun 2021 (90 yoshida) Kerala, Hindiston |
| Oʻlim sababi | Tabiiy |
| Arusiyya madrasasi, Kilakkaray, Tamil Nadu, Hindiston | |
| Dini | Islom |
| Millati | hindistonlik |
| Era | 20-asr, zamonaviy davr |
| Hudud | Janubiy Hindiston, Shri Lanka, BAA, Uzoq Sharq |
| Mazhab | Sunniy (soʻfiy) |
| Yurisprudensiya | Shofeʼiy |
| Imom | Ash’ariy |
| Asosiy qiziqish(lar)i | arab tili, arviy, tamil tili, aqida, fiqh, tafsir, tasavvuf, tarix |
| Mashhur ish(lar)i | Arabic, Arwi and Persian in Sarandib and Tamil Nadu |
| Tariqat | 'Arusiy-Qodiriy |
| Boshqa nomlari |
Shayx Noyagam ஷெய்கு நாயகம் |
| Kasbi | Akademik, muallif va tadbirkor |
Tayka Shuayb (1930-yil 29-iyul – 2021-yil 14-iyun) Janubiy Hindistonlik ulamo, maʼnaviy yetakchi va muallif edi. 1994-yil may oyida u „Yuqori darajadagi arab tili olimi“ nominatsiyasida Milliy mukofot olgan birinchi tamil muslimi boʻldi. U 2013/2014, 2014/2015, 2016, 2017, 2018, 2019 va 2020-yilgi Dunyodagi eng nufuzli 500 musulmon roʻyxatlarida tilga olingan.
Hayoti
Shuayb Janubiy Hindistonning Kilakkaray shahrida tugʻilgan[1]. U asrlar davomida islomiy fanlarni oʻqitib kelgan ulamolar oilasidan edi. Uning otasi Tayka Ahmad Abdulqodir (vafoti 1976) olim va maʼnaviy pir boʻlgan. Bobosi Shohul Hamid (vafoti 1921) olim va voiz edi. Amakisi rohib va shoir Abdulqodir (vafoti 1913) boʻlgan, katta bobosi esa 1316-yilda vafot etgan, „Imom al-‘Arus“ yoki „Mappillay Lebbay Olim“ nomlari bilan tanilgan mujaddid Sayyid Muhammad edi[2].
Taʼlimi
Shuaybning tarbiyasi bilan otasi Arusiyya seminariyasida shugʻullangan va u ham ustoz, ham maʼnaviy murshidi boʻlgan. Otasi unga bir necha bor ijozat, yaʼni islom huquqini oʻqitish vakolati beruvchi shahodatnomalarni taqdim qilgan. Anʼanaviy oʻquv dasturini tugatgach, u Janubiy Hindistondagi Al-Baqiyat As-Solihat seminariyasi va Jamaliya arab kollejidagi olimlar davrasida, shuningdek Shimoliy Hindistondagi Dorul Ulum Deoband va Jamia Millia Islamiada tahsil olgan[3].
U Seylon universitetida (Peradeniya) arab va fors tillarini oʻqigan. Arviy (Janubiy Hindiston va Shri Lanka) mintaqasi boʻyicha olib borgan tadqiqotlari unga magistrlik darajasi, soʻngra esa Kolumbiya Tinch okeani universitetidan falsafa doktori ilmiy darajasini olib kelgan[3].
Pirlikni olishi
Shuayb otasidan tasavvuf boʻyicha tarbiya olib, murshidlik va soʻfiy anʼanasi doirasida maʼnaviy pirlik darajasiga erishdi. U Qodiriya tariqatining Arusiyya tarmogʻiga rahbarlikni meros qilib oldi. Shuningdek, u Abdulkarim al-Kasnazaniydan ham ruhiy silsila boʻyicha ruxsat olgan[4].
Faoliyati
Shuayb hali maktabda oʻqib yurgan paytidayoq Arusiyya seminariyasida arab tili va Qur’on darslarini berishni boshlagan. Oʻqishni tugatgach, u toʻliq stavkali oʻqituvchilik faoliyatiga oʻtgan[5].
Shuayb qimmatbaho toshlar va javohirlar savdosi bilan shugʻullanuvchi anʼanaviy oilaviy biznesning ham bir qismi bilan shugʻullangan[1].
