Zuhayr ibn Qays

Zuhayr ibn Qays al-Balaviy زهير بن قيس البلوي
Ifriqiya hokimi
Mansab davri 683 – 688
Oʻtmishdoshi	Uqba ibn Nafiy
Vorisi	Hasan ibn al-Noʻmon
Shaxsiy maʼlumotlari
Vafoti	688

Zuhayr ibn Qays al-Balaviy (arabcha: زهير بن قيس البلوي‎‎; 688-yilda vafot etgan) – sahoba, arab sarkardasi. Roshidun, Umaviy va Zubayriy xalifalari xizmatida jang qilgan. Misr, Barqa (Kirenaika) va Ifriqiya (hozirgi Tunis)ning musulmonlar tomonidan zabt etilishida muhim rol oʻynagan. 682-yilda Ifriqiya Vizantiya–Berber ittifoqi tomonidan bosib olingach, arablar hukmronligini tiklash maqsadida Zuhayr qoʻmondonligiga armiya topshirilgan. Bu harbiy yurish davomida arablarning Ifriqiyadagi poytaxti boʻlgan Qayravonni maʼlum muddatga qayta egallab olgan va berberlar boshligʻi Kasilani oʻldirgan. Biroq Barqaga qaytayotganida Vizantiya bosqinchilari tomonidan oʻldirilgan.

Hayoti

Zuhayr ibn Qays qabri ashahrida (Liviya) joylashgan As-Sahoba masjidi majmuasi ichida joylashgan. Ushbu muqaddas joyga kirish eshigi orqaligina dafn etilgan joy koʻrinadi. As-Sahoba masjidi nomi sahobalarga atab qoʻyilgan boʻlib, Zuhayr ibn Qaysning islom tarixidagi oʻrni va xizmatlari tufayli bu joy ziyoratgoh sifatida qadrlanadi.

Zuhayr Bali qabilasiga mansub boʻlib, bu qabila Suriyaning koʻplab hududlari va shimoliy Hijozda yashagan yirik Qudoa qabilalar ittifoqining bir qismi edi. Baʼzi islomiy manbalar, xususan, Ibn Hajar va as-Suyutiy tomonidan keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, Zuhayr islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan hisoblanadi. As-Suyutiy uni musulmonlarning ikkinchi avlodi tobeinlar safidan ham deb biladi.

Adabiyotlar

• Khoury, R. G. (2002). "Zuhayr b. Kays". in Bearman, P. J.. Encyclopaedia of Islam. Volume XI: W–Z (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 559. ISBN 978-90-04-12756-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Zuhayr+b.+Kays&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search. 
• The History of Northern Africa. Britannica Educational Publishing, 2011. ISBN 978-1-61530-397-7. 
• Talbi, M. (1986). "Kusayla". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume V: Khe–Mahi (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 517–518 b. ISBN 978-90-04-07819-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Kusayla&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search. 

Oʻtmishdoshi: Uqba ibn Nafiy

Ifriqiya noibi 683–688

Vorisi: Hasan ibn an-Noʻmon