Bezmiara Kadın
| Bezmiara Kadın | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Tugʻilishi | Cherkesiya | ||||
| Vafoti |
1909 Istanbul | ||||
| Turmush oʻrtogʻi |
Abdulmajid I (turm: 1847 – ajr: 1859) Tevfik posho (ajr: 1859) Ahmad bey (ajrashgan) | ||||
| Farzandlari |
| ||||
| |||||
| Uy | Usmoniylar (nikoh orqali) | ||||
| Otasi | Ismoil Komil posho (farzandlikka olgan) | ||||
| Onasi | Fotima Zahro xonim (farzandlikka olgan) | ||||
| Dini | Islom, sunniylik | ||||
Bezmiara Kadın[a] (usmonli turkcha: بزم آرا قادین – „bezatilgan bazm“; 1909-yilda vafot etgan) – Usmoniylar davlati sultoni Abdulmajid I ning ikkinchi qonuniy xotini.
Yoshligi
Kelib chiqishi cherkeslardan boʻlgan Bezmiarani „Misirli xonim“ nomi bilan tanilgan Fotima Zahro xonim farzandlikka olgan. Zahro xonim Mehmed Orif poshoning qizi, bosh vazir Halil Hamid poshoning nabirasi boʻlgan[1]. Bezmiara Misrli Muhammad Alining oʻgʻli Ismoil Komil posho bilan turmush qurgan[2][3][4]. Ismoil poshoning vafotidan keyin Fotima Zahro Istanbulga koʻchib kelgan[2] va Akıntıburnudagi Halil Hamid posho saroyiga joylashgan[1].
Birinchi turmushi
Abdulmajid 20 yoshlarda boʻlgan chogʻida bir kuni Misirli xonimnikiga tashrif buyurgan. U yerda pianino chalgan Bezmiarani koʻrib, unga oshiq boʻlgan. Shundan soʻng Abdulmajid uning qoʻlini soʻragan, ammo Bezmiara bu taklifni keskin rad etgan. Biroq oradan koʻp oʻtmay, u taklifga rozilik bildirgan[5]. Ularning nikohi 1847-yilda boʻlib oʻtgan[6][7] va Bezmiaraga „Beshinchi iqbol“ unvoni berilgan.
1848-yilda Bezmiara „Toʻrtinchi iqbol“ unvoniga koʻtarildi. 1850-yil 22-fevralda Çırağan saroyida oʻzining yagona farzandi – qizi Muqbil Sultonni dunyoga keltirdi, biroq farzandi ikki oyligida vafot etdi[8]. Oʻsha yili Bezmiara „Uchinchi iqbol“ unvoniga, 1853-yilda esa „Katta iqbol“ unvoniga koʻtarildi[9]. 1854-yilda esa Bezmiara „Beshinchi Kadın“ unvoniga sazovor boʻldi[2].
Abdulmajid Bezmiarani nafaqat sevardi, balki uni yuksak qadrlar edi ham. U Bezmiaraga unga sovgʻa qilgan chiroyli kemasiga koʻchib oʻtishiga ruxsat bergan. Aynan oʻsha yerda Bezmiara Tevfik posho bilan sirli va yaqin munosabat oʻrnatgan[10][11].
Ikkinchi turmushi
1859-yilda Bezmiara Abdulmajid bilan ajrashdi va 1859-yil 2-iyunda Tevfik posho bilan turmush qurdi[12]. Garchi sultonning vazirlari ajralish shartnomasida sultonga nisbatan haqorat boʻlmasligi uchun Bezmiaraga qayta turmush qurmaslik majburiyatini yuklagan boʻlsalar-da, Abdulmajid vazirlarning bu soʻzlarini eʼtiborsiz qoldirdi. Shuningdek, Abdulmajid er-xotinga Toj mulkiga tegishli boʻlgan bir saroyni berdi. 1861-yilda Abdulmajidning oʻlimidan soʻng taxtga Abdulaziz chiqqach, u Tevfik posho va Bezmiarani Bursaga joʻnatdi. Oradan koʻp oʻtmay, ular ajrashdilar va Tevfik 1865-yilda qatl etildi[13][14]. Ularning 1862-yil 28-oktyabrda Istanbulda tugʻilgan Emine Cavidan xonim ismli qizi bor edi. Bezmiara va Tevfik posho qizining tugʻilishidan keyin ajrashgan[15][16].