Tadqiqotlari
Shuaybning asosiy ilmiy yoʻnalishi Arviy mintaqasida (zamonaviy Janubiy Hindiston va Shri Lanka) islom va musulmonlar tarixiga bagʻishlangan edi. Uning topilmalari magistrlik dissertatsiyasi va doktorlik tadqiqotining asosini tashkil etib, yakunda 880 betli „Arabic, Arwi and Persian in Sarandib and Tamil Nadu – A study of the Contributions of Sri Lanka and Tamil Nadu to Arabic, Arwi, Persian and Urdu Languages, Literature and Education“ asarining nashr etilishi bilan yakunlandi. Kitob Hindiston, Shri Lanka va Maldiv prezidenti tomonidan ularning rasmiy qarorgohlarida – uchta SAARC davlati rahbarlari ishtirokida taqdim etilgan[6].
Kitob Arviy (tamilzabon) musulmonlarning arab, arviy, fors va urdu tillari orqali islomiy adabiyot, taʼlim, daʼvat va maʼnaviyatga qoʻshgan hissasini, shuningdek ularning oʻz mamlakatlari va xorijdagi madaniy, siyosiy va ijtimoiy faoliyati hamda yutuqlarini qayd etadi. Unda, shuningdek, Imom al-‘Arus Sayyid Muhammad ibn Ahmad Lebbay qalamiga mansub „Minhat al-Sarandīb fī Madh al-Habīb“ nomli mavlid asariga tanqidiy sharh ham berilgan[6].
Asarlari
Shuayb toʻrt yirik asar va yettita kichik risola yozgan. U 1980–1990-yillarda tamil musulmon jamoasi muammolariga bagʻishlangan 11 ta ikki tilli maqolani chop ettirgan. Uning Arusiy-Qodiriy vazifa toʻplami „Rotib Jalaliyya“ kitobidan 500 mingdan ortiq nusxa tarqalgan boʻlsa, „Al Munjiyath“ nomli duolar kitobi 2006-yildan beri 37 ming nusxalik 6 ta nashrda chop etilgan[7].
Yirik asarlar
- Arabic, Arwi, and Persian in Sarandib and Tamil Nadu: A Study of the Contributions of Sri Lanka and Tamil Nadu to Arabic, Arwi, Persian, and Urdu Languages, Literature, and Education, Madras: 1993[8].
- Al Munjiyath: A Panacea for the Body and Soul, Chennay: 2014[9].
- Ahsanu-l mavaʼiz va azyanu-l malafiz, Kilakkarai: 1954[7].
- Ratib Jalaliyya, Chennay, Kolombo, Pinang[10].
- Morning and Evening Invocations, AQSH va Singapur: 2021
Kichik risolalar
- If not for the Prophet صلى الله عليه وسلم (inglizcha), Kilakkarai: 1956[7].
- Sacred Hajj and Pious Ziyara (inglizcha), Chennay: 2007[7].
- Nithya Kadan – நித்திய கடன் (tamilcha), Kilakkarai: 1948[7].
- Maanbu Mikka Ramadan – மான்பு மிக்க றமளான் (tamilcha), Kilakkarai: 1955[7].
- Nabi Thondri Iraa Vittaal – நபி صلى الله عليه وسلم தோன்றியிரா விட்டால் (tamilcha), Kilakkarai: 1955[7].
- Adhan–Iqamattin Sirappu – அதான் இகாமத்தின் சிறப்பு (tamilcha), Madras: 1995[7].
- Punitha Haj: Azhagiya Vazhimurai – புனித ஹஜ்ஜு : அழகிய வழிமுறை (tamilcha), Chennay: 2007[7].
- Thirumaraiyil Thiruthuthar – திருமறையில் திருத்தூதர் (tamilcha), Singapur: 2020[7].
Maqolalar
- Dunyoviy taʼlim va diniy taʼlim[7].
- Fiqh mazhablari[7].
- Erkaklarning boshini yopishi[7].
- Jamoat boʻlib duo qilish[7].
- Azon chogʻida bosh barmoqlarni oʻpib, koʻzga surtish[7].
- Qur’onni maʼnosini tushunmasdan oʻqish – bu oʻlikka yoki tirikka foyda beradimi?[7].
- Shafoat (vasila)[7].
