Tafsir al-Vajiz
Al-Tafsir al-Vajiz (arabcha: التفسي الوجيز Qisqa tafsir) – XI asr islom olimi al-Vohidiy tomonidan yozilgan dastlabki klassik sunniy Qurʼon talqini (tafsir) asarlaridan biri. Bu al-Vohidiyning uchta tafsir asarining eng qisqasi boʻlib, „choʻntak tafsirlari“ deb ataladigan, Qurʼonning eng muhim tushuntirishlarini kichik hajmda jamlovchi asarlar turkumiga kiradi[1].
Uslubi
Tafsir al-Vajizda oyatlar, iloji boʻlganda, Qurʼonning oʻzi bilan emas, balki mavjud boʻlgan hadislar yordamida tushuntirilgan. Muallif sahobalar va tobeinlarning sharhlaridan ham foydalangan. Shuningdek, u Qurʼoniy atamalarni tushuntirishda tilshunoslik usullaridan foydalanib, nozil boʻlish sabablarini ham yoritgan[2]. Asarning asosiy maqsadi Ibn Abbos anʼanalari yoki uning zamondoshlarining rivoyatlariga asoslangan yagona talqinni taqdim etishdir. Shuningdek, u dastlabki mutafakkirlar tomonidan tushuntirilmagan qiyin soʻzlarning izohini berishga harakat qilgan[3].
Bundan tashqari, „al-Vajiz“ fors tiliga tarjima qilingan boʻlib, bu asarning klassik arab tilini yaxshi bilmaydigan keng jamoatchilikka moʻljallanganligini koʻrsatadi. Kitob barcha musulmonlar uchun foydali boʻladigan soddalashtirilgan va qisqartirilgan tafsir sifatida yozilgan[1].
Merosi
Al-Vajiz Qurʼonga oid birinchi qisqa oʻrta asrlar sharhi boʻlib, jamoatchilikning qulay manbaga boʻlgan ehtiyojiga javoban yozilgan. Al-Vohidiy yangi narsa yaratish zarurligini tushungan edi. Gʻazzoliy asarining mos uzunligini taʼkidlashi, bunday sharhlarning juda kamligini yana bir bor koʻrsatadi. Shunday qilib, al-Vohidiy bu sohada kashshof boʻlgan[3]. Valid Solih al-Vojiz haqida shunday deydi: „Bu asar oʻzining qulayligi tufayli Qurʼonga oid qisqa sharhlar orasida olti asrdan ortiq, toki XVI asrda paydo boʻlgan va oʻz navbatida al-Vojizga asoslangan Tafsir al-Jalolayn yozilgungacha hukmronlik qildi“[1].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Cemal Kafadar, Cornell Fleischer, Gülru Necipoğlu. Treasures of Knowledge: An Inventory of the Ottoman Palace Library (1502/3–1503/4) (2 Vols). Brill, 2019 — 276-bet. ISBN 9789004402508.
- ↑ „Al-Wajiz Fi Tafsir Al-kitab Al-Aziz Lil Wahidi, 2 Vol Set Arabic“. kitaabun.com.
- ↑ 3,0 3,1 Walid Saleh (April–June 2006). "The Last of the Nishapuri School of Tafsīr: Al-Wāḥidī (d. 468/1076) and His Significance in the History of Qur'anic Exegesis". Journal of the American Oriental Society (American Oriental Society) 126 (4): 238. https://www.academia.edu/566501.