Kontent qismiga oʻtish

Shahzoda Mustafo (Mehmed I ning oʻgʻli)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Shahzoda Mustafo
Tugʻilishi tax. 1408
Vafoti tax. 1423 (yoshi 14–15)
Usmoniylar imperiyasi
Turmush oʻrtogʻi Zampia Palaiologina Doria
Otasi Mehmed I
Dini Islom, sunniylik

Küçük Mustafo („Kichik Mustafo“ yoki „Mitti Mustafo“ yoki „Yosh Mustafo“; tax. 1408-yilda tugʻilgan — 1423-yilda vafot etgan) — 1422-yilda Usmoniylar imperiyasi taxti ustidan nazoratni qoʻlga kiritish uchun kurashgan Usmoniylar shahzodasi. Usmoniylar solnomachilari uni taxt uchun kurashgan amakisi Mustafo Chelebiydan farqlash uchun shu nomni qoʻllagan.

Kelib chiqishi

Mustafo 1408-yilda tugʻilgan. U Mehmed I ning ikkinchi oʻgʻli edi. Usmoniylar imperiyasining dastlabki yillarida barcha shahzodalar tayyorgarlikning bir qismi sifatida viloyat (sanjak) hokimi boʻlib xizmat qilishi shart edi. Yosh shahzodalarga tajribali davlat arboblari hamrohlik qilardi. Mustafoning sanjagi Hamideli edi (taxminan hozirgi Turkiyaning Isparta shahri atrofidagi hudud). Ammo otasining vafotidan keyin katta akasi qoʻlida hayoti xavf ostida qolishidan qoʻrqib, raqib sanalmish turk beyligi — Karamanoğulları hududiga qochib oʻtdi. Karamanda Sharobdor Ilyos ismli usmoniylar poshosi uni katta akasi, yangi sulton Murod II ga qarshi bosh koʻtarishga undadi.

Mustafoni Vizantiya imperiyasi qoʻllab-quvvatladi va u imperator oilasiga quda boʻldi. 1421 yoki 1422-yilda Mustafo imperator John V Palaiologosning (h. 1341–1391) nikohsiz qizi Zampia Palaiologinaning qizi Zampia Palaiologina Doriaga uylandi[1][2][3].

Qoʻzgʻolon

Usmoniylar taxtini egallaganidan soʻng Murod darhol amakisi Mustafo Chelebiyning qoʻzgʻoloni bilan band boʻldi. Amakisini magʻlub etgach, Murod Vizantiya imperiyasini Kichik Mustafoni qoʻllab-quvvatlagani uchun jazolash maqsadida Vizantiya poytaxti Konstantinopolni (hozirgi Istanbul) qamal qildi. Kichik Mustafo buni qoʻzgʻolon koʻtarish uchun imkoniyat deb bildi. Karamandan yuborilgan qoʻshinlar koʻmagida u Usmoniylar imperiyasining Onadoʻlidagi hududlarini egallay boshladi. Vizantiya imperatori ham bu qoʻzgʻolonni qamaldan xalos boʻlish uchun imkon sifatida koʻrib, uni qoʻllab-quvvatladi. Imperiyaning qoʻsh poytaxti boʻlgan Bursa qamalida muvaffaqiyatga erisha olmagan boʻlsa-da, Kichik Mustafo Onadoʻlidagi yana bir muhim shahar Iznikni (qadimgi Nikaia) egalladi.

Qoʻzgʻolonning yakuni

Qoʻzgʻolon haqidagi xabarni eshitgach, Murod Konstantinopol qamalini toʻxtatib, Onadoʻliga qaytdi. U, shuningdek, Sharobdor Ilyos bilan yashirin tarzda yozishmalar olib bordi. Ilyos Kichik Mustafoga xiyonat qilib, tomonini oʻzgartirdi va Iznik Murod qoʻshinlari tomonidan osonlik bilan egallandi. Mustafo qochishga uringan boʻlsa-da, tez orada qoʻlga olinib, qatl etildi[4][5].

Manbalar

  1. ↑ Ganchou, Thierry (2008). "Ilario Doria, le gambros génois de Manuel II Palaiologos : beau-frère ou gendre?" (French). Revue des études byzantines 66: 71–94. doi:10.3406/REBYZ.2008.3033. https://www.persee.fr/doc/rebyz_0766-5598_2008_num_66_1_3033. 
  2. ↑ Ganchou, Thierry „Zampia Palaiologina Doria, épouse du prétendant ottoman Muṣṭafā: un fils de Bāyezīd Ier (1421) ou de Meḥmed Ier (1422)?“, . Impératrices, princesses, aristocrates et saintes souveraines: De l’Orient chrétien et musulman au Moyen Âge et au début des Temps modernes (fr). Presses universitaires de Provence, 2020 — 133–167-bet. ISBN 979-10-365-6145-0. 
  3. ↑ Several of John V's daughters and granddaughters married Ottoman princes: his daughter Maria married Murad I, two more his sons Bayezid I and Yakub, while a fourth, Irene, married Halil, Murad’s half-brother. Two granddaughters, daughters of Theodore and Zampia, married a son and grandson of Bayezid I, Süleyman and Mustafa.
  4. ↑ Joseph von Hammer: Osmanlı Tarihi Vol I (condensation: Abdülkadir Karahan), Milliyet yayınları, İstanbul. pp 79-80
  5. ↑ Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye Tarihi Cilt II, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 pp 97-98 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shahzoda_Mustafo_(Mehmed_I_ning_oʻgʻli)&oldid=774225" dan olindi