- Savobni bagʻishlash (isalus-savob)[7].
- Bid’at (yangilik)[7].
- Mayyitga talqin qilish[7].
- Nazr'[7].
Eʼtirof va mukofotlar
1994-yil 7-may kuni Hindistonning 9-prezidenti Shankar Dayal Sharma Shuaybga „Yuqori darajadagi arab tili olimi uchun milliy mukofot“ni topshirdi, bu mukofot tamil musulmon ulamosi uchun tarixda birinchi marotaba berilgan edi[11].
2013-yilda Shuayb ilk bor Georgetown universityning Shahzoda Alvalid Bin-Talol musulmon-xristian oʻzaro tushunish markazi va Iordaniyaning Qirollik Islom strategik tadqiqotlar markazi tomonidan tuziladigan Dunyodagi eng nufuzli 500 musulmon roʻyxatiga kiritildi[12].
2016-yil 27-aprelda Shri Lankaning 7-prezidenti Maitripala Sirisena Kolomboda boʻlib oʻtgan, Shuaybning islomga qilgan xizmatlari va diniy bagʻrikenglikni targʻib etish borasidagi mehnatlarini yod etishga bagʻishlangan tadbirda faxriy mehmon boʻldi[13].
Vafoti
Shuayb 2021-yil 15-iyun, seshanba kuni, yaʼni hijriy 1442-yil Zulqaʼda oyining 3-sanasida vafot etdi[14].
Yana qarang
- Arusiyya madrasasi
- Arviy yoki arab-tamil
- Tayka Ahmad Abdulqodir
- Shofeʼiy
- Qodiriya
- Tasavvuf
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Shaikh (Dr.) Tayka Shu'ayb“. Tariqah al-’Arusiyyah al-Qadiriyyah (2007-yil 29-oktyabr). Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.
- ↑ „Ark of Guidance – Birth and Family“. Thaika Shuaib. 2018-yil 29-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.
- ↑ 3,0 3,1 „Ark of Guidance – Education and Learning“. Thaika Shuaib. 2018-yil 28-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.
- ↑ „Ark of Guidance – Initiation and Pedigree“. Thaika Shuaib. Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Ark of Guidance – Teaching and Propagation“. Thaika Shuaib. 2019-yil 17-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.
- ↑ 6,0 6,1 „Ark of Guidance – Research and Thesis“. Thaika Shuaib. 2016-yil 4-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.
- ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 „Ark of Guidance – Writings and Works“. Thaika Shuaib. 2019-yil 17-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 15-iyul.
- ↑ ʻālim, Tayka Shuʻayb „Arabic, Arwi, and Persian in Sarandib and Tamil Nadu“ (1993). Qaraldi: 2019-yil 15-iyul.
- ↑ „Al Munjiyath – அல் முன்ஜியாத்“. Salamath Book House. Qaraldi: 2019-yil 15-iyul.
- ↑ „Rathibu Jalaliyya – ராத்தீப் ஜலாலிய்யா“. Salamath Book House. Qaraldi: 2019-yil 15-iyul.
- ↑ „Ark of Guidance – Awards and Felicitations“. Thaika Shuaib. 2016-yil 4-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 15-noyabr.
- ↑ „Sheikh Dr Thaika Shuaib“. The Muslim 500 (2013-yil noyabr). Qaraldi: 2019-yil 1-oktyabr.
- ↑ „Event to Felicitate Dr Taika Shuaib Alim“. Daily Mirror (Sri Lanka) (2016-yil aprel). Qaraldi: 2016-yil 4-may.
- ↑ „His Holiness Allama Shaykh Dr. Thaika Shuaib Aalim passes away“. Ceylon Tribune (Sri Lanka) (2021-yil 15-iyun). Qaraldi: 2021-yil 17-iyun.[sayt ishlamaydi]
Adabiyotlar
- „Ark of Guidance: A Biographical Sketch of Shaikh Dr Thaika Shuaib“. Qaraldi: 2015-yil 1-oktyabr.[sayt ishlamaydi]
- „The Muslim 500: Sheikh Dr Thaika Shuaib“. Qaraldi: 2019-yil 1-oktyabr.
Havolalar
- ask4dua (Wayback Machine saytida 2025-02-19 sanasida arxivlangan) – Shuaybning duolar uchun ochilgan veb-tashabbusi.