Boyazid I Yildirim: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
[[Fayl:Timur the Great's imprisonment of the Ottoman Sultan Bayezid.jpg|thumb|Sulton Boyazidning [[Amir Temur]] tomonidan asir olinishi]] | |||
'''BOYAZID I Yildirim''' ([[1359]]-[[1403]]) - usmonlilar sulolasiga mansub [[Turkiya]] sultoni (1389—1402), sulton [[Murod I (Usmonlilar imperiyasi)]] (1359—1389)ning toʻngʻich oʻgʻli, sulton [[Oʻrxon I]] (1326—1359)ning nabirasi. Otasi [[Kosovo jangi]]da halok boʻlgach, 30 yoshida taxtga oʻtirgan. Boyazid ota-bobolari siyosatini davom ettirib, tez orada [[Dunay]] boʻyi davlatlarini oʻziga boʻysundirdi. Soʻng, [[Vizantiya]] imperatori Ioann bilan uning oʻgʻli Andronik oʻrtasidagi ixtilofdan foydalanib, Andronikka harbiy yordam koʻrsatdida, uni Vizantiya taxtiga oʻtqazdi, Ioanni esa zindonga tashladi. Ammo, ikki yildan soʻng ([[1394]]) Andronikni taxtdan tushirib, Ioanni yana taxtiga oʻtqazib qoʻydi. Shunday qilib, Boyazid Vizantiyani butunlay oʻziga qaram qilib oldi. Keyin, Boyazid 1395—1396-yillarda [[Bolgariya]], [[Makedoniya]], [[Fessaliya]]ni fath etdi, [[Gretsiya]]ga bostirib kirib [[Argos]] shahrni butunlay vayron qildi, Bolqon arxipelagidagi orollarga chopqun qilib, [[Moreya]] va [[Vengriya]]ga tahdid sola boshladi. Shunda [[Bogemiya]] va [[Vengriya]] qiroli [[Sigizmund I]] (1368—1437) turli mamlakatlardan katta qoʻshin toʻplab Boyazidga qarshi yurish qildi, ammo [[1396-yil]] [[28-sentabr]]da [[Nikopol]] shahri yonida (Dunay boʻyida)gi jangda tor-mor keltirildi (qarang [[Salib yurishlari]]). Jangdan soʻng, Boyazid asir olingan 3 ming kishini qatl ettirdi. Boyazid bu yirik gʻalaba tufayli [[Bosniya]], [[Vengriya]]ni ham qoʻlga kiritib, [[Bolqon]] yarim orolida oʻz mavqeini mustahkamlab oldi. Boyazid [[Anqara jangi]]da [[Amir Temur]] tomonidan butunlay tor-mor etilib, oʻzi asir olindi va koʻp oʻtmay vafot etdi. | |||
== Adabiyotlar == | |||
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil | |||
{{OʻzME}} | |||
{{Ottoman-stub}} | |||
{{royal-stub}} | |||
{{bio-stub}} | |||
{{Usmoniylar imperiyasi sultonlari}} | |||
[[Turkum:Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari]] | |||
{{Taxt uchun kurashgan Usmoniy shahzodalar}} | |||
[[Turkum:Usmonli sulolasi]] | |||
[[Turkum:14-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlari]] | |||
[[Turkum:Boyazid I]] | |||
[[Turkum:15-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlari]] | |||
2026-yil 7-avgust, 20:05 dagi (joriy) koʻrinishi

BOYAZID I Yildirim (1359-1403) - usmonlilar sulolasiga mansub Turkiya sultoni (1389—1402), sulton Murod I (Usmonlilar imperiyasi) (1359—1389)ning toʻngʻich oʻgʻli, sulton Oʻrxon I (1326—1359)ning nabirasi. Otasi Kosovo jangida halok boʻlgach, 30 yoshida taxtga oʻtirgan. Boyazid ota-bobolari siyosatini davom ettirib, tez orada Dunay boʻyi davlatlarini oʻziga boʻysundirdi. Soʻng, Vizantiya imperatori Ioann bilan uning oʻgʻli Andronik oʻrtasidagi ixtilofdan foydalanib, Andronikka harbiy yordam koʻrsatdida, uni Vizantiya taxtiga oʻtqazdi, Ioanni esa zindonga tashladi. Ammo, ikki yildan soʻng (1394) Andronikni taxtdan tushirib, Ioanni yana taxtiga oʻtqazib qoʻydi. Shunday qilib, Boyazid Vizantiyani butunlay oʻziga qaram qilib oldi. Keyin, Boyazid 1395—1396-yillarda Bolgariya, Makedoniya, Fessaliyani fath etdi, Gretsiyaga bostirib kirib Argos shahrni butunlay vayron qildi, Bolqon arxipelagidagi orollarga chopqun qilib, Moreya va Vengriyaga tahdid sola boshladi. Shunda Bogemiya va Vengriya qiroli Sigizmund I (1368—1437) turli mamlakatlardan katta qoʻshin toʻplab Boyazidga qarshi yurish qildi, ammo 1396-yil 28-sentabrda Nikopol shahri yonida (Dunay boʻyida)gi jangda tor-mor keltirildi (qarang Salib yurishlari). Jangdan soʻng, Boyazid asir olingan 3 ming kishini qatl ettirdi. Boyazid bu yirik gʻalaba tufayli Bosniya, Vengriyani ham qoʻlga kiritib, Bolqon yarim orolida oʻz mavqeini mustahkamlab oldi. Boyazid Anqara jangida Amir Temur tomonidan butunlay tor-mor etilib, oʻzi asir olindi va koʻp oʻtmay vafot etdi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Usmonlilar imperiyasi haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
| Qirol oila aʼzosi haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
| Shaxsiyat haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |