Al-Husayn ibn al-Qosim
| Al-Husayn ibn al-Qosim الحسين بن القاسم | |
|---|---|
 Al-Muqtadirning voris Abulabbos va vazir Amid ud-Davla ismlari yozilgan oltin dinori | |
| Tavalludi |
Abbosiylar xalifaligi |
| Vafoti | Bagʻdod, Abbosiylar xalifaligi |
| Kasbi | Abbosiylar vaziri va amaldori |
| Faoliyat yillari | 931-yil sentyabr — 932-yil may (al-Muqtadir davrida) |
| Otasi | Al-Qosim ibn Ubaydulloh |
| Qarindoshlari | Muhammad ibn al-Qosim (ukasi) |
Al-Husayn ibn al-Qosim (arabcha: الحسين بن القاسم) Abbosiylar xalifaligining yuqori martabali amaldori. 931-yil sentyabrdan 932-yil maygacha vazirlik lavozimida xizmat qilgan.
Hayoti
Nasroniylardan kelib chiqqan Banu Vahb oilasiga mansub al-Husayn Ummaviylar davlatining soʻnggi davrlaridan boshlab xalifalik maʼmuriyatida xizmat qilgan vazirlarning oʻgʻli, nabirasi va evarasi edi. Uning oilasi avlodlar davomida xalifalik boshqaruvida yuqori lavozimlarni egallab kelgan[1]. Oila 904-yilda al-Husaynning otasi al-Qosim vafot etgandan soʻng hokimiyatni boy bergan edi[2].
Al-Husaynni 931-yil sentyabrda xalifa al-Muqtadir (h. 908–932) vazirlik lavozimiga tayinlab, Amid ud-Davla („Davlat ustuni“) unvoni bilan taqdirlagan. Bu tayinlov Ali ibn Iso al-Jarroh va bosh qoʻmondon Muʼnis al-Muzaffar atrofidagi raqib guruhga qarshi Banu al-Furot guruhining qoʻllab-quvvatlashi natijasida amalga oshirilgan[2][3]. Al-Husayn tez orada Mu’nisning homiylari, yaʼni hojib Muhammad ibn Ra’iq va uning ukasi Ibrohimni oʻz tomoniga ogʻdirib olishga erishdi hamda Mu’nisga qarshi fitna uyushtira boshladi[4]. Muʼnis al-Husaynni xalifadan uzoqlashtirishga urinib, deyarli muvaffaqiyatga erishdi. Faqat uning al-Husaynni Ummon yurtiga surgun qilish talabi al-Muqtadirni bu qarorga qarshi chiqishga undadi. Shu bilan birga, al-Husayn qudratli lashkarboshidan shunchalik xavotirga tushgani va qamoqqa olinishning oldini olish maqsadida har kecha boshqa-boshqa uylarda tunardi[5]. Olim C.E. Bosworthning taʼkidlashicha, al-Husayn „ehtimol, vazirlik lavozimi uchun avvalgi mustaqillikning bir qismini saqlab qolishga uringan soʻnggi vazir edi“. Al-Husayn davlat moliyasini tiklashga uringan boʻlsa-da, 932-yil may oyida saroydagi toʻxtovsiz raqobat oqibatida hokimiyatdan agʻdarilgan[2].
Manbalar
- ↑ Bosworth 2002, ss. 33–34.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Bosworth 2002, s. 33.
- ↑ Bowen 1928, s. 311.
- ↑ Bowen 1928, ss. 311–312.
- ↑ Bowen 1928, s. 312.
Adabiyotlar
- Bosworth, C.E. (2002). "Wahb". in Bearman, P. J.. Encyclopaedia of Islam. Volume XI: W–Z (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 33–34 b. ISBN 978-90-04-12756-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Wahb&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Bowen, Harold. The Life and Times of ʿAlí Ibn ʿÍsà, ‘The Good Vizier’. Cambridge: Cambridge University Press, 1928. OCLC 982525160.