Kontent qismiga oʻtish

Dahis va al-Gʻabra

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Dahis va al-Gʻabra
Ruins of the oldest mosque in Najd at al-Qarina, Saudi Arabia; originally built on the site of a church in the early 7th century (5).jpg
Abs va Zubyan qabilalari oʻrtasida boʻlib oʻtgan janglarning taxminiy joyi
Sanalar tax. 568—609-yillar
Urush yeri Al-Yamama
Natija Gʻolib aniqlanmagan
  • Ikki qabila oʻrtasida sulh tuzilgan
  • Qon pulini (diyya) uchinchi tomonlar toʻlagan.
Raqiblar
Banu Abs Banu Zubyan (Tayy va Havazin qoʻllab-quvvatlagan.
Qoʻmondonlar
Qays ibn Zuhayr Huzayfa ibn Badr

Dahis va al-Gʻabra (arabcha: داحس والغبراء‎‎) Gʻatafanning ikki qabilasi oʻrtasidagi qurolli toʻqnashuv. Mojaro ot poygasiga pul tikish bahsidan kelib chiqib, milodiy VI asrda yuz bergan.

Kelib chiqishi

Dahis va al-Gʻabra urushining ikki asosiy yetakchilarining oila shajarasi.

Banu Abs qabilasi sarodir Qays ibn Zuhayr Banu Zubyan qabilasi sarodir Huzayfa ibn Badr bilan ot poygasi boʻyicha garov oʻynagan edi[1][2][3]. Qays Dahis laqabli otni, Huzayfa esa al-Gʻabra laqabli otni keltirdilar. Gʻolib raqib qabiladan kamida yuzta tuya olardi[1][2][3].

Poyga vaqtida Banu Zubyan oʻz qabilasidan bir necha kishini Dahis laqabli otni chalgʻitish uchun yubordi[1][2][3]. Natijada, Dahis sekinlashib, uning raqibi al-Gʻabra gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻldi. Banu Abs boʻlib oʻtgan voqeadan xabar topgach, aralashuv boʻlmaganda oʻzlari gʻalaba qozonishlari mumkinligini asos qilib, Banu Zubyandan yuzta tuya toʻlashni talab qildi[1][2][3]. Biroq, Huzayfa ibn Badr toʻlovni rad etgach, Banu Abs javoban uning akasini pichoqlab oʻldirdi. Banu Zubyan esa Qays ibn Zuhayrning ukasini pichoqlab, javob qaytardi. Pichoqlashlar qabilalar orasida bir qator qonli zoʻravonliklarni keltirib chiqardi[1][2][3].

Urush

Urushning borishi

Janglar taxminan qirq yil davom etdi[1][2]. Islomgacha boʻlgan davr shoiri Antarah ibn Shaddod urushda ishtirok etgan jangchilardan biri boʻlib, Banu Abs qabilasi tomonda jang qilgan[1][2]. Boshqa arab qabilalari, jumladan Havazin va Tayy mazkur mojaroda Banu Zubyanni qoʻllab-quvvatladilar[1][3]. Janglarda yuzdan ortiq odam halok boʻldi. Halok boʻlganlar orasida Huzayfa ibn Badr va Antarah ibn Shaddod ham bor edi[1]. Biroq, Banu Absning ayrim aʼzolari al-Yamama orqali oʻtadigan Laxmiylar karvonlarini qoʻriqlash maqsadida jangga kirishishdan oʻzlarini tiyib turdilar-Ghubra |url=https://www.qssas.com/story/5333 |website=Qassas|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020220356/https://www.qssas.com/story/5333 |archive-date=2019-10-20 }}</ref>. Oʻsha paytdagi Laxmiylar hukmdori an-Nuʼmon III ibn al-Munzir Banu Abs qabilasiga, agar qabila karvonlarni muvafaqqiyatli muhofaza qila olsa, mukofotlar vaʼda qilgan edi[4]. Bu esa Banu Zubyan qabilasining hasadini keltirib, mojaroni yanada kuchaytirdi[4].

Urushning yakunlanishi

Qoʻshni qabilalardan boʻlgan ikki savdogar, al-Horis va Ibn Sinon, mojaroni bartaraf etish uchun vositachi boʻldilar. Ular nafaqat Banu Abs va Banu Zubyan qabilalari uchun, balki urush davomida halok boʻlgan barcha qabila boshliqlari uchun ham qon haqi toʻlashni taklif qildilar[2][5]. Banu Abs va Banu Zubyan oʻrtasida sulh tuzilib, mojaroga chek qoʻyildi[2][5].

Vaqt oraligʻi

Mojaro taxminan 494—534-yillarda boʻlib oʻtgan Basus urushidan bir necha yil keyin yuz berdi[1]. Bu esa mojaro VI asrda yuz berganini anglatadi. Sir William Muir mojaroni milodiy 568—609-yillarda sodir boʻlgan, deb hisoblaydi[6].

Manbalar

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 Barru, Taufique. Tarikh al-'Arab al-Qadim, 2nd, Beirut, Lebanon: Dar Al Fikr, 2001. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Ibn Abd Rabbih. Kitāb al-ʿIqd al-Farīd. Morocco: Maktaba At-Ta'lif At-Taryama Wa'l Nasar, 1937. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Ibn al-Athir. al-Kāmil fī al-tārīkh. Beirut, Lebanon: Dar Sader, 2009. ISBN 9789953136578. 
  4. ↑ 4,0 4,1 Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Qassas-2012
  5. ↑ 5,0 5,1 Nicholson, R. A.. A Literary History of the Arabs (en). Cosimo, Inc., 2010-01-01. ISBN 978-1-61640-340-9. 
  6. ↑ Muir, William. The Life Of Mahomet: From Original Sources. Hardpress Publishing, 2013. ISBN 978-1314678871.  
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dahis_va_al-Gʻabra&oldid=382825" dan olindi