Kontent qismiga oʻtish

Al-Arqam ibn Abu al-Arqam

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Al-Arqam ibn Abu al-Arqam (arabcha: ألأرقم ابن أبي الأرقم‎‎; tax. 597 —  675) — islom paygʻambari Muhammadning ilk sahobalaridan biri. Ilk musulmonlar jamoasi yigʻinlari aynan uning uyida oʻtkazilgan.

Hayoti

Al-Arqam Quraysh qabilasining Maxzum urugʻidan edi. Otasi Abu al-Arqam nomi bilan tanilgan Abdumanof ibn Asad ibn Umar ibn Maxzum, onasi esa Banu Xuzoa qabilasidan Umayma bint al-Horis boʻlgan[1].

Al-Arqam Banu Asad qabilasidan Hind binti Abdullohga uylangan, ularning Umayya va Maryam ismli farzandlari boʻlgan. Al-Arqamning yana boshqa kanizaklaridan Ubaydulloh, Usmon va Safiya ismli farzandlari ham bor edi. Ubaydullohning nasli toʻxtab qolgan, al-Arqamning omon qolgan barcha avlodlari oʻgʻli Usmon orqali davom etgan[2].

U Abu Bakrning daʼvati bilan musulmon boʻlganlar roʻyxatida 8-oʻrinda turadi[3], biroq ushbu roʻyxat toʻliq emas. Al-Arqam 622-yilda Madinaga hijrat qilgan. Paygʻambar Muhammad unga Madinaning Zurayq mahallasidan bir uy bergan[4]. Al-Arqam Badr jangida qatnashgan va oʻljalar taqsimlanayotgan chogʻda al-Marzuban nomli qilichni soʻrab olgan[5]. Shuningdek, al-Arqam Uhud, Xandaq va Allohning Rasuli bilan boʻlgan barcha janglarda qatnashgan[6].

Al-Arqam Muoviya I hukmronligi davrida 675-yilda (hijriy 55) vafot etgan[7].

Al-Arqam uyi

Makkada Quraysh mushriklari tomonidan musulmonlarga nisbatan tazyiq va taʼqib kuchayib borar, musulmonlar bemalol ibodat qila olmas edi. Al-Arqamning uyi esa oʻsha paytda yigʻilish, namoz oʻqish va din boʻyicha taʼlim olish uchun xavfsiz joy sifatida tanlangan, chunki uy as-Safo tepaligining sharqiy tomonida joylashgan edi. Muhammad paygʻambarlik davrlari boshlanishida shu atrofda yashagan[manba kerak]. Uy tor koʻchada joylashgani uchun unga yashirincha kirib-chiqish mumkin edi, koʻchani esa uyning ichidan turib kuzatish mumkin boʻlgan[8]. Paygʻambarlik daʼvatining beshinchi yilida „Dorul Islom“ (Islom uyi) nomi bilan tanilgan Arqamning uyini birinchi islom maktabi deb hisoblash mumkin. Bu dargohda paygʻambar Muhammad muallim, ilk musulmonlar esa uning talabalari boʻlgan.

Yangi musulmon boʻlganlar al-Arqamning uyiga olib kelinar edi. Daʼvatning oltinchi yilida (milodiy 615–616) Quraysh qabilasining ikki qudratli kishisi boʻlgan Muhammadning amakisi Hamza ibn Abdulmuttalib va Umar ibn al-Xattob kirib, islomni qabul qilganini eʼlon qilgan[9]. Umarning musulmon boʻlishi bilan ularning soni 40 nafarga yetgan. Shundan soʻng guruh aʼzolari islomni dunyoga yoyish vazifasini amalga oshirishni boshlagan[10].

Al-Arqam uyini oʻgʻliga uni sotmaslik sharti bilan vasiyat qilgan. Biroq Abu Jaʼfar al-Mansur davriga kelib, al-Arqamning nabiralaridan biri qamoqdan ozod etilishi evaziga uydagi ulushini 17 000 dinorga sotishga koʻndirilgan. Shundan soʻng uning qarindoshlariga ham oʻz ulushlarini sotishlari uchun pora berilgan[11].

Ushbu uy keyinchalik egalik qilgan shaxs nomi bilan keyingi egasi nomi bilan „Dorul Xayzuron“ deb atalgan[12]. Bu bino Kaʼbaning roʻparasida joylashgan boʻlib, bugungi kunda undan diniy maktab sifatida foydalaniladi[manba kerak].

Manbalar

  1. ↑ Muhammad ibn Saad, Tabaqat vol. 3. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr, p. 185. London: Ta-Ha Publishers.
  2. ↑ Ibn Saad/Bewley, p. 185.
  3. ↑ Muhammad ibn Ishaq, Sirat Rasul Allah. Translated by Guillaume, A. (1955). The Life of Muhammad, p. 116. Oxford: Oxford University Press.
  4. ↑ Ibn Saad/Bewley, p. 187.
  5. ↑ Ibn Ishaq/Guillaume, pp. 307-308.
  6. ↑ Ibn Saad/Bewley, p. 187.
  7. ↑ Ibn Saad/Bewley, p. 187.
  8. ↑ „The Prophet and the Muslims in Dar al-Arqam“. Questions on Islam. Qaraldi: 2012-yil 11-iyul.
  9. ↑ Ibn Saad/Bewley, pp. 3, 206.
  10. ↑ „The honorable Companion, Al-Arqam ibn Abil-Arqam, may Allaah be pleased with him - Islam web - English“. Islam web (2006-yil 27-mart). Qaraldi: 2012-yil 11-iyul.
  11. ↑ Ibn Saad/Bewley, p. 186.
  12. ↑ Ibn Saad/Bewley, p. 186. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Al-Arqam_ibn_Abu_al-Arqam&oldid=271033" dan olindi