Nadr ibn al-Horis
Nadr ibn al-Horis ibn Alqama ibn Kalada ibn Abdumanof ibn Abduddor ibn Qusayy (arabcha: نضر بن الحارث) — arab tabibi, islom paygʻambari Muhammadga qarshi turgan qabilasining eng ashaddiy muxoliflaridan biri sifatida qayd etiladi. Badr jangidan keyin soʻng asirga olingan. U jangda mushriklar safida ishtirok etgan jangchilardan va bayroqdorlardan biri boʻlgan. Nadr ibn al-Horis Makkada Muhammad paygʻambar va musulmonlarga qarshi faoliyati hamda ularni taʼqib qilgani sababli oʻlim jazosiga hukm qilingan[1]. Uning qatl etilishi Ali tomonidan amalga oshirilgan. Ali uni Muhammad paygʻambar va sahobalari huzurida Madinaga qaytishlaridan avval as-Safro hududida boshini tanasidan judo qilgan.
Siyra manbalariga koʻra, ushbu voqea davomida ikki nafar asir — Nadr ibn al-Horis va Uqba ibn Abu Muayt qatl etilgan. Ulardan Nadr ibn al-Horisni Ali ibn Abu Tolib, Uqba ibn Abu Muaytni esa Osim ibn Sobit oʻldirgan. Professor Sara Bouen Savantning taʼkidlashicha, ushbu voqea Nadrning singlisi Qutayla binti al-Horisni uning vafoti munosabati bilan marsiya yozishga ilhomlantirgan. Mazkur marsiyada u Nadrning qatl etilishiga sabab boʻlgan voqea yuzasidan Muhammad paygʻambarni qoralagan[2].
Hayoti
makkalik davrda Nadr ibn al-Horis kichik musulmon jamoasini boʻysundirish uchun ularga har qanday tovarlarni sotishni toʻxtatib, amalda ocharchilikka olib kelgan boykotni qoʻllab-quvvatlovchi hujjat mualliflaridan biri sifatida tanilgan[3]. Shuningdek, u makkalik davrda islomiy paygʻambar Muhammad va uning daʼvatiga qarshi eng yirik muxoliflardan biri hamda ularga nisbatan taʼqiblarni kuchaytirgan shaxslardan biri hisoblanadi[1]. Muqatil ibn Sulaymon kabi islomiy anʼanaparastlar rivoyatiga koʻra, an-Nadr Muhammadni Qurʼon oyatlarida qadimgi xalqlar haqidagi hikoyalarga tayangan holda plagiatda ham ayblagan.
An-Nadr Badr jangidan keyin, uning lashkari hujumda magʻlub boʻlgach, asirga olingan va Makka davridagi taʼqiblardagi ishtiroki hamda aralashuvi uchun qatl etilgan. Mohar Ali ham an-Nadrni Muhammad Madinaga hijrat qilishidan avval uni oʻldirishga uringan suiqasdchilardan biri sifatida tilga oladi. Biroq britaniyalik sharqshunos David Samuel Margoliouth u Muhammadni daʼvo qilish va masxara qilgani uchun qatl etilganini taʼkidlaydi; bu talqin ayrim IX–X asr musulmon manbalarida, jumladan, at-Tabariyda ham uchraydi: u Muhammadning buyruğini Nadrning uni ayblagani bilan oqlovchi ogʻzaki rivoyatni keltiradi[4]. al-Voqidiy esa Nadr musulmonlardan nega qatl etilishini soʻraganida, ular bunga musulmonlarni taʼqib qilgani va qiynagani, shuningdek Qurʼonni masxara qilgani sabab boʻlganini aytishganini bayon qiladi[5][6].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Al-Mubarakpuri, Safi-Ur-Rahman. The Sealed Nectar (Ar-Raheeq Al-mMakhtum): Biography of the Noble prophet, Revised, Darussalam Publications, 2015 — 274-bet. ISBN 978-1591440710.
- ↑ Sarah Bowen Savant, The New Muslims of Post-Conquest Iran: Tradition, Memory and Conversion (Cambridge: Cambridge University Press, 2013), p. 176. E.g. Ibn Khallikanʼs Biographical Dictionary, trans. by Bn Mac Guckin de Slane, Oriental Translation Fund (Series), 57, 4 vols (Paris: Printed for the Oriental translation fund of Great Britain and Ireland, 1842-71), I 372.
- ↑ Ibn Kathir. Bidaya Wa Nihaya, Volume 2 — 30–31-bet.
- ↑ Sarah Boven Savant. The New Muslims of Post-Conquest Iran: Tradition, Memory, and Conversion. Cambridge University Press, 30 September 2013 — 174, 175-bet. ISBN 978-1107292314.
- ↑ Rizwi Faizer. The Life of Muhammad: Al-Waqidi's Kitab Al-Maghazi. Routledge, 5 September 2013 — 53, 54-bet. ISBN 978-1136921148.
- ↑ Journal of King Abdulaziz University: Islamic economics, Volume 3. al-Majlis al-'Ilmī bi-Jāmi'at almalik 'Abd al-'Azīz — 106-bet.