Hasan al-Attor
Shayx Hasan al-Attor (arabcha: حسن العطار; 1766–1835)[1] sunniy shofiiy olim[2], 1830-yildan 1835-yilgacha Al-Azhar bosh imomi boʻlgan[3]. „Koʻp qirrali zot“ sifatida u grammatika, ilm-fan, mantiq, tibbiyot va tarix haqida yozgan[4]. Hasan al-Attor 1830-yilda Al-Azhar shayxi etib tayinlangan va Usmonli Misridagi ilk islohotchi ulamolardan biriga aylangan[5]. U Misr milliy uygʻonishining peshqadami boʻlib, uning merosi shogirdi Rifo at-Tohtaviy kabi bir avlod misrlik modernistlarni yetishtirgan. U mantiq va zamonaviy astronomiya kabi fanlarni oʻqitishni yoqlagan hamda paygʻambar Muhammadning qabilasi Quraysh haqida birinchi zamonaviy tarixni yozgan. U oʻzining modernlashtiruvchi qarashlari tufayli koʻp azob chekkan[6].
Uning gʻayridin (musulmon boʻlmagan) bilimlar bilan dastlabki tanishuvi Fransiyaning Misrni ishgʻol qilishi (1798–1801) davriga toʻgʻri keladi. Fransuzlar chiqib ketgach, oʻz xavfsizligidan qoʻrqib, u Qohirani tark etib, Istanbulga boradi. U yerda 1802-yildan 1806-yilgacha tinimsiz oʻqiydi va mutolaa qildi, soʻngra oʻz tahsilini Aleksandretta (bugungi Iskandaron), Izmir va Damashqda davom ettirib, 1815-yilda Misrga qaytadi. U yangi tibbiyot kollejining birinchi direktori boʻlib, Kairo veterinariya kollejida kuzatgan murda disepsiyasi zarurligini XI asr allomasi Ibn Sinoning xristian Yevropasida allaqachon tark etilgan tajribasiz, nazariy taʼlimotlariga qarshi himoya qildi. Al-Azhar universitetida muvaffaqiyatli maʼruzachi boʻlsa-da, u yerdagi faoliyati Gʻarb taʼsiriga qarshi boʻlgan ulamolar bilan doimiy ziddiyatlar ostida kechadi, natijada baʼzan darslarni oʻz uyida oʻtishga majbur boʻlgan. Rektor etib tayinlangach, bu tarangliklar yanada kuchaydi. U toʻrt yil ichida vafot etgan[7].
Eʼtiqodi
Tarixchi, Temple universiteti professori Piter Gran fikricha, uning birinchi bosqichi, yaʼni ashʼariy davri, uning Turkiyada istiqomat qilgan davrining boshidayoq yakunlangan. Shundan soʻng, mantiq va boshqa fanlarni oʻrganishi uni moturidiy pozitsiyasiga yaqinlashtirdi. 1830-yillarda u ijtihod haqida moturidiy nuqtayi nazardan yozdi[8].
Manbalar
- ↑ De Bellaigue, Christopher „1: Cairo“, . The Islamic Enlightenment: The Struggle Between Faith and Reason 1798 to Modern Times. New York: Liveright Publishing Corporation, 2017 — 17-bet. ISBN 978-0-87140-373-5. „"Hassan al-Attar ... was born in Cairo in around 1766"“
- ↑ „الشيخ حسن العطار.. شيخ الأزهر المجدد“ (ar). islamist-movements.com. بوابة الحركات الإسلامية. 2015-yil 13-iyunda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Goldschmidt, Jr., Arthur. Biographical Dictionary of Modern Egypt. Lynne Rienner Publishers, 2000 — 26-bet. ISBN 978-1-55587-229-8. Qaraldi: 2013-yil 26-mart.
- ↑ Peter Gran „Ḥasan al-ʻAṭṭār“, . Essays in Arabic Literary Biography: 1350–1850 Roger M. A. Allen: . Otto Harrassowitz Verlag, 2009 — 56–68-bet. ISBN 978-3-447-05933-6.
- ↑ Bacik, Gokhan „Introduction“, . Contemporary Rationalist Islam in Turkey. 50 Bedford Square, London, WC1B 3DP, UK: I.B. Tauris, 2021 — 1-bet. ISBN 978-0-7556-3674-7.
- ↑ De Bellaigue, Christopher „1: Cairo“, . The Islamic Enlightenment: The Struggle Between Faith and Reason 1798 to Modern Times. New York: Liveright Publishing Corporation, 2017 — 36–37-bet. ISBN 978-0-87140-373-5.
- ↑ Christopher de Bellaigue, The Islamic Enlightenment. The Struggle between Faith and Reason: 1798 to Modern Times (New York, Liveright, 2017), ISBN 9780871403735, 26-33.
- ↑ Peter Gran. Islamic Roots of Capitalism: Egypt, 1760-1840. Syracuse University Press, 1998 — 134-bet. ISBN 9780815605065.
Adabiyotlar
- F. De Jong, 'The itinerary of Hasan al-'Attar (1766-1835): a reconsideration and its implications', Semit tadqiqotlari jurnali, 28-jild, 1-son (1983), 99–128-betlar.
Havolalar
- Al-Attarni qayta kashf etish
- Dunne, Bruce William. Zamonaviy Misrda jinsiylik va „sivilizatsiya jarayoni“. ProQuest, UMI Dissertations Publishing, 1996.
 | Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |