Дермотт қонуни
| Дермотт қонуни (Дермотт'с лаw) | |
|---|---|
| Тури | Астрономик қонуният / Эмпирик қоида |
| Муаллифи | Стенли Дермотт (Станлей Дермотт) |
| Кашф этилган йил | 1988-йил |
| Қўлланилиш соҳаси | Қуёш тизими, Экзосайёралар тизими |
| Асосий мазмуни | Сайёралар орбиталари радиусларининг геометриc прогрессияси |
| Узвий боғлиқ тушунчалар | Титиус-Боде қонуни, Орбитал резонанс |
Дермотт қонуни — Қуёш тизимидаги ва бошқа экзосайёралар тизимидаги сателлитлар (табиий йўлдошлар) системаларининг орбиталараро масофалари маълум бир геометрик қонуният (прогрессия) бўйича жойлашишини кўрсатиб берувчи эмпирик қоидадир. Ушбу қонун 1988-йилда британиялик-америкалик астроном Стенли Дермотт (Станлей Дермотт) томонидан таклиф этилган [1].
Қонуннинг мазмуни
Титиус-Боде қонунидан фарқли ўлароқ, Дермотт қонуни фақатгина Қуёш атрофида айланувчи асосий сайёраларга эмас, балки асосан газ гигантлари атрофидаги табиий йўлдошлар системасига (масалан, Юпитернинг Галилея йўлдошлари ёки Уран йўлдошлари системасига) нисбатан жуда аниқ ишлайди.
Бу шуни англатадики, ҳар бир кейинги йўлдошнинг марказий жисмдан узоқлиги ўзидан олдингисига нисбатан маълум бир доимий кўпайтирувчи (фактор) бўйича ортиб боради.
Илмий аҳамияти ва келиб чиқиш сабаби
Ушбу қонуннинг мавжудлиги тасодифий эмас. Астрономларнинг фикрича, бундай қонуниятларнинг юзага келишига қуйидаги омиллар сабаб бўлади: 1. **Космик эволюция ва миграция:** Сайёралар ва йўлдошларнинг дастлабки шаклланиш даврида уларнинг протопланет дискидаги газ ва чанг билан ўзаро таъсири. 2. **Гелгитчи кучлар ва орбитал резонанс:** Вақт ўтиши билан тизимдаги жисмлар ўртасидаги Орбитал резонанс таъсирлари орбиталарнинг барқарорлашувига ва маълум математик тартибга келишига олиб келади.
Дермотт қонуни замонавий астрономияда янги кашф этилаётган экзосайёралар тизимларининг тузилишини тушуниш ва ҳали кашф этилмаган сайёраларнинг тахминий жойлашувини олдиндан айтиб беришда муҳим восита бўлиб хизмат қилади.
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ Дермотт, Станлей Ф. (1988). "Тҳе оригин оф тҳе Солар Сйстем". Дйнамиcс оф Солар Сйстем сйстемс.