Ahmad Maymandiy
| Ahmad Maymandiy | |
|---|---|
| Vazir (Gʻaznaviylar imperiyasi) | |
|
Mansab davri 1013-yil – 1024-yil | |
| Oʻtmishdoshi | Abu'l-Hasan Isfaraini |
| Vorisi | Hasanak Mikali |
| Vazir (Gʻaznaviylar imperiyasi) | |
|
Mansab davri 1031-yil – 1032-yil | |
| Oʻtmishdoshi | Abu Sahl Hamdawi |
| Vorisi | Ahmad Shirazi |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
Abu’l-Hasan al-Qosim Ahmad ibn Hasan Maymandiy 970-yillar Maymand, Zabuliston |
| Vafoti |
31-dekabr 1032-yil Hirot, Xuroson |
| Bolalari | Abd al-Razzoq Maymandiy, Sa'id Maymandiy |
| Ota-onasi | Hasan Maymandiy |
| Kasbi | Davlat arbobi, vazir |
Ahmad Maymandiy (forscha: ابوالحسن القاسم احمد بن حسن میمندی) — fors kelib chiqishiga mansub yirik davlat arbobi boʻlib, Gʻaznaviylar davlati hukmdorlari Mahmud Gʻaznaviy va Masʼud I davrida ikki marotaba vazir lavozimida faoliyat yuritgan[1].
U oʻz davrining eng nufuzli siyosatchilaridan biri boʻlib, davlat boshqaruvi, moliya tizimi va saroy siyosatida muhim rol oʻynagan[2].
Tarjimai hol
Kelib chiqishi va dastlabki faoliyati
Ahmad Maymandiy Zabulistondagi Maymand shahrida tugʻilgan. Uning otasi Hasan Maymandiy Sabuktegin davrida Bust hokimi boʻlgan[3].
U yoshligidan saroy muhitida tarbiya topgan va Mahmud Gʻaznaviy bilan yaqin aloqada boʻlgan. 994-yilda Xurosonda devon yozishmalariga rahbar etib tayinlangan.
Keyinchalik u:
- bosh hisobchi
- harbiy boshqarma rahbari
- Bust va Ruxxaj hokimi
lavozimlarida faoliyat yuritgan.
Siyosiy vaziyat
XI asr boshlarida Gʻaznaviylar davlati kuchli markazlashgan imperiyaga aylangan edi. Mahmud Gʻaznaviy Hindistonga yurishlar qilib, davlat hududini kengaytirgan.
Bu davrda saroy ichida turli siyosiy guruhlar mavjud boʻlib, vazir lavozimi uchun keskin kurash olib borilgan[4].
Birinchi vazirligi
1013-yilda Ahmad Maymandiy vazir etib tayinlangan. U quyidagi islohotlarni amalga oshirgan:
- davlat boshqaruvini markazlashtirish
- moliya tizimini tartibga solish
- arab tilini rasmiy til sifatida tiklash
Uning siyosati baʼzi amaldorlar noroziligiga sabab boʻlgan. Ayniqsa:
unga qarshi chiqishgan.
1024-yilda u boyligi ortib ketgani sababli ayblanib, lavozimidan olinadi va hibsga olinadi[5].
Ikkinchi vazirligi
1030-yilda Mahmud Gʻaznaviy vafot etgach, taxt uchun kurash boshlanadi. Masʼud I gʻalaba qozonadi.
Maymandiy ozod qilinib, yana vazir etib tayinlanadi. Bu davrda u:
- davlat moliyasini tiklaydi
- soliqlarni tartibga soladi
- kambagʻallarga yordam beradi
U oʻzining siyosiy tajribasi bilan davlat barqarorligini taʼminlashga harakat qilgan[6].
Vafoti
Ahmad Maymandiy 1032-yil 31-dekabrda Hirotda vafot etgan va uning oʻrniga Ahmad Shirazi tayinlangan[7].
Merosi
Ahmad Maymandiy oʻz davrining eng yirik davlat arboblaridan biri hisoblanadi. U ilm-fan va adabiyot homiysi boʻlgan.
U qoʻllab-quvvatlagan shaxslar:
Shuningdek, u Firdavsiy va Abu Rayhon Beruniy bilan ham aloqador boʻlgan deb hisoblanadi[8].
Bayhaqiy uni kuchli, qatʼiyatli va tajribali davlat arbobi sifatida taʼriflagan.
Manbalar
- ↑ https://iranicaonline.org/articles/maymandi-abu-l-hasan-ahmad[sayt ishlamaydi]
- ↑ https://www.britannica.com/biography/Ahmad-Maymandi
- ↑ https://referenceworks.brillonline.com
- ↑ https://iranicaonline.org/articles/ghaznavids
- ↑ https://www.jstor.org/stable/25183172
- ↑ https://iranicaonline.org/articles/masud-i[sayt ishlamaydi]
- ↑ https://iranicaonline.org/articles/herat
- ↑ https://www.britannica.com/biography/al-Biruni
Havolalar
- Encyclopaedia Iranica[sayt ishlamaydi]
- Britannica