Cavidan 1886-yilda Abdulmajid va Serfiraz xonimning oʻgʻli Shahzoda Salim Sulaymonga turmushga chiqqan[15][13]. Biroq keyinchalik ular ajrashgan va Cavidan 1891-yil 2-fevralda Misr shahzodasi Husayn beyga turmushga chiqqan. 1898-yilda shahzodaning oʻlimidan keyin esa Cavidan Usmon posho bilan turmush qurgan[16].
Uchinchi turmushi
Bezmiara Tevfik posho bilan ajrashganidan soʻng Bursa avqof (vaqflar) direktori Uzun Ahmad beyga turmushga chiqqan. Bir necha yildan soʻng ular ham ajrashganlar. Shundan soʻng Bezmiara yana Istanbulga qaytib kelgan va shu shaharda ogʻir hayot kechirgan[13][17].
Farzandlari
| Ismi | Tugʻilgan sanasi | Vafot sanasi | Izohlar |
|---|---|---|---|
| Abdulmajid I dan | |||
| Muqbil sulton | 1850-yil 9-fevral[8][18] | 1850-yil 25-fevral[8][18] | Çırağan saroyida tugʻilgan, goʻdakligida vafot etgan va Yangi masjidda dafn etilgan. |
| Tevfik Poshodan | |||
| Emine Cavidan xonim | 1862-yil 28-oktyabr[15]. | — | 3 marta turmushga chiqqan, zurriyot qoldirgan. |
| Uzun Ahmad veydan | |||
| farzandsiz | |||
Yana qarang
Izohlar
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Muradoğlu, Abdullah. Reformun Dervişleri. Bakış, 2001 — 76-bet.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Uluçay 2011, s. 210.
- ↑ 3,0 3,1 Hanim 1872, s. 47.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 591.
- ↑ Hanim 1872, s. 48.
- ↑ İrtem, Süleyman Kâni; Kocahanoğlu, Osman S.. Bilinmeyen Abdülhamid. Temel, 2003 — 127-bet. ISBN 978-9-754-10060-0.
- ↑ Arslan, Mehmet. Osmanlı saray düğünleri ve şenlikleri: Manzum sûrnâmeler. Sarayburnu Kitaplığı, 2008 — 329-bet. ISBN 978-9-944-90563-3.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Uluçay 2011, s. 227.
- ↑ Uluçay 2011, s. 212 n. 24.
- ↑ Hanim 1872, ss. 48–50.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 593.
- ↑ Sakaoğlu 2008, ss. 593–594.
- ↑ 13,0 13,1 13,2 Sakaoğlu 2008, s. 594.
- ↑ Haskan, Mehmet Nermi. Yüzyıllar boyunca Üsküdar - Volume 2. Üsküdar Belediyesi, 2001 — 709-bet. ISBN 978-9-759-76062-5.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 12-bet.
- ↑ 16,0 16,1 Burak, Ertuğrul. Cariyeler Saltanatı. artcivic, November 8, 2011. ISBN 978-6-054-33716-3.
- ↑ Uluçay 2011, s. 211.
- ↑ 18,0 18,1 Paşa 1960, s. 145.
Adabiyotlar
- Hanim, Melek. Thirty years in the harem: or, The autobiography of Melek-Hanum, wife of H.H. Kibrizli-Mehemet-Pasha, 1872.
- Uluçay, M. Çağatay. Padişahlarning xotinlari va qizlari. Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5.
- Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Qadin Sultonlari: Valida sultonlar, xotunlar, hasekilar, qadinefendilar, sultonefendilar. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-6-051-71079-2.
- Paşa, Ahmed Jevdet. Tezâkir. [2]. 13 - 20, 2-jild. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1960.