Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Аз-Зафар Дамрий масжиди

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Масжид
Аз-Зафар Дамрий масжиди
MosqueICO

Аз-Зафар Дамрий масжиди (арабча: مسجد الظفر دمري‎‎)[а] — Фаластин давлати Ғазза шаҳри Шужоия туманида жойлашган вайрон қилинган масжид. Тахминан милодий 1360-йилда минтақада Мамлуклар ҳукмронлиги даврида қурилган, 1498-йилда кенгайтирилган. Масжиднинг марказида ҳовли бор. Унинг атрофида намозхона, кутубхона, дафн этиҳ хонаси, айвон ва минора жойлашган. Бино минтақадаги можаролар пайтида, жумладан, Биринчи жаҳон уруши, 2014-йилги Ғазо уруши ва 2023-йилда бошланган Ғазо урушида зарар кўрган.

Тарихи

Масжид йилда мамлук амири Шаҳобиддин Аҳмад ибн Азафир ат-Тҳафер Дамрий томонидан асос солинган бўлиб, масжид унинг номи билан аталган[1]. Ат-Тҳафер Дамрий масжидга дафн этилган. 1498-йилга (903-ҳижрий) оид битик масжид шу давр атрофида кенгайтирилганини кўрсатади[2].

1917-йил охиридаги Ғазонинг учинчи жангидан сўнг, унда Британия армияси Ғазони турк қўшинларидан эгаллаб олган, шаҳар вайрон бўлди ва Зофор Домри масжиди ҳам зарар кўрди. У кейинги ўн йилликларда, Фаластиндаги Британия мандати даврида қайта тикланди[3].

Зофор Домри масжиди 2014-йилги Ғазо уруши давомида зарар кўрган 170 дан ортиқ масжидлардан бири эди[4][3]; 2010-йилда қурилган қисмлар энг катта зарарни олди ва таъмирлаш ишлари 2015-йилда олиб борилди[1]. У Авқоф ва диний ишлар вазирлиги томонидан бошқарилади[5].

Масжид Ғазо секторига Исроил босқини пайтида яна зарар кўрди, ўшанда у уч марта бомбардимон қилиниб, булдозер билан бузиб ташланди[5]. 2025-йил февралда Ғазо Авқоф вазирлиги Ғазо секторидаги масжидларнинг 79 фоизи вайрон қилинганини маълум қилди[6]. 2026-йил феврал (2026-02) ҳолатига кўрада УНЕСCО масжид сунъий йўлдош тасвирлари ва имкон қадар жойида тезкор баҳолашлар асосида шикастлангани тасдиқланган 160 дан ортиқ маданий обектлардан бири эканини тасдиқлади[7].

Меъморчилиги

Масжид ўлчами 24.5 бй 26 метр (80 бй 85 фт) бўлиб, оҳактош ва қумтошдан қурилган. 13.8 бй 9.2 метр (45 бй 30 фт) ўлчамли ҳовли атрофига шарқда намозхона, жанубда и вон, минора, шимол томонда эса кутубхона ва ат-Тҳафер Дамрийнинг қабри жойлашган дафн хонаси жойлаштирилган[8].:153, 156 Шимол томондаги кириш қисми масжиднинг 1360-йилдаги илк қурилиш даврига мансуб бўлиб, 20-аср охирида Ғазодаги мамлуклар давридан сақланиб қолган энг яхши кириш жойларидан бири эди. Масжид қурилган санани билдирувчи битик эшик тепасида жойлашган. Унинг юқорисида учбарг нақшлар ва геометрик шакллардан иборат безакли майдонлар бор[8].:152–154, 371 Биринчи жаҳон урушидан кейинги қайта қуриш чоғида бир нечта и вонлар қўшилган. 1990-йилларга келиб и вонлардан фақат биттаси, жануб томондагиси, сақланиб қолган — у эҳтимол мамлуклар даврига оид бўлган[8].:152–153

Намозхона ҳовли билан икки эшик орқали боғланган. Ҳовлига равоқ орқали эмас, балки шундай кириш йўли усули Сурияда ривожланган бўлиши мумкин. Бу услуб Ғазодаги бошқа масжидларда ҳам, масалан, 13-асрга оид ал-Агами масжидида ҳам қўлланган[8].:357

Яна қаранг

Изоҳлар

  1. ↑ Бошқа номлари: Аз-Зуфурдимрий масжиди, Аз-Зафар Дамрий ва Қазмарий.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Али, Тагҳреэд (3 Фебруарй 2021), „Газа cоунц Мамлук-эра мосқуэ амонг анcиэнт треасурес“, Ал-Монитор, 19 Април 2021да асл нусхадан архивланди, қаралди: 18 Май 2025
  2. ↑ Садеқ, Моаин. Диэ мамлукисче Арчитектур дер Стадт Газа (де). Клаус Счwарз Верлаг, 1991 — 152-бет. ДОИ:10.1515/9783112400968. ИСБН 978-3-11-240096-8. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Виргили, Фабриcе (2025), „Мосқуéэ ал-Ẓафар Дамрī (Зофор Домри)“ [Ал-Ẓафар Дамрī Мосқуэ (Зофор Домри)], Газа, инвенторй оф а бомбед ҳеритаге (франсузча), 23 Май 2025да асл нусхадан архивланди, қаралди: 18 Май 2025
  4. ↑ Фордҳам, Алиcе. „Газа'с Cасуалтиэс Оф Wар Инcлуде Иц Ҳисториc Мосқуэс“ (эн). НПР (2014-йил 12-август). Қаралди: 2025-йил 18-май.
  5. ↑ 5,0 5,1 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед репорт
  6. ↑ „Религиоус Ситес ин Руинс: Исраэли Форcес Дестрой 79% оф Газа Мосқуэс, 3 Чурчес“ (эн-УС). Палестине Чрониcле (2025-йил 2-феврал). Қаралди: 2025-йил 18-май.
  7. ↑ „Газа Стрип: Дамаге ассессмент“. УНЕСCО'с аcтион ин тҳе Газа Стрип / Палестине. УНЕСCО (2026-йил 26-феврал). Қаралди: 2026-йил 24-март.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Садеқ, Моаин. Диэ мамлукисче Арчитектур дер Стадт Газа (де). Клаус Счwарз Верлаг, 1991. ДОИ:10.1515/9783112400968. ИСБН 978-3-11-240096-8. 

Ҳаволалар