Boku yaqinidagi Il-76 halokati (1989)
 Aviahalokatda qatnashgan Il-76ning analogi | |
| Hodisa | |
|---|---|
| Sana | 1989-yil 18-oktyabr |
| Xulosa | konstruktiv nosozlikka olib kelgan dvigatelning ishdan chiqishi |
| Joylashgan joy | Kaspiy dengizi, Sumgait yaqinida, Ozarbayjon SSR |
| Turi | Il-76 |
| Operator |
 SSSR Harbiy-havo kuchlari |
| Roʻyxatdan oʻtish | CCCP-76569 |
| Parvoz kelib chiqishi | Nasosnaya aviabazasi, Ozarbayjon SSR |
| Manzil | Jovtneve aviabazasi, Bolhrad, Ukraina SSR |
| Yoʻlovchilar | 48 |
| Ekipaj | 9 |
| Oʻlim holatlari | 57 |
| Omon qolganlar | 0 |
Boku yaqinidagi Il-76 halokati – 1989-yil 18-oktyabr, chorshanba kuni Ozarbayjon SSRning Nasosnaya aviabazasidan Ukraina SSRning Jovtneve avibazasiga uchayotgan Sovet Harbiy-havo kuchlarining Il-76 transport samolyoti ishtirokida sodir boʻlgan aviahalokat. 98-gvardiyachi havo desant diviziyasining 217-parashyut-desant polkining 8-rotasining shaxsiy tarkibini olib kelayotgan Il-76 harbiy transport samolyoti Boku yaqinida Kaspiy dengiziga qulab tushdi. Bu Ozarbayjon tarixidagi eng yirik aviahalokatdir[1].
Halokat
8-parashyut-desant rotasining shaxsiy tarkibi Armaniston-Ozarbayjon mojarosi zonasida topshiriqni bajarib, oʻzining Ukraina SSR Odessa viloyati Bolgrad shahridagi bazasiga qaytayotgan edi. Samolyotda 48 nafar parashyutchidan tashqari, harbiy texnika, ikkita BMD va GAZ-66 ham boʻlgan. Kechasi parvozdan besh daqiqa oʻtgach, birinchi raqamli dvigatel parchalanib, yonib ketdi va 1600 metr balandlikda qulab tushdi. Uning qoldiqlari yoqilgʻi bakini teshib oʻtdi va katta yongʻinga sabab boʻldi. Yongʻinni oʻchirish tizimi oʻchirildi. Ekipaj uchish aerodromiga qaytishga harakat qildi. Yongʻinning halokatli rivojlanishi chap qanotning vayron boʻlishiga olib keldi. Samolyot boshqaruvni yoʻqotdi va yongʻin boshlanganidan 11 daqiqa oʻtgach, qirgʻoqdan 1,5 kilometr uzoqlikda Kaspiy dengiziga quladi.
Samolyot bortidagi barcha halok boʻldi: toʻqqiz ekipaj aʼzosi (sakkiz ofitser, bir praporshik) va 48 desantchi (besh ofitser, ikki praporshik, yetti serjant va 34 askar).
Avariya qidiruv-qutqaruv guruhlarining tezkor choralarini koʻrishiga sabab boʻldi, ular samolyotning qoldiqlarini va qurbonlarning qoldiqlarini Kaspiy dengizi suvlaridan olib chiqishga muvaffaq boʻldi. Keyinchalik halokatning aniq sabablarini aniqlash uchun hodisa boʻyicha tergov boshlandi[2].
Tergov
D-30KP dvigatelidagi konstruktiv nuqson halokat sababi deb topildi[3]. Dvigatelning ishdan chiqishi vallararo podshipnikning ishdan chiqishi, keyin esa moy muhri va val yuzasi orasidagi ishqalanish natijasida kuchli qizib ketish natijasida past bosimli turbina valining ishdan chiqishi natijasida yuzaga keldi.
Xotirasining abadiylashtirilishi
- SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan halokatda halok boʻlgan barcha 57 harbiy xizmatchi vafotidan keyin „Shaxsiy jasorat uchun“ ordeni bilan taqdirlandi.
- 8-rota va Il-76MD ekipajining halok boʻlgan parashyutchilari xotirasiga Bolgrad, Ivanovo shaharlarida, Dnepropetrovsk viloyatidagi Gvardeyske harbiy shaharchalarda va Odessa viloyatidagi Artsiz shahridagi 4-oʻrta maktab yonida yodgorliklar oʻrnatildi.
- Moviy beretlar (ruscha: Голубые береты) ansamblining „Ekipaj 561“ („Moviy qush quladi“) qoʻshigʻi qurbonlarga bagʻishlangan[4].
Manbalar
- ↑ Ranter, Harro „ASN Aircraft accident Ilyushin Il-76MD CCCP-76569 Sumqayit“. aviation-safety.net. Aviation Safety Network. Qaraldi: 2022-yil 21-iyun.
- ↑ Ranter, Harro „ASN Aircraft accident Ilyushin Il-76MD CCCP-76569 Sumqayit“. aviation-safety.net. Aviation Safety Network. Qaraldi: 2022-yil 21-iyun.
- ↑ „Справка. Список катастроф Ил-76 с 1988 по 2001 годы“. 2001-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 7-noyabr.
- ↑ Неизвестные вандалы в г. Болграде Одесской области осквернили памятник погибшим воинам-десантникам (Wayback Machine saytida 2009-10-16 sanasida arxivlangan) Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (16-oktyabr 2009-yil)
Havolalar
- Евгений Смирнов. „За личное мужество“. Республика Башкортостан, № 201 (2005-yil 18-oktyabr). Qaraldi: 2012-yil 31-oktyabr.
- „Катастрофа Ил-76МД над Каспийским морем в районе аэр. Насосная“. airdisaster.ru. Qaraldi: 2012-yil 31-oktyabr.