Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Zugspitze

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
, dagi Programmer (munozara | hissa) versiyasi
(farq) ←Avvalgi koʻrinishi | Hozirgi koʻrinishi (farq) | Yangiroq koʻrinishi→

Zugspitze — balandligi 2962 metr boʻlgan ushbu togʻ nafaqat Vettershteyn togʻ tizmasidagi balki Germaniyadagi eng baland togʻ hisoblanadi. Ushbu togʻ Garmish-Partenkirxen shahridan janubda joylashgan va uning gʻarbiy choʻqqisi Avstriya-Germaniya chegarasidan oʻtadi. Togʻning janubida koʻplab gʻorlarga ega boʻlgan Zugspitzplatt platosi joylashgan. Zugspitse yonbagʻirlarida uchta muzlik, shu jumladan Germaniyadagi ikkita eng katta muzliklar: 30,7 gektar maydonga ega Shimoliy Shneferner va 24,7 gektar maydonga ega Xollentalferne 8,4 gektar maydonga ega Janubiy Schneeferner muzliklari joylashgan.

Zugspitse birinchi marta 1820 yil 27 avgustda Jozef Naus va uning yordamchisi Mayer va togʻni yaxshi tushunadigan yoʻlboshchi Iogann Georg Tauschl tomonidan togʻning choʻqqisiga chiqishgan. Bugungi kunda choʻqqiga uchta yoʻl bor: birinchisi Xyollental vodiysidan shimoli-sharqga; ikkinchisi janubi-sharqdagi Reintal vodiysidan ; uchinchisi gʻarbdan Avstriya sirki ( Österreichische Schneekar ) ustidan oʻtadi. Sharqiy Alp togʻlaridagi eng mashhur togʻ yoʻllaridan biri Zugspitse, Hochblassen va Alpspitze togʻlarini bogʻlaydigan pichoq qirrali Yubiley tizmasi ( Jubiläumsgrat ) boʻylab choʻqqigacha oʻtadi. Alpinistlar uchun yaqin atrofda koʻplab turar joylar mavjud. Zugspitsening gʻarbiy choʻqqisida Myunchner Haus va gʻarbiy yon bagʻirlarida Wiener-Neustädter Hut joylashgan.

Zugspitse tepasiga uchta teleferik mashinalar oʻrnatilgan. Birinchisi, Tyrolean Zugspitze teleferik 1926 yilda nemis kompaniyasi Adolf Bleichert & Co[1] tomonidan qurilgan va 1991 yilgi 2951 metrli terminali haqiqiy joyga koʻchirilishidan oldin Kammstation deb ataladigan 2805 metrli choʻqqidan pastgacha tortilgan. Bavariyaning Zugspitze temir yoʻli togʻning shimoliy qanoti ichidan oʻtadi va Zugspitzplattda tugaydi, u yerdan ikkinchi teleferik yoʻlovchilarni tepaga olib chiqadi. Raf temir yoʻli va uchinchi teleferik Eibsee kabel mashinasi yoʻli har yili oʻrtacha 500 000 kishini togʻning uchigacha olib boradi. Qishda, toʻqqizta changʻi liftlari Zugspitzplattdagi changʻi zonasini ishlatiladi. 1900 yilda ochilgan ob-havo stantsiyasi va Schneefernerhausdagi tadqiqot stantsiyasi asosan iqlim tadqiqotlarini oʻtkazish uchun ishlatiladi.

Geografiyasi

Zugspitze Shimoliy ohaktoshli Alp togʻlarining Wetterstein tizmasiga tegishli. Togʻ Avstriya-Germaniya chegarasidan oʻtadi. Ilgari togʻ massivida chegara nazorat punkti boʻlgan, ammo Germaniya va Avstriya endi Shengen zonasining bir qismi boʻlgani sababli, chegara oʻtish joyi endilikda olib tashlangan.

Zugspitzening aniq balandligini bir muncha vaqt munozaralarga sabab boʻldi. Uning balandligi Bavariya davlat tadqiqot idorasi tomonidan oʻtkazilgan tadqiqot natijasida 2690-2970 oraligʻida boʻlgan, lekin hozirda choʻqqi 2962 metr ekanligi umumiy qabul qilingan. Togʻda ochilgan yangi kafe shu sababdan “2962” deb nomlangan.

Manzili

ZugspitzeJubilaeumsgratHoellental
Zugspitze cho'qqisining Alp tog'idan va Xöllentalferner muzligidan 2007 yildagi ko'rinish

2962 metrli Zugspitse choʻqqisi Zugspitze massivining eng baland togʻi hisoblanadi. Ushbu balandlik Amsterdam oʻlchagichi nomli qurilma orqali havola qilingan va Bavariya davlat tadqiqot va geoinformatsiya idorasi tomonidan berilgan[2]. Xuddi shu balandlik Avstriyada ishlatiladigan Trieste oʻlchagichida ham qayd etilgan, ammo 27 sm kamroq koʻrsatgan. Dastlab Zugspitzening uchta choʻqqisi bor edi: sharqiy, oʻrta va gʻarbiy choʻqqilar ( Ost-, Mittel- va Vestgipfel ). Faqatgina sharqiy choʻqqi oʻzining asl koʻrinishida qolgan yagona choʻqqi hisoblanadi, u ham butunlay Germaniya hududida joylashgan hisoblanadi. Mittel choʻqqisi 1930 yilda teleferik choʻqqi stantsiyalaridan birining qurboni boʻldi. 1938 yilda gʻarbiy sammit Wehrmacht uchun rejalashtirilgan qurilish maydonchasini yaratish uchun portlatilgan. Ammo u hali qurilmagan edi. Dastlab gʻarbiy choʻqqining balandligi 2964 metr deb berilgan[3].

Togʻ oʻn bir kilometr Garmish-Partenkirxendan janubi-gʻarbiy qismigacha va Ervaldnind sharqiy tomonidan olti kilometrgacha koʻtariladi. Germaniya va Avstriya oʻrtasidagi chegara gʻarbiy choʻqqidan oʻtadi; Shunday qilib, Zugspitze massivi Germaniyaning Bavariya shtatiga va Avstriyaning Tirol shtatidan oʻtadi.Gʻarbda Zugspitze massivi Loisax daryosi vodiysiga tushadi, u massiv atrofidan shimoli-sharqqa egri chiziqda oqadi, sharqdan esa Xammersbax va Partnax oqimlari ajralib chiqadi. Janubda Gaistal vodiysi va uning daryosi Leutascher Ache Vettershteyn togʻlarini Mieming togʻ zanjiridan ajratib turadi. Shimolda Zugspitse etagida Eibsee koʻli joylashgan.

Zugspitze massivi
Zugspitze-Luftbild
Zugspitze massivining izohli aerofotosurati
Zugspitzplatt
Zugspitze-Wettersteinkamm
2006 yilda Reintal vodiysi ustidagi Zugspitzplatt

Zugspitzplatt- janubi va janubi-sharqidagi Zugspitse choʻqqisi ostidagi plato boʻlib, u 2000 metrdan 2650 metrgacha balandlikda joylashgan. U Reintal vodiysining oʻzagini tashkil qiladi va ob-havo, karstlanish va muzliklarning kombinatsiyasi natijasida shakllangan. Hududda muzlik davri natijasida roches moutonnées, dolinlar va ohaktosh qoplamalar mavjud. Bundan tashqari, morenalar turli muzlik davrlaridan qolib ketgan. Plato soʻnggi marta XIX asrning boshlarida butunlay muzlik bilan qoplangan. Bugungi kunda uning 52% ni toshloq, 32% ni togʻ jinslari va 16% oʻsimlik bilan qoplangan tuproqlar tashkil qiladi[4].

Iqlim

Tundra iqlim mintaqasida joylashgan[5] va Germaniyada mavjud boʻlgan yagona muzlikni saqlab kelmoqda.[6] Iqlim nuqtai nazaridan, Zugspitze mo''tadil zonada joylashgan va undan gʻarbiy shamollar oʻtadi. Bu Alp togʻlarining shimoliy toʻsigʻi ( Nordstau der Alpen ) boʻlib, unda nam havo massalari toʻplanib, kuchli yogʻingarchilikni chiqaradi. Shu bilan birga, Zugspitze janubdagi Alp togʻlari uchun himoya toʻsigʻi vazifasini bajaradi.

Klimadiagramm Zugspitze 1961-1990
Zugspitze uchun iqlim diagrammasi: 1961-1990 yillardagi normal davrlar

Zugspitzeda oʻlchangan eng past harorat -35,6 °C (1940 yil 14 fevral). Eng yuqori harorat 1957 yil 5-iyulda, termometr 17,9 ga yetganida sodir boʻldi °C. Zugspitseda oʻlchangan eng yuqori shamol tezligi 1985 yil 12 iyundagi boʻronda 335 km/soatni qayd etdi. 1944 yil aprel oyida meteorologlar tomonidan aniqlanishicha qorning qalinligi 8,3 metrni tashkil etdi.[7][8] Hozirgi vaqtda qor yozda butunlay eriydi, ammo oʻtmishda qor butun yoz mavsumida erimagan oxirgi holat 2000 yilda sodir boʻlgan.

Manbalar

  1. ↑ Peter von Bleichert "Bleichert's Wire Ropeways"
  2. ↑ Eva-Maria Greimel. „Zugspitze XXL:Deutschlands höchster Berg zeigt seine wahre Größe“. Presseinformation Bayerische Zugspitzbahn Bergbahn AG. Qaraldi: 2009-yil 8-avgust.[sayt ishlamaydi]
  3. ↑ Hiebeler (1985), p. 25.
  4. ↑ Engelbrecht, Hubert. „Zugspitzplatt und Plattumrahmung“. Qaraldi: 2009-yil 13-avgust.
  5. ↑ „Zugspitze, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase)“. Weatherbase. 2019-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 21-iyul.
  6. ↑ „Zugspitze gets protective sun shield blanket for summer“ (en-GB). www.thelocal.de (2009-yil 3-iyun). Qaraldi: 2019-yil 7-fevral.
  7. ↑ „Wetterwarte Zugspitze“. Deutscher Wetterdienst. Qaraldi: 2011-yil 4-fevral.
  8. ↑ Ritschel & Dauer (2007), p. 75ff.