Ali Daya
Abulhasan Ali ibn Ubaydulloh Sodiq (forscha: ابوالحسن علی بن عبیدالله صادق), shuningdek, Ali Daya (علی دایا) dastlabki Gʻaznaviylar hukmdorlari xizmatida boʻlgan qoʻmondon. Biroq keyinchalik ularning eʼtiboridan tushib, qatl etilgan.
Hayoti
Ali Dayaning nomi ilk bor 1030-yilda tilga olinadi. Oʻsha yili Gʻaznaviylar sultoni Mahmud vafot etib, oʻrniga oʻgʻli Muhammad taxtga oʻtirgan edi. Biroq Gʻaznaviy qoʻshinlarining katta qismi, jumladan, Ali Daya ham Muhammadga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi va uning tajribaliroq ukasi Masʼud tomoniga oʻtdi. Masʼud oʻsha paytda Nishopurda edi[1]. Oxir-oqibat Mas’ud gʻalaba qozondi va Ali Dayani uning vaziri Ahmad Maymandiy Gʻaznaviylar qoʻshinining Xurosondagi bosh qoʻmondoni (sipohsolor) etib tayinlandi. Shu tariqa Ali obroʻsizlangan turkiy sarkarda Astigʻtegin oʻrnini egalladi. Tez orada Ali Daya 4 000 kishilik qoʻshin bilan saljuq turklariga qarshi yuborildi. 1035-yilda esa Ali lavozimidan olinib, safdoshi Begtogʻdi Xurosondagi bosh qoʻmondon lavozimiga tayinlandi[2].
Ali Daya 1040-yilda boʻlib oʻtgan Dandanakon jangida ham qatnashgan. Ushbu jangda Gʻaznaviylar halokatli magʻlubiyatga uchradi. Magʻlubiyat uchun Ali Daya va uning safdoshlarini aybdor deb bilgan Masʼud ularni qamab, soʻng Hindistonda qisqa fursatda qatl ettirdi[2][3]. Fors shoiri Manuchehriy Ali Dayaga bagʻishlab bitta lirik sheʼr yozgani maʼlum.
Manbalar
- ↑ Bosworth 1985, s. 101.
- ↑ 2,0 2,1 Bosworth 1989, s. 86.
- ↑ Bosworth 1985, s. 853.
Adabiyotlar
- Bosworth, C. Edmund (1985). "ʿALĪ B. ʿOBAYDALLĀH ṢĀDEQ". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 8. London et al.: C. Edmund Bosworth. 853 b. http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-obayd.
- Bosworth, C. Edmund (1989). "BEGTOḠDÏ". Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 1. London et al.: C. Edmund Bosworth. 86 b. http://www.iranicaonline.org/articles/begtogd-turkish-lit.
- Bosworth, C. E.. The Ornament of Histories: A History of the Eastern Islamic Lands AD 650-1041: The Persian Text of Abu Sa'id 'Abd Al-Hayy Gardizi. I.B.Tauris, 2011 — 1–169-bet. ISBN 978-1-84885-353-9.