Kontent qismiga oʻtish

Shahzoda Mehmed Oʻrxon

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Shahzoda Mehmed Oʻrxon

Oʻrxon afandi Albaniya harbiy kiyimida
Osmanoğlu oilasi boshligʻi
Muddat 1983-yil 9-dekabr — 1994-yil 12-mart
Oʻtmishdoshi Shahzoda Ali Vosib
Davomchisi Shahzoda Ertugʻrul Usmon
Tugʻilishi 12-oktyabr 1909-yil
Naima Sulton saroyi]], Üsküdar, Istanbul, Usmoniylar imperiyasi
Vafoti 12-mart 1994-yil(1994-03-12)
(84 yoshda)
Nice, Fransiya
Dafn etilgan joy 1994-yil 14-mart
Sharqiy qabriston, Nice, Fransiya
Turmush oʻrtogʻi
  • Nofiya xonim
    (turm. 1932; ajr. 1933)
  • Marguerite Fournier
    (turm. 1940; ajr. 1945)
  • Francesca Franchetti
    (turm. 1946; ajr. 1951)
Farzandlari
  • Fotma Necla Sulton
  • Shahzoda Mehmed Salim
  • Ayten Sulton
Uy Usmoniylar
Otasi Shahzoda Mehmed Abdulqodir
Onasi Mehribon xonim

Shahzoda Mehmed Oʻrxon afandi (usmonli turkcha: محمد اور خان‎‎), shuningdek, Mehmed Oʻrxon Osmanoğlu (1909-yil 12-oktyabr — 1994-yil 12-mart) — Usmoniylar shahzodasi, 1983-yildan 1994-yilgacha Usmoniylar xonadonining 42-boshligʻi[1]. Albaniya qiroli Zog I ning maslahatchisi boʻlib xizmat qilgan, Shahzoda Ali Vosibning vafotidan soʻng, 1983-yil 9 dekabrda Usmoniylar xonadoni boshligʻi lavozimini egallagan[2].

Yoshligi

Shahzoda Mehmed Oʻrxon bolaligida

Shahzoda Mehmed Oʼrxon 1909-yil 12-oktyabrda Üsküdarda tugʻilgan[3]. Ammasi Oysha Sultonning aytishicha, u Naime Sulton saroyida dunyoga kelgan[4]. Uning otasi Abdulhamid II va Bidar Sultonning oʻgʻli Shahzoda Mehmed Abdulqodir, onasi esa Mehribon xonim[4] boʻlib[5], onasi etnik jihatdan abxaz edi[6]. 1913-yilda ota-onasi ajrashgach, Mehmed Oʼrxon onasi bilan amakisinikiga ketgan[7]. Soʼngra Galatasaroy litseyi[7] va Robert kollejiga[8] oʻqishga kirgan.

Surgundagi hayoti

1924-yil mart oyida Usmoniylar oilasi surgun qilingach, Mehmed Oʼrxon Vengriyaning Budapesht shahriga joylashdi. Soʼngra u amakisi bilan Livanning Bayrut shahrida, undan keyin ammasi Naime Sulton huzuriga borib, Fransiyaning Nice shahrida yashadi. Bu yerdan keyinchalik Argentinaning Buenos Ayres shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda ikki yarim yil istiqomat qildi[7][2].

Mehmed Oʼrxon Braziliyaning San-Paulu shahrida sanʼat galereyasida kema quruvchi va surat sotuvchi, Bayrut hamda Damashqda taksi haydovchisi, Amerika Qoʻshma Shtatlarida qabriston xizmatchisi, shuningdek, Albaniya qiroli Zog I ning maslahatchisi boʻlib ishlagan[9][2].

1983-yilda Shahzoda Ali Vosibning vafotidan soʻng u Fransiyaning Nice shahridagi uyidan turib Usmoniylar uyining boshligʻi sifatida xizmat qilgan[10]. 1990-yilda „Life“ (tarjimasi „Hayot“) jurnalidagi maqolada u oʻz merosini „ham muqaddas, ham kulgili“ ekanini aytgan va: „Usmoniy boʻlish — bu vaqt bilan nafas olishni bilishdir“, — degan[11].

Shaxsiy hayoti

Mehmed Oʼrxonning birinchi rafiqasi Nofiya xonim edi. U Yeğen oilasidan Ali Rizo bey va uning rafiqasi Nimet xonimning uchinchi qizi edi. Ular 1932-yilda turmush qurishdi. 1933-yilda ularning birinchi farzandi Fotima Necla Sulton ismli qizi dunyoga keldi. 1933-yilda juftlik ajrashgach, Nofiya xonim Misr shahzodasi Abbos Halimga turmushga chiqdi[12][13]. Uning katta opasi Barkamol xonim 1973-yildan 1977-yilgacha Usmoniylar sulolasining 40-boshligʻi Shahzoda Mehmed Abdulazizga turmushga chiqqan va Hurram Sulton ismli qiz farzand koʼrgan[12].

Uning ikkinchi rafiqasi fransuz ayoli Marguerite xonim Fournier edi. Ular 1940-yilda Parijda turmush qurishdi. 1943-yilda ularning oʼgʼli Shahzoda Mehmed Salim Osmanoğlu dunyoga keldi. Biroq juftlik 1945-yilda ajrashdi[14].

Oʼrxonning uchinchi rafiqasi Francesca xonim Franchetti boʻlib, u italiyalik baronning qizi edi. Ular 1945-yildan keyin turmush qurishdi va 7 yildan soʻng ajrashishdi. Ularning Ayten Sulton ismli qizi boʻlgan[14][15].

Vafoti

Mehmed Oʼrxon 1994-yil 12-martda Fransiyaning Nice shahrida 84 yoshida vafot etdi[7][16]. Ikki kundan soʻng 14-mart kuni Nicedagi Sharqiy qabristonga dafn etildi[16]. 2010-yilda Nice munitsipaliteti uning qabrdagi suyaklarini olib, oʻsha qabristondagi 3-raqamli ossuariyga joylashtirdi. Bunday qilinishiga dafn joyidan foydalanish litsenziyasi yillar davomida toʻlanmagani va oila aʼzolari bilan bogʻlanib boʻlmagani sabab sifatida keltirilgan[17].

Farzandlari

Mehmed Oʼrxonning ikki oʻgʻli va ikki qizi bor edi:

  • Fotima Necla Sulton[18] Osmanoğlu (1933-yil 14-sentyabr, Qohira — 2010-yil, Syurix) — Nofiya xonim bilan nikohida tugʼilgan qizi[17], Damat … Germann bilan turmush qurib, ikki oʻgʻil koʻrgan:
    • Sultonzoda Mehmed Erol Germann (1952-yilda tugʼilgan)[15];
    • Sultonzoda Usmon Cem Germann (1963-yilda tugʻilgan)[15];
  • Shahzoda Mehmed Salim[18] Osmanoğlu (1943-yil 3-oktyabr Parijda tugʼilgan) — Marguerite Fournier bilan nikohidan tugʼilgan oʼgʼli, turmush qurgan va bir qizi bor[14]:
    • Claris Sulton Osmanoğlu (1971-yilda tugʻilgan)[15].
  • Ayten Sulton[18] Osmanoğlu (1940-yillarda tugʼilgan) — Francesca Franchetti bilan nikohidan tugʼilgan qizi, turmushga chiqmagan va farzandsiz[15];
  • Shahzoda Ali Xon Oʼrxon afandi (1962-yil 12-noyabr Braziliyada tugʻilgan) — Anna Gomes Pereira Alcalai bilan nikohidan tugʼilgan oʼgʼli.

Nasabi

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ Kessler, P L „Kingdoms of Anatolia“. Ottoman Empire (1915-yil 24-aprel). Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Mehmet Orhan Osmanoğlu Kimdir? Bir Sürgün Öyküsü“ (tr). NetNedir (2018-yil 25-avgust). Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  3. ↑ Bardakçı 2008, s. 13.
  4. ↑ 4,0 4,1 Osmanoğlu, Ayşe. Babam Sultan Abdülhamid. Mona Kitap Yayinlari, 2000 — 267-bet. ISBN 978-6-050-81202-2. 
  5. ↑ Kırpık, Cevdet. Şehzade Evliliklerinde Değişim Changes in the Marriage of Ottoman Princes, 2011 — 171-bet. 
  6. ↑ Kırpık, Cevdet. Şehzade Evliliklerinde Değişim Changes in the Marriage of Ottoman Princes, 2011 — 171-bet. 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Ekinci, Ekrem „PADİŞAH OLACAKTI, MEZARI BİLE YOK: ŞEHZÂDE ORHAN EFENDİ“ (tr). Ekrem Buğra Ekinci. Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  8. ↑ Şehzade Mehmed Orhan Efendi'nin Murat Bardakçı'yla Röportajı (1993) (inglizcha), qaraldi: 2022-03-16
  9. ↑ Pope, Hugh „Oldest Ottoman to come home at last“. The Independent (1992-yil 21-iyul). 2022-yil 12-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  10. ↑ Brookes, Douglas Scott. The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010 — 287-bet. ISBN 978-0-292-78335-5. 
  11. ↑ "Kings in the Wings." Life. March 1990: 45.
  12. ↑ 12,0 12,1 Vâsıb, Ali; Osmanoğlu, Osman Selaheddin. Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim. YKY, 2004 — 239–240-bet. ISBN 978-9-750-80878-4. 
  13. ↑ Bardakçı 2008, s. 21.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 Bardakçı 2008, s. 23.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 Murat Bardakçı. Son Osmanlılar: Osmanlı hanedanı'nın sürgün ve miras öyküsü. İnkılâp, 2008 — 315-bet. ISBN 978-975-10-2616-3. 
  16. ↑ 16,0 16,1 „Osmanlı şehzadesine büyük saygısızlık“ (tr). Sabah (2014-yil 8-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  17. ↑ 17,0 17,1 PAZAN, İbrahim „HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ?“ (tr). ibrahimpazan.com (2014-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.
  18. ↑ 18,0 18,1 18,2 Eğrikar, Özge; EĞRİKAR/İSTANBUL, Özge „Sultan 2. Abdülhamid'in miras davasında ilk tanık“ (tr). hurriyet.com.tr (2019-yil 21-may). Qaraldi: 2021-yil 6-fevral.

Adabiyotlar

  • Bardakçı, Murat. Soʻnggi usmonlilar: Usmonli sulolasining surgun va meros hikoyasi. İnkılâp, 2008. ISBN 978-9-751-02616-3. 
Shahzoda Mehmed Oʻrxon
Tavalludi: 1909-yil 11-iyul Vafoti: 1994-yil 12-mart
Oldingisi Osmanoğlu oilasi boshligʻi
1983-yil 9-dekabr – 1994-yil 12-mart 		Keyingisi 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Shahzoda_Mehmed_Oʻrxon&oldid=774197" dan olindi