Ayman ibn Ubayd
| Ayman ibn Ubayd | |
|---|---|
| Tavalludi |
612-yil |
| Vafoti |
630-yil Hunayn, Arabiston |
| Vafoti sababi | Hunayn jangida Muhammad paygʻambarni himoya qilayotib shahid bo‘lgan |
| Mashhur ishlari | Sahoba |
| Bolalari | Al-Hajjoj ibn Ayman |
| Otasi | Ubayd ibn Zayd |
| Onasi | Ummu Ayman |
| Qarindoshlari |
Usoma ibn Zayd (o‘gay ukasi) Zayd ibn Horisa (o‘gay otasi) |
Ayman ibn Ubayd (arabcha: أَيْمَن ابْنِ عُبَیْد) yoki Ummu Ayman ibn Ayman (arabcha: أَيْمَنَ ابْنِ أُمِّ أَيْمَنَ)[1] islom payg‘ambari Muhammadning sahobasi.
Ayman paygʻambar Muhammadni tarbiyalashda yordam bergan Baraka va uning Banu Xazraj qabilasidan boʻlgan birinchi eri Ubayd ibn Zaydning oʻgʻli boʻlgan. Onasi ikkinchi bor Zayd ibn Horisaga turmushga chiqqan. Ularning farzandi Usoma ibn Zayd Aymanning ona bir, ota boshqa oʻgay ukasi hisoblanadi[2].
U Hunayn jangida arab qabilalariga qarshi musulmon qoʻshinlari safida jang qilib halok boʻlgan[3].
Oʻgʻli al-Hajjoj ibn Ayman paygʻambar Muhammad hayotligida dunyoga kelgan. „Sahihi Buxoriy“ kitobida al-Hajjoj tomonidan rivoyat qilingan paygʻambar Muhammadning hadislari keltirilgan[4].
Kelib chiqishi
Aymanning onasi Baraka habash boʻlgan[5]. U paygʻambar Muhammadning ota-onasi Abdulloh ibn Abdulmuttalib va Omina binti Vahbning xonadonida qul sifatida xizmat qilgan. Ominaning vafotidan keyin Baraka Muhammadning quliga aylangan[6].
Omina al-Abvoda vafot etganidan soʻng Muhammadga Baraka gʻamxoʻrlik qilgan va u bilan birga Makkadagi bobosi Abdulmuttalib ibn Hoshimning xonadoniga koʻchib oʻtgan. Baraka u yerda Muhammadning bolaligida[7], shuningdek, keyinchalik voyaga yetganida[8] ham xizmat qilgan[9].
Muhammad paygʻambar Xadicha bint Xuvaylidga uylangach, Barakani ozod qilgan va Banu Xazraj qabilasidan boʻlgan sahoba Ubayd ibn Zaydga turmushga bergan. Bu nikohdan Ayman tugʻilgan[10].
Aymanning otasi Ubayd ibn Zayd Xaybar jangida ishtirok etgan va shu jangda halok boʻlgan[11].
Paygʻambar Muhammad bilan munosabatlari
Ilk islomiy manbalarda Ayman muhojirlardan biri sifatida tilga olinadi, yaʼni u Makkadan Madinaga koʻchib, Makkadagi Quraysh qabilasining diniy taʼqiblaridan qutulgan.
Onasi kabi Ayman ham paygʻambar Muhammadning xizmatiga kirgan. U paygʻambar Muhammad tahorat olishda foydalanadigan suv idishini koʻtarib yurishga mas’ul boʻlgan[12]. Ayman, shuningdek, choʻpon ham boʻlib, paygʻambar Muhammadga tegishli 8 ta echkiga qaragan[13].
Undan bir hadis rivoyat qilingan. Hadisda paygʻambar Muhammad oʻgʻrining qoʻlini faqat oʻgʻirlangan narsa kamida qalqon qiymatiga teng boʻlsagina kesishni buyurgani aytiladi. Oʻsha davrda qalqon qiymati bir dona oltin tanga qiymatiga teng boʻlgan[14]. Bu hadis „Sahihi Buxoriy“ hadislar toʻplamidagi rivoyat bilan ham tasdiqlanadi[15].
Vafoti
Ayman ibn Ubayd Hunayn jangida musulmonlar qoʻshini safida jang qilib halok boʻlgan[16].
Jangning bevosita guvohi boʻlgan Jobir ibn Abdullohning koʻrgan-bilganlari tarixchi Ibn Isʼhoq tomonidan yozib olingan boʻlib, ushbu maʼlumotlarga tayanib yana bir tarixchi Ibn Kasir shunday yozadi: Jobir ibn Abdullohning soʻzlariga koʻra musulmonlar qoʻshini dushmanning kutilmagan hujumidan sarosimaga tushib qolgan va koʻpchilik jang maydonini tashlab qochgan. Biroq bir guruh muhojirlar qatʼiy turib, jang maydonida paygʻambar Muhammadni himoya qilgan. Ular orasida Abu Bakr, Umar, Ali, Abbos ibn Abdulmuttalib, Abu Sufyon ibn al-Horis, Fadl ibn Abbos, Rabiʼa ibn al-Horis, Usoma ibn Zayd va Ayman ibn Ubayd bor edi. Ayman oʻsha kuni paygʻambar Muhammadni himoya qilish chogʻida shahid boʻlgan[17].
Ayman vafot etgach, Muhammad paygʻambarning amakisi Abbos ibn Abdulmuttalib Aymanning sobitligi va jasoratini madh etib sheʼr bitgan[18].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ https://sunnah.com/bukhari:3736
- ↑ Baladhuri, vol.1, p.96
- ↑ mahallati, vol.2, p. 26
- ↑ Husayn Malika Ashtiyani, Bilal of Africa, p. 127
- ↑ Zuhri, p 177; al-Tabarani, vol. 25, p. 86
- ↑ Ibn Saʼd, vol. 8, p. 223; Baladhuri, Vol. 1, p. 96
- ↑ Ibn Qutaybah, p. 150
- ↑ Baladhuri, vol.1, p.472
- ↑ Ibn Hajar, al-Ithaba, vol.8, p. 380
- ↑ Ibn Saʼd, vol. 8, p. 223; Ibn Saʼd, vol. 4, p. 61
- ↑ Sadeqi Ardestani, Ahmad. Zanane daneshmand wa ravi hadith=the learned and narratar women, Qom, 1998 — 3-bet.
- ↑ Al Bidayah wa al Nihayah, vol. 6 pg. 39
- ↑ Husayn Malika Ashtiyani, Bilal of Africa, p. 119
- ↑ Sunan al Nasaʼi, vol. 5, Book 46, Hadith: 4946
- ↑ Sahih al Bukhari, vol. 8, Book 81, Hadith: 788
- ↑ mahallati, vol.2, p. 26
- ↑ Ibn Kathir, The Battles of the Prophet, p. 175-176
- ↑ Husayn Malika Ashtiyani, Bilal of Africa, p. 119
Adabiyotlar
- Ibn Qutaybah, Abdullah. al-Ma'arif, tadqiqot: Sarvat Akasheh. Qohira, 1969.
- Baladhuri, Ahmad. Ansab al Ashraf, tadqiqot: Muhammad Hamidullah. Qohira, 1959.
- Mahallati, Zabihollah. al-rayahin al-sharia. Hekmat, 1979.
- Ibn Kathir, Abdullah. al-Bidayah wa al-Nihayah, tadqiqot: Ali Shiri. Dar Ihya al-Turath al-Arabi, 1988.
- Ibn Kathir, Abdullah. Payg‘ambar janglari. Dar al-Manarah, 2000.
- Ashitiyani, Husayn Malika. afrikalik Bilol. Islamic Seminary Publications, 1